AİHM Komite · E. 19815/19 · 14.10.2025
Cezaevinde yaralanan başvuranların iddiaları hakkında etkili soruşturma yürütülmemesi
AİHM Komite, 14.10.2025 tarihli kararında (E. 19815/19) şu meseleyi çözdü: cezaevinde yaralanan başvuranların iddiaları hakkında etkili soruşturma yürütülmemesi. Yerel makamların etkili bir soruşturma yürütmemesi nedeniyle yaralanma koşulları tespit edilemediğinden esas yönünden ihlal bulunmamış, ancak etkili soruşturma eksikliği nedeniyle usul yönünden ihlal kararı verilmiştir.
Özet güncelleme:
Mahkemenin vardığı sonuç
Yerel makamların etkili bir soruşturma yürütmemesi nedeniyle yaralanma koşulları tespit edilemediğinden esas yönünden ihlal bulunmamış, ancak etkili soruşturma eksikliği nedeniyle usul yönünden ihlal kararı verilmiştir.
Belirleyici olgular
- Başvuranların cezaevinde yaralandıklarını iddia etmeleri
- Yerel makamların olaya ilişkin etkili soruşturma yürütmemesi
- Yaralanma koşullarının ve güç kullanımının tespit edilememesi
Karardan
“Sözleşme’nin 3. maddesinin usul yönünden ihlal edildiğine;”
Özet yapay zekâ ile karar metninden çıkarılmıştır; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Bu karara atıf
AİHM Komite, E. 19815/19, T. 14.10.2025
Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Karar metni
Kaynak: AİHM HUDOC veri tabanı
İKİNCİ BÖLÜM
İMRAK VE YILDIZ / TÜRKİYE (Başvuru no. 19815/19)
KARAR
STRAZBURG 14 Ekim 2025
İşbu karar kesin olup, bazı şekli değişikliklere tabi tutulabilir.
İmrak ve Yıldız/Türkiye davasında,
Başkan
Jovan Ilievski,
Hâkimler
Oddný Mjöll Arnardóttir,
Stéphane Pisani, ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Dorothee von Arnim’in katılımıyla Komite hâlinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Sırasıyla 1992 ve 1990 doğumlu, sırasıyla İstanbul ve Batman’da ikamet eden, Mahkeme önünde İstanbul Barosuna kayıtlı Avukat R. Demir tarafından temsil edilen iki Türk vatandaşı olan Feyyaz İmrak ve Deniz Yıldız (“başvuranlar”) tarafından 15 Mart 2019 tarihinde İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi uyarınca Türkiye Cumhuriyeti aleyhine Mahkemeye yapılan başvuruyu (no. 19815/19);
Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi eski Başkanı Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilen Türk Hükümetine (“Hükümet”) başvurunun tebliğ edilmesine dair kararı;
Tarafların beyanlarını göz önüne alarak, 23 Eylül 2025 tarihinde gerçekleştirilen kapalı müzakereler sonucunda,
Aynı tarihte kabul edilen aşağıdaki kararı vermiştir:
DAVANIN KONUSU
SEQ level0 \*arabic \r1 1. Dava, infaz koruma memurlarının başvuranlara kötü muamele gösterdiği iddiasına ve bu iddialara istinaden etkili bir soruşturma yürütülmemesine ilişkindir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 2. Olay tarihinde başvuranlar Antalya L-Tipi ceza infaz kurumunun F-2 ünitesinde 23 kişiyle birlikte tutulmaktaydı. 5 Ağustos 2016 sabahı, infaz koruma memurları bir arama ve sayım yapmak için F-2 ünitesine girmiştir. Bu duruma tutukluların direniş göstermesi üzerine infaz koruma memurları güç kullanmaya başlamıştır. İnfaz koruma memurlarının müdahalesi sırasında ünitedeki en az üç tutuklu yaralanmıştır.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 3. Aynı gün düzenlenen ve on iki infaz koruma memuru tarafından imzalanan olay tutanağına göre, infaz koruma memurları o sabah bir sayım ve arama yapmak için F-2 ünitesine girdiklerinde, ünitedeki tutuklular aramaya karşı direnç göstermiş ve slogan atmaya başlamıştır. İnfaz koruma memurları tutukluları uyarmış, davranışlarının yasaya aykırı olduğunu belirtmişlerdir. Ancak tutuklular kol kola girerek aramaya uygun davranmayı reddetmiş, bu da boğuşma yaşanmasına neden olmuştur. Özellikle tutukluların transfer edilmek üzere olduğu diğer koğuşlarda daha fazla huzursuzluk yaşanmasını önlemek amacıyla F-2 ünitesindeki tutuklular, güç kullanımı yetkisinin sınırları dahilinde, tek tek ünitelerinden çıkarılmış ve kelepçe yardımıyla zapt edilmişlerdir. Ardından tutuklular F-9 ünitesinin avlusuna götürülmüşlerdir. Düzen sağlandıktan sonra tutuklular ceza infaz kurumu müdürüyle görüşmüş ve ardından kendi ünitelerine transfer edilmişlerdir. Raporda tutukluların yaptıkları eylemler nedeniyle sayım ve arama yapılmasını şiddet kullanarak engellemeye teşebbüs ettikleri, dolayısıyla ceza infaz kurumu memurlarının görevlerini yerine getirmelerine engel olmaya çalıştıkları belirtilmiştir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 4. Başvuranlar ile birlikte tutuklu bulunan üç kişiye istinaden alınan 5 Ağustos 2016 tarihli sağlık raporlarında bu tutukluların vücutlarında basit tıbbi müdahale ile tedavi edilebilecek birçok morluk olduğu belirtilmiştir. Dördüncü bir tutukluya istinaden aynı gün verilen bir sağlık raporuna göre herhangi bir darp ve cebir izine rastlanmamıştır. Olay sırasında F-2 ünitesinde bulunan, aralarında başvuranların da yer aldığı diğer tutuklular tıbbi muayeneye götürülmemiştir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 5. Aynı gün öğleden sonra, F-2 ünitesindeki birçok tutuklunun akrabaları açık görüş için ceza infaz kurumuna gelmişlerdir. Ardından, başvuranlar ile birlikte tutuklu bulunan yedi kişinin akrabaları açık görüşte gördükleri tutukluların ellerinde, kafalarında ve vücutlarının çeşitli bölgelerinde yaralanmalar olduğunu, bir kişinin görüşe sedye ile getirildiğini, diğer bir kişinin ayakta duramadığını ve bir diğer tutukluya diğerlerinin yardım ettiğini belirterek savcıya şikâyette bulunmuşlardır. Tutuklular, infaz koruma memurlarının ayakta sayım yapmaya çalıştıklarını, buna direnç gösterdikleri için dövüldüklerini ve Y. ve M. adlı iki infaz koruma memurunun onlara sopayla vurduklarını ve onları yere yatırdıklarını belirtmişlerdir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 6. Aynı gün ceza infaz kurumu idaresi konuyla ilgili hazırlık nitelikli bir disiplin soruşturması başlatmıştır. Belirtilmeyen bir tarihte, bir infaz koruma memuru video kayıt analizi hazırlamıştır. Analize göre sabah saat 8.24’te infaz koruma memurları sabah yoklamasını almak ve vücut araması yapmak için F-2 ünitesine girmiştir. Bu esnada tutuklular memurlara karşı direnç göstermiş, zorluk çıkarmış, bunu sonucunda ise memurlar müdahalede bulunmuş ve bir münakaşa yaşanmıştır. Ardından infaz koruma memurları tutukluları ünite koridorunda kelepçeleyip yere yatırarak kontrol altına almıştır. Memurlar tutuklulardan üçünü Çevik Kuvvet odasına götürmüştür. Diğer tutuklular F-9 ünitesinin avlusuna çıkarılmıştır.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 7. 8 Ağustos 2016 tarihinde ceza infaz kurumu müdür yardımcısı bir müfettiş olarak görevlendirilmiştir. Soruşturma sırasında dokuz infaz koruma memurunun ifadesini dinlemiş ve video kayıt analizini incelemiştir. İlgili infaz koruma memurları, olay tutanağındaki tespitleri tekrar etmiştir. İnfaz koruma memurlarının yaptıkları fiziksel müdahalenin tutukluların gösterdiği direnişe göre orantılı olduğu sonucuna varan müfettiş, 17 Ağustos 2016 tarihinde ceza infaz kurumu idaresine, bu memurlara karşı disiplin işlemlerinin başlatılmamasını tavsiye etmiştir. Bu rapora göre ceza infaz kurumu müdürü disiplin işlemlerini başlatmamaya karar vermiştir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 8. 9 Ağustos 2016 tarihinde başvuranlar, diğer tutuklularla birlikte, ceza infaz kurumu idaresine bireysel mektuplar ibraz etmiş, olay sırasında infaz koruma memurları tarafından saldırıya uğradıklarını ve talep etmelerine rağmen tıbbi muayeneye götürülmediklerini belirtmişlerdir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 9. 12 Ağustos 2016 tarihinde başvuranlar kötü muameleye maruz kaldıklarını iddia ederek avukatları aracılığıyla savcılığa şikâyette bulunmuşlardır. Yaklaşık elli infaz koruma memurunun saldırısına uğrayarak koridora çıkarıldıklarını belirtmişlerdir. Koridordaki tutukluların tamamı plastik kelepçe ile ters kelepçelenmiş, koridorda birbirleri üzerine yatmak zorunda bırakılmış, iki saat boyunca kötü muameleye, hakaretlere ve tehditlere maruz bırakılmışlardır. Planlı açık görüşlere gitmelerine izin verilmiştir. Bu görüşler sırasında vücutlarındaki kötü muamele izlerini ebeveynleri görmüştür.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 10. Başvuranların avukatı ayrıca olaydan sonra başvuranları ziyaret ettiğini ve bileklerinde ve kollarında darp izleri olduğunu fark ettiğini belirtmiştir. Başvuranlardan biri olan Yıldız, sol kolunu hareket ettirmekte güçlük çekmiştir. Ceza infaz kurumu idaresine ilettikleri birçok talebe rağmen başvuranlar tıbbi muayeneye götürülmemişlerdir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 11. Bunun ardından savcı, kötü muamele iddiaları hakkında bir soruşturma başlatmıştır. Talebinden sonra, 3 Kasım 2016 tarihinde, ceza infaz kurumu idaresi olayın kayıtlarını ve çözümlerini savcıya iletmiştir. 5 Aralık 2016 tarihli kayıtlarda savcı, ilgili tüm tutuklulara istinaden sağlık raporları alınmasına dair ceza infaz kurumu yetkililerine talimat vermiş olmasına rağmen, ceza infaz kurumu müdürü Ş.T.’nin bu raporları sadece dört tutuklu için aldığını kaydetmiştir. Bu kapsamda, daha sonra Ş.T. tarafından da teyit edildiği üzere, bu eylem tutukluların kendilerinin hazırladığı iddia edilen bir listeye dayanmış olsa da böyle bir liste yoktur. Dolayısıyla ceza infaz kurumu müdürü Ş.T. soruşturmaya görevini ihmal ettiği gerekçesiyle dahil edilmiştir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 12. 7 Aralık 2016 tarihinde savcı ceza infaz kurumu müdürü Ş.T.’nin ifadesini almıştır. Ş.T. ifadesinde olay tarihinde üniteye gittiğinde tutukluların direnişinin sona ermiş olduğunu ve sakince oturduklarını belirtmiştir. Ardından ünitenin temsilcisi olan tutuklu K.B.’yi ofisine davet etmiştir. K.B. infaz koruma memurları tarafından saldırıya uğradıklarını söylemiştir. Müdür, saldırıya uğrayan kişilerin isimlerinin bir listesini vermesini istemiş ve K.B. tarafından bir kâğıda ismi yazılan tutukluların tıbbi muayenesini istemiştir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 13. 20 Şubat 2017 tarihinde savcılık ceza infaz kurumu görevlileri hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiştir. İnfaz koruma memurları tarafından imzalanan olay tutanağı ve disiplin soruşturması tutanağına dayanan savcı, infaz koruma memurlarının tutukluların direnişini bastırmak ve ünitede sayım ve arama yapmak için orantılı güç kullandıklarını tespit etmiştir. Ceza infaz kurum müdürü Ş.T. hakkındaki suçlamalara istinaden ise savcı, Ş.T.’nin K.B. tarafından listelenen kişilerin tıbbi muayenesini istediğini ve diğer tutuklular için rapor alma görevini ihmal ettiğine dair hiçbir delilin soruşturmada ortaya çıkmadığını belirtmiştir. Dolayısıyla, ceza infaz kurumu yetkililerinin herhangi bir suç işlediklerine dair yeterli bir delil yoktur. Başvuranların bu karara karşı yaptıkları itiraz Antalya Sulh Ceza Hakimliği tarafından reddedilmiştir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 14. Başvuranlar Anayasa Mahkemesi önünde bireysel başvuruda bulunarak kötü muamele yasağının hem esas hem de usul yönlerinden ihlal edildiğinden şikâyetçi olmuştur.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 15. Anayasa Mahkemesi, 24 Eylül 2018 tarihinde, başvuranların bireysel başvurusunun açıkça dayanaktan yoksun olduğu nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar vermiştir. Başvuranların da aralarında bulunduğu, tıbbi muayene yapılmayan tutuklulara kötü muamele uygulandığı iddiasına ilişkin olarak ise Anayasa Mahkemesi savcının ceza infaz kurumu müdürünün savunmasını dikkate aldığını, bu savunmanın aksinin kanıtlanamadığını ve soyut iddialar dışında hiçbir delil olmadığı için savcının kovuşturmaya yer olmadığına karar verdiğini belirtmiştir. Savcı olaya ışık tutmak için gerekli tüm adımları atmıştır ve başvuranlar soruşturmaya dahil olabilmişlerdir.
MAHKEMENİN DEĞERLENDİRMESİ
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 16. Başvuranlar Sözleşme’nin 3. maddesini ileri sürerek infaz koruma memurları tarafından kötü muameleye tabi tutulduklarını ve iddialarına ilişkin soruşturmanın etkili olmadığını iddia etmiştir.
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 17. Hükümet, Sözleşme’nin 35 § 1 maddesi gereğince, başvuranların iç hukuk yollarını tüketmediklerini ileri sürmüştür. Özellikle başvuranlar, tıbbi muayene taleplerinin ceza infaz kurumu idaresi tarafından reddedildiği iddiasına ilişkin olarak infaz hakimliğine bir şikâyette bulunmamışlardır. Hükümet ayrıca, başvuranlar kötü muameleye maruz kaldıklarına dair sağlık raporları gibi herhangi bir delil sunamadıkları için başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle kabul edilemez olduğunu iddia etmiştir. Başvuranlar pasif direniş göstermiştir ve infaz koruma memurları orantılı güç kullanmıştır. Savcı olaylara dair video kayıtlarını toplamış, ceza infaz kurumu müdürünü sorguya almış ve dolayısıyla etkili bir soruşturma yürütmüştür.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 18. Başvuranlar, yetkililer tıbbi muayene ayarlamadığı için herhangi bir kötü muamele izi gösteren sağlık raporu olmadığını ifade etmişlerdir. Dosyada yer alan video kayıtları olayın tamamını göstermemektedir. Savcı başvuranların, infaz koruma memurlarının veya diğer tanıkların ifadeleri gibi daha fazla delil toplamamıştır.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 19. Hükümetin iç hukuk yollarının tüketilmesi hakkındaki itirazları hususunda Mahkeme, başvuranların savcılığa suç duyurusunda bulunduklarını, dolayısıyla sorumluların tespiti ve cezalandırılmasına yol açabilecek tek hukuk yoluna başvurduklarını gözlemlemektedir. Bu kapsamda Mahkeme, infaz hakimlerinin ceza infaz kurumlarında kötü muamele iddiaları hakkında soruşturma yürütme görevi ve yetkisine sahip olmadıklarını kaydetmektedir. Bununla birlikte, başvuranların ceza soruşturması sırasında yetkililerin kendileri için sağlık raporu almamaları hakkındaki şikâyeti hususunda Mahkeme, bu konunun başvuranlar suç duyurusunda bulunduktan sonra savcılık tarafından yürütülen ceza soruşturmasının (bk. Shishkin/Rusya, no. 18280/04, § 117, 7 Temmuz 2011) titizliği ile ilgili olduğu kanısındadır ve başvuranların yargıya taşımaları gereken farklı bir husus olarak değerlendirilemeyeceğini belirtir. Dolayısıyla Mahkeme, Hükümetin bu kapsamdaki itirazını reddetmiştir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 20. Mahkeme, Hükümet tarafından bu başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olduğuna ilişkin olarak ileri sürülen argümanların, sadece kabul edilebilirlik incelemesini değil, Sözleşme’nin 3. maddesi kapsamındaki şikâyetin esasının incelenmesini de gerektiren hususları gündeme getirdiği kanaatindedir (benzer yönleri bakımından karşılaştırınız, Durukan ve Birol/Türkiye, no. 14879/20 ve 13440/21, § 45, 3 Ekim 2023 ve burada yapılan atıflar).
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 21. Mahkeme, başvurunun Sözleşme’nin 35 § 3 (a) maddesi anlamında açıkça dayanaktan yoksun olmadığını ve başka herhangi bir gerekçeyle de kabul edilemez olmadığını belirtir. Dolayısıyla, başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
Esas Hakkında
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 22. Mahkeme, Bouyid/Belçika ([BD], no. 23380/09, §§ 81-90, AİHM 2015) kararında özetlediği Sözleşme’nin 3. maddesinin esas yönüne ilişkin genel ilkelere atıfta bulunur.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 23. Etkili bir soruşturma yürütmeye dair usul yükümlülüğü kapsamındaki gereklilikler konusunda ise X ve Diğerleri/Bulgaristan ([BD], no. 22457/16, §§ 184‑90, 2 Şubat 2021) kararına atıf yapar.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 24. Özellikle, 3. maddeye aykırı olarak, kötü muamele teşkil eden iddiaların uygun kanıtlar ile desteklenmesi gerekir. Bu kanıtların değerlendirilmesi için Mahkeme, “makul şüphenin ötesinde” kanıt standardını benimsemiştir; ancak yeterince güçlü, açık ve uyumlu çıkarımların ya da aksi ispatlanmamış benzer maddi karinelerin bir arada var olmasının da yeterli kanıt teşkil edebileceğini eklemiştir (bk. yukarıda anılan Bouyid, § 82).
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 25. Bir kişi savunulabilir gerekçelerle Sözleşme’nin 3. maddesine aykırı eylemlere maruz kaldığını iddia ettiğinde bu madde, davaya konu olayların tespit edilmesi ve sorumlu kişilerin belirlenmesi ile, uygun olduğu durumlarda, cezalandırılması için ulusal makamların etkili bir resmi soruşturma yürütmesini gerektirir. Bir soruşturmanın etkili olabilmesi için kapsamlı olması gerekir. İlgili makamların söz konusu suçla ilgili delilleri elde edebilmek için sahip oldukları makul tedbirleri kullanmaları gerekmektedir. Yetkililerin her zaman neler olduğunu bulmak için ciddi bir girişimde bulunmaları ve soruşturmayı kapatmak için aceleci veya dayanaktan yoksun sonuçlara güvenmemeleri gerekir. Soruşturmada davaya konu olayları veya sorumlu kişileri tespit etme kabiliyetini zayıflatan herhangi bir eksiklik, bu standardın dışına çıkma riskini doğuracaktır. Ayrıca, bir soruşturmanın etkili olabilmesi için, soruşturmayı yürütmekten sorumlu kurum ve kişilerin, hedef alınan kişilerden bağımsız olması gerekir (bk. yukarıda anılan X ve Diğerleri, §§ 18487).
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 26. Somut davada, etkili bir soruşturma yürütmeye dair usul yükümlülüğüne uyumun belirlenmesinde, Mahkeme başvuranların yerel makamlar önünde yaptıkları şikayetlerin iddia edilen faillerin kimliklerinin yanı sıra iddia edilen kötü muamelenin tarihi, yeri ve niteliği gibi yeterince somut bilgiler içerdiği kanısındadır. Bununla birlikte, infaz koruma memurları tarafından hazırlanan olay tutanağı ve başvuranlarla birlikte tutuklu olan kişilere dair alınan sağlık raporlarının yanı sıra ilgili tutuklular ve akrabalarının ifadeleri, infaz koruma memurları F-2 Ünitesinde bir sayım ve arama yapmaya teşebbüs ettiğinde bu ünitedeki tutuklular ve infaz koruma memurları arasında fiziksel bir arbede yaşandığını yeterli netlikle ortaya koymuştur. Mahkeme, taraflar arasında böyle bir olayın meydana geldiğine dair bir tartışma olmadığını kaydeder. Dolayısıyla Mahkeme, başvuranların kötü muamele iddialarının “savunulabilir bir iddia” teşkil ettiğini ve yerel makamların bu iddiaya ilişkin etkili bir soruşturma yürütme yükümlülüğü altında olduklarını değerlendirmektedir (benzer yönler bakımından karşılaştırınız Mehdiyev/Azerbaycan, no. 59075/09, § 66, 18 Haziran 2015).
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 27. Soruşturmanın kapsamlı olması hususunda Mahkeme, öncelikle, başvuranların şikayetlerinin ardından başlatılan soruşturma sırasında savcının başvuranların ifadelerini almadığını gözlemlemektedir. Savcı infaz koruma memurları, tutuklular, onları olayın hemen sonrasında gören akrabaları veya temsilcilerini sorgulamamıştır. Yalnızca söz konusu olay meydana geldiğinde orada bulunmayan ceza infaz kurumu müdürü Ş.T.’nin ifadesini almıştır (bk. yukarıdaki REF paragraph00012 \h \* CharFormat 12. paragraf).
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 28. Mahkeme ayrıca savcının 5 Aralık 2016 tarihli kayıtlarında ceza infaz kurumu yetkililerine tutukluların hepsi için sağlık raporu almaları talimatını verdiğini ve bunu yerine getirmediği için ceza infaz kurumu müdürü Ş.T. aleyhinde bir soruşturma başlattığını kaydettiğini gözlemlemektedir (bk. yukarıdaki REF paragraph00011 \h \* CharFormat 11. paragraf). Ancak daha sonraki aşamalarda savcı, başvuranların da aralarında bulunduğu tutukluların tıbbi muayenesinin yapılmasına dair talimatlarının yerine getirilmesini güvence altına almamıştır. Bunun yanı sıra, başvuranların tıbbi muayeneye gitmeye dair taleplerine ilişkin defalarca yaptıkları beyanlarını (bk. yukarıdaki REF paragraph00008 \h \* CharFormat 8 ve REF paragraph00010 \h \* CharFormat 10. paragraflar) ve savcının ilgili tüm tutuklular için sağlık raporu alınmasına dair talimatlarını göz önünde bulunduran Mahkeme, saldırıya uğrayan kişilerin ünitesinin temsilcisi tarafından hazırlanan bir listenin, davaya konu olayların yeteri düzeyde tespit edilebilmesi için, yetkilileri başvuranlara tıbbi muayene sağlamaktan muaf tutmaya yeterli görülemeyeceği kanısındadır.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 29. Mahkeme bu kapsamda düzgün bir tıbbi muayene yapılmasının kötü muameleye karşı temel bir güvence teşkil ettiğini hatırlatır. Başvuranların olay meydana geldiğinde Devlet kontrolü altında oldukları göz önünde bulundurulduğunda, yetkililerin sağlık raporu almamaları soruşturmanın elzem bir unsurunun, yani başvuranların söz konusu olay esnasında yaralanıp yaralanmadığının tespit edilmesini engellemiş ve soruşturmanın güvenilirliğini ve etkinliği zayıflatabilecek ciddi bir eksiklik teşkil etmiştir (bk. yukarıda anılan Shishkin, § 117).
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 30. Ayrıca, olaya ilişkin olguların tespit edilmesinde savcı büyük ölçüde ceza infaz kurumu müdür yardımcısı tarafından yürütülen disiplin soruşturmasına dayanmıştır (bk. yukarıdaki REF paragraph00007 \h \* CharFormat 7 ve REF paragraph00013 \h \* CharFormat 13. paragraf). Bu durum ceza soruşturmasının bağımsızlığına şüphe düşürmektedir. Zira bir kamu makamının ve memurlarının sorumluluğunu devreye sokabilecek bir görevi kötüye kullanma iddiasına dair disiplin soruşturması, aynı kamu makamı tarafından istihdam edilen bu makam ve memurların meslektaşları tarafından yapılmıştır (bk. Najafli/Azerbaycan, no. 2594/07, § 52, 2 Ekim 2012). Bu kapsamda Mahkeme, disiplin soruşturmasına delil olarak kullanılan ve talebi üzerine savcıya sunulan video kayıtlarının analizinin bir infaz koruma memuru tarafından hazırlandığını ve olayın nasıl meydana geldiğine dair yeterli net bilgiyi içermediğini kaydeder. Örneğin, başvuranların koğuşlarının dışındaki koridorda birbirleri üzerine yatmak zorunda bırakılıp saldırıya uğradıklarını belirtmelerine rağmen (bk. yukarıdaki REF paragraph00009 \h \* CharFormat 9. paragraf) video analizinde bu iddiaları destekleyecek veya çürütebilecek herhangi bir bilgi yer almamaktadır. Ayrıca savcı, ceza infaz kurumu idaresinden video kayıtlarını ve analizini almış olmasına rağmen, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararında bu kayıtlardan bahsetmemiştir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 31. Yukarıdakileri göz önünde bulunduran Mahkeme, soruşturma makamlarının somut davaya ilişkin olaylara ışık tutmak için makul tedbirleri almadıklarını değerlendirmektedir. Yukarıdaki eksiklikler Mahkemenin başvuranların kötü muamele iddialarına dair yapılan soruşturmanın etkili olmadığı sonucuna varabilmesi için yeterlidir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 32. Dolayısıyla, Sözleşme’nin 3. maddesi usul yönünden ihlâl edilmiştir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 33. Ancak Sözleşme’nin 3. maddesinin esas yönüne uygunluk hususunda ise, Mahkeme başvuranların beyanlarının yetkilileri resmi bir soruşturma açmak için yükümlü kılacak kadar savunulabilir olduğunu tespit etmiş olsa da (bk. yukarıdaki REF paragraph00026 \h \* CharFormat 26. paragraf); dosyada olay sırasında yaralandıklarına dair, başvuranların ve avukatlarının beyanlarından başka, Mahkemenin kötü muameleye uğradıklarına “makul şüphenin ötesinde” karar verebilmesini sağlayacak bir delil yoktur (bk. Jannatov/Azerbaycan, no. 32132/07, §§ 59-60, 31 Temmuz 2014). Yerel makamların olaya ilişkin etkili bir soruşturma yürütememesi nedeniyle Mahkeme, başvuranların iddia ettikleri gibi yaralandıkları belirli koşulları tespit edemez ve infaz koruma memurlarının kullandıkları gücün gerekli ve orantılı olup olmadığına karar veremez (benzer yönleri bakımından karşılaştırınız Daşlık/Türkiye, no. 38305/07, § 52, 13 Haziran 2017, ve Hovhannisyan/Ermenistan, no. 18419/13, § 60, 19 Temmuz 2018).
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 34. Dolayısıyla, Sözleşme'nin 3. maddesi esas yönünden ihlal edilmemiştir.
SÖZLEŞME’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 35. Başvuranların her biri manevi tazminat olarak 20.000 avro ve masraf ve giderler için müştereken 4.800 avro talep etmiştir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 36. Hükümet bu tazminat taleplerini aşırı bularak itiraz etmiştir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 37. Hakkaniyet temelinde karar veren Mahkeme, başvuranların her birine manevi tazminat olarak miktara yansıtılabilecek vergiler hariç olmak üzere 3.000 avro ödenmesine karar vermiştir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 38. Mahkeme, elinde bulunan belgeleri dikkate alarak, başvuranlara yansıtılabilecek tüm vergiler hariç olmak üzere, tüm başlıklar altındaki masrafların karşılanması amacıyla başvuranlara müştereken 1.000 avro ödenmesine hükmedilmesinin makul olduğunu değerlendirmektedir.
BU GEREKÇELERLE, MAHKEME, OY BİRLİĞİYLE,
Başvurunun kabul edilebilir olduğuna;
Sözleşme’nin 3. maddesinin usul yönünden ihlal edildiğine;
Sözleşme’nin 3. maddesinin esas yönünden ihlal edilmediğine;
Davalı Devlet tarafından, başvuranlara üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk lirasına çevrilmek üzere aşağıdaki meblağların ödenmesine:
Manevi tazminat olarak, miktara yansıtılabilecek vergiler hariç olmak üzere, başvuranların her birine ayrı ayrı 3.000 avro (üç bin avro) ödenmesine;
Masraf ve giderler için, başvuranlara yansıtılabilecek tüm vergiler hariç olmak üzere, başvuranlara müştereken 1.000 avro (bin avro) ödenmesine;
Yukarıda bahsi geçen üç aylık sürenin bittiği tarihten itibaren ödeme gününe kadar geçen sürede, yukarıda bahsedilen miktarlara, Avrupa Merkez Bankasının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz uygulanmasına;
Başvuranların adil tazmine ilişkin diğer taleplerinin reddedilmesine karar vermiştir.
İşbu karar İngilizce olarak tanzim edilmiş ve Mahkeme İç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2 ve 3. fıkraları uyarınca 14 Ekim 2025 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Dorothee von Arnim Jovan Ilievski Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Başkan
Bu konudaki diğer kararlar
- Başvuranın kötü muameleye maruz kalması ve buna ilişkin etkili soruşturma yürütülmemesi
AİHM · E. 74021/12 · 09.05.2023
- Gözaltında kötü muamele iddialarına ilişkin etkili soruşturma yürütülmemesi
AİHM · E. 59564/16 · 17.10.2023
- Polis müdahalesiyle yaralanma ve sonrasındaki soruşturmanın yetersizliği nedeniyle işkence yasağının ihlali
AİHM · E. 42202/20 · 08.10.2024
- Kötü muamele iddiasının etkili soruşturulmaması ve toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlali
AİHM · E. 17923/09 · 31.01.2023
Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Karar metni AİHM HUDOC veri tabanı kaynağındaki anonimleştirilmiş hâliyle verilmiştir; özet ve bağlantılar bilgilendirme amaçlıdır.