06.03.2026 · 6 dakika
Emsal karar ararken nereden başlamalı
Bir uyuşmazlıkta ilk iş, hangi daireye ve hangi kavrama bakacağınızı bilmektir. Arama kelimesini değil, hukuki nitelendirmeyi seçmek sonucu belirler.
Elif Kaya
Hukuk editörü
Dosyayı açtığınızda elinizde bir olay var, bir kavram yok. Taraflar arasındaki ilişkiyi “cezai şart” olarak mı, “götürü tazminat” olarak mı nitelendirdiğiniz, bakacağınız daireyi ve okuyacağınız kararları baştan belirler. Bu yüzden aramaya kelimeyle değil, nitelendirmeyle başlanır.
Önce daireyi daraltın
Aynı kavram farklı dairelerde farklı ölçütlerle değerlendirilir. Sözleşmesel bir cezai şart tartışması 4. Hukuk Dairesi'nde, iş sözleşmesindeki karşılığı 9. Hukuk Dairesi'nde ayrı bir çizgi izler. Daireyi daraltmadan yapılan arama, birbirine benzeyen ama sizin olayınıza uymayan kararlar getirir.
Aranacak olan, kararın sonucu değil; sonucu doğuran ölçüttür. Ölçütü bulduğunuzda emsal kendiliğinden gelir.
Sonra ölçütü arayın
Cezai şartın tenkisinde mahkemeler borçlunun ekonomik durumunu, borcun ifa edilen kısmını ve alacaklının menfaatini birlikte değerlendirir. Dayanağı TBK m. 182/3; uygulamasını gösteren karar Yargıtay 4. HD, E. 2021/1234, K. 2022/567. Bu üç ölçütü arama kriterine çevirdiğinizde sonuç kümesi onlarca karardan birkaç karara düşer.
Son adım, bulduğunuz kararın hâlâ geçerli olup olmadığını görmek: sonraki içtihatla değişmiş mi, dairenin çizgisi kaymış mı. Kararın tarihine değil, kendisinden sonra gelenlere bakın.
Bu bir hukuki görüş değildir.