Sözleşme nasıl incelenir?

- 1
Sözleşmeyi yükleyin
PDF ya da Word dosyasını sohbete bırakın. İş, kira, satış, hizmet, bayilik ya da gizlilik sözleşmesi fark etmez.
- 2
Tarafınızı söyleyin
Kimin adına incelediğinizi yazın: kiracı mı kiraya veren mi, işçi mi işveren mi. Riskler o tarafın gözünden değerlendirilir.
- 3
Riskler işaretlenir
Riskli maddeler düşük, orta ve yüksek olarak metinde işaretlenir. Her birinin gerekçesi, hukuki dayanağı ve düzeltme önerisi yanında durur.
- 4
Düzeltin, karşılaştırın
Maddeyi sohbette yeniden yazdırın. Karşı taraf revize metin gönderdiğinde iki sürümü yan yana karşılaştırın.
Sözleşme incelerken dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?
Bir sözleşmeyi incelerken önce tarafları, konuyu ve süreyi; sonra parayı ve çıkış yolunu okursunuz. Avukatların en sık takıldığı başlıklar şunlardır: bedel ve ödeme takvimi, gecikmenin sonucu (faiz, cezai şart, muacceliyet), sözleşmenin sona ermesi (fesih sebepleri ve bildirim süresi), sorumluluk sınırı ve tazminat, gizlilik ve rekabet yasağı, devir yasağı, mücbir sebep, bildirim adresleri ve uyuşmazlıkta yetkili mahkeme ya da tahkim.
İçtihad AI bu başlıkları her sözleşmede tek tek arar. Bulunan her risk, metindeki yeriyle, derecesiyle, hukuki dayanağıyla ve düzeltme önerisiyle gelir; hiç düzenlenmemiş başlıklar ayrı listede durur. Sizin işiniz, müvekkilin ticari önceliklerine göre hangisinin müzakere edileceğine karar vermektir.
Riskli maddeleri nerede görürüm?
Analiz ayrı bir rapor olarak kalmaz: riskli her madde sözleşme metninde, derecesine göre renklendirilerek gösterilir. Bir riske tıkladığınızda ilgili madde açılır; neden riskli olduğu, hangi kanun maddesine dayandığı ve nasıl düzeltilebileceği aynı yerde okunur. Çoğu riskte maddenin pratikte nasıl sorun çıkaracağını gösteren kısa bir örnek de yer alır; önerilen metni tek tıkla kopyalarsınız.
Raporun sonunda genel bir değerlendirme bulunur: sözleşme bu hâliyle imzalanabilir mi, değişiklikle mi imzalanmalı, yoksa imzalanmamalı mı; gerekçesi ve öncelikli müzakere başlıklarıyla.
Bir risk metinde birebir eşleştirilemezse (örneğin madde birkaç yere dağılmışsa) kaybolmaz, yandaki listede okunur. Sohbette istediğiniz analiz sağ panelde açılır; riskleri metnin üstünde işaretli görmek için tam ekrana geçersiniz.
Sözleşmeyi hangi tarafın gözünden incelemeliyim?
Aynı madde bir taraf için güvence, diğeri için risktir: uzun bir rekabet yasağı işveren için iyi, işçi için ağırdır. Bu yüzden analizden önce kimin adına incelediğinizi söylersiniz (kiracı ya da kiraya veren, işçi ya da işveren, alıcı ya da satıcı). Riskler ve öneriler yalnız o tarafın gözünden yazılır, raporda hangi taraf için değerlendirildiği belirtilir.
Raporun başında hangi taraf açısından değerlendirildiği yazar; size uymuyorsa tarafınızı belirterek yeniden inceletirsiniz. Müzakereye karşı tarafın gözüyle de bakmak isterseniz aynı sözleşmeyi diğer taraf için inceletir, iki raporu yan yana okursunuz.
Analiz güncel mevzuata göre mi yapılıyor?
Evet. Sözleşme türüne göre uyulması zorunlu kanun hükümleri ayrıca denetlenir: iş sözleşmesinde İş Kanunu'nun emredici kuralları, kira sözleşmesinde Türk Borçlar Kanunu'nun kira hükümleri, her sözleşmede genel işlem koşulları ve kesin hükümsüzlük kuralları. Maddeler ezberden değil, güncel metni ve değişiklik notlarıyla kontrol edilir; analizin hangi tarihteki mevzuata göre yapıldığı raporda yazar.
Kira sözleşmesinde nelere dikkat edilmeli?
Konut ve çatılı işyeri kiralarında Türk Borçlar Kanunu kiracıyı koruyan emredici kurallar koyar; sözleşmeye aksi yazılsa da bu kurallar uygulanır. Başlıcaları: güvence bedeli üç aylık kira bedelini aşamaz (TBK m.342); yenilenen kira dönemlerinde artış, bir önceki kira yılında TÜFE'nin on iki aylık ortalamasındaki değişimi geçemez (TBK m.344); kiracıya kira ve yan giderler dışında ödeme yükümlülüğü getirilemez, ödememe hâlinde cezai şart ya da sonraki kiraların muaccel olacağı kararlaştırılamaz (TBK m.346).
Süre ve sona erme maddelerine ayrıca bakın: kiracı belirli süreli sözleşmenin bitiminden en az on beş gün önce bildirimde bulunmazsa sözleşme aynı koşullarla bir yıl uzar ve kiraya veren yalnız sürenin bitmesine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez (TBK m.347). Tahliye taahhüdü yazılı olmalıdır (TBK m.352); Yargıtay uygulamasında kira başlangıcında, kiralanan teslim edilmeden alınan taahhüt kural olarak geçerli sayılmaz.
Kiracı adına incelerken bu kurallara aykırı maddeler yüksek risk olarak işaretlenir; kiraya veren adına incelerken geçersiz kalacak bir maddeye güvenmemeniz için uyarı verilir.
İş sözleşmesinde nelere dikkat edilmeli?
İş sözleşmesinde en sık sorun çıkaran maddeler deneme süresi, çalışma süresi ve fazla çalışma, ücretin kapsamı, görev yeri değişikliği, rekabet yasağı ve cezai şarttır. Deneme süresi en çok iki ay olabilir, toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar uzatılabilir (İş Kanunu m.15). İş sözleşmesine yalnız işçi aleyhine konulan cezai şart geçersizdir (TBK m.420).
Rekabet yasağı yazılı olmalı; yer, zaman ve işin türü bakımından makul sınırlar içermeli ve özel durumlar dışında iki yılı aşmamalıdır (TBK m.444 ve m.445). İşverenin görev yerini ya da çalışma koşullarını tek taraflı değiştirmesine izin veren geniş kayıtlar da işaretlenir; esaslı değişiklik işçinin yazılı onayına bağlıdır. Uyuşmazlıkta yetkili mahkeme kaydı, İş Mahkemeleri Kanunu'nun yetki kuralıyla birlikte değerlendirilir.
Cezai şart ve genel işlem koşulları nasıl denetlenir?
Matbu sözleşmelerde karşı tarafın önceden hazırladığı ve müzakere edilmeyen maddeler genel işlem koşuludur (TBK m.20-25). Karşı tarafa bilgi verilmemiş ve kabul edilmemiş koşullar yazılmamış sayılır; düzenleyene tek taraflı değişiklik yetkisi veren kayıtlar da yazılmamış sayılır; açık olmayan koşul düzenleyen aleyhine yorumlanır; dürüstlük kuralına aykırı biçimde karşı taraf aleyhine düzenleme yapılamaz. Analiz, bu koşullara dayanan maddeleri ayrıca işaretler.
Cezai şartta tutarın asıl borçla orantısına bakılır. Hâkim aşırı cezai şartı kendiliğinden indirir (TBK m.182); ancak borçlu tacirse aşırılık gerekçesiyle indirim isteyemez (TTK m.22). Tacirler arasındaki sözleşmede bu yüzden cezai şart maddesi daha dikkatli müzakere edilmelidir.
Sözleşmede eksik olan maddeleri nasıl bulurum?
Risk yalnız yazılanda değil, yazılmayandadır. Fesih bildirim süresi, cezai şart, yetkili mahkeme, teslim ve ayıp bildirimi gibi sözleşmede bulunması gereken ama eksik ya da belirsiz bırakılmış düzenlemeler "Eksik ve belirsiz düzenlemeler" başlığıyla ayrı bir listede gelir. Her birinin neden gerekli olduğu ve sözleşmeye eklenebilecek örnek metin yanında durur.
Büromun standartlarına göre nasıl denetlerim?
Büronuzun standart pozisyonlarını bir kural seti olarak kaydedin; örneğin "sorumluluk sınırı sözleşme bedelinin iki katından az olamaz". Analizde her kural uygun, aykırı, eksik ya da belirsiz olarak işaretlenir. Aykırı madde için önerilen metin verilir, değişiklik kelime kelime gösterilir.
Her kurala bir önem derecesi verirsiniz; yüksek önemli kurallardaki aykırılıklar raporda üstte çıkar. Sözleşme türüne göre birden fazla kural seti tutabilir (hizmet, tedarik, gizlilik gibi), analizde hangisinin kullanılacağını seçersiniz. Bir kural setini büro standardı yaparak büronuzdaki meslektaşlarınızın da aynı kurallarla incelemesini sağlarsınız.
Önerileri sözleşmeye nasıl işletirim?
Analiz ekranındaki sohbet kutusuna "önerileri uygulayın" ya da "sözleşmeyi kiracı lehine dengeli hâle getirin" yazın; bulunan riskleri işleyen tam revize metin hazırlanır. Belge alanında Orijinal ve Revize görünümleri arasında geçiş yapar, revize metni Word olarak indirirsiniz.
Revize metin hazırken her yeni mesajınız o metni düzeltir: "Cezai şartı yüzde beşe indirin", "yetkili mahkemeyi İstanbul yapın". Soru sorduğunuzda ("bu cezai şart kiracı için ne kadar ağır?") metne dokunulmadan cevap verilir. Analizi kaydedip müvekkil dosyasına bağlayabilir, daha sonra tekrar yüklemeden açabilirsiniz.
Karşı tarafın revize ettiği metinde neler değişti?
Karşı tarafın revize ettiği metni eski sürümle karşılaştırın. Eklenen, çıkarılan ve değişen bölümler renklendirilir, değişiklik kelime düzeyinde işaretlenir; eklenen, çıkarılan ve değişen bölüm sayıları üstte görünür. Sessizce değiştirilmiş bir rakam ya da süre gözden kaçmaz.
Değişen maddeleri bulduktan sonra yeni metni yeniden analiz ettirerek değişikliğin tarafınıza etkisini görürsünüz. Ayrıntılar belge karşılaştırma sayfasında.
Hangi sözleşmeleri inceleyebilirim?
İş ve hizmet sözleşmeleri, kira sözleşmeleri, satış ve tedarik sözleşmeleri, bayilik ve distribütörlük, gizlilik sözleşmeleri, yazılım ve eser sözleşmeleri, ortaklık ve pay devri sözleşmeleri gibi Türk hukukuna tabi her yazılı sözleşme incelenebilir.
Bir dosyada çok sayıda sözleşme varsa (örneğin bir şirketin bütün kira sözleşmeleri) hepsine aynı soruları sormak için toplu belge tablosunu kullanabilirsiniz: her sözleşme bir satır, "süre", "kira bedeli", "fesih bildirimi" gibi her soru bir sütun olur.
Yüklediğim sözleşme nerede saklanıyor?
Yüklediğiniz sözleşme yapay zekâ hizmet sağlayıcısında saklanmaz, model eğitiminde kullanılmaz. Analizler hesabınızda kayıtlı analizler arasında ve bağladığınız müvekkil dosyasında durur. Ayrıntılar Güven sayfasında.
Sık sorulan sorular
Yapay zekâ ile sözleşme incelemesi avukatın incelemesinin yerine geçer mi?
Hayır. İçtihad AI riskli ve eksik maddeleri dayanağıyla önünüze koyar, gözden kaçabilecek noktaları işaretler; sözleşmenin müvekkil için uygun olup olmadığına ve neyin müzakere edileceğine siz karar verirsiniz.
Ticari sözleşmeleri incelemek için uygun mu?
Evet. Satış, tedarik, bayilik, hizmet ve gizlilik sözleşmeleri incelenebilir. Büronuzun ya da şirketinizin standart pozisyonlarını kural seti olarak kaydederseniz her sözleşme o kurallara göre de denetlenir ve aykırı maddeye önerilen metin verilir.
Risk derecesi neye göre belirleniyor?
Maddenin, seçtiğiniz tarafa doğurabileceği sonuç ve kanuna aykırılık ihtimali birlikte değerlendirilir. Emredici bir hükme aykırı ya da tarafınızı ağır bir yükümlülük altına sokan maddeler yüksek, müzakereyle düzeltilebilecek dengesizlikler orta, biçimsel eksikler düşük risk olarak işaretlenir.
Yapay zekâ sözleşme hazırlıyor mu?
Bu özellik var olan bir sözleşmeyi inceler; sıfırdan sözleşme hazırlamak yerine riskli maddeye önerilen metni verir, istediğiniz maddeyi sohbette yeniden yazdırabilirsiniz. Analizden sonra "önerileri uygulayın" yazarak riskleri işleyen tam revize metni alabilirsiniz. Fesih bildirimi ve ihtarname gibi metinler dilekçe şablonları arasındadır.
Revize sözleşmeyi Word olarak alabilir miyim?
Evet. Analiz ekranında revize metin hazırlandığında belge alanında Orijinal ve Revize görünümleri arasında geçiş yapar, revize metni Word olarak indirirsiniz.
Kira sözleşmesinde depozito en fazla ne kadar olabilir?
Konut ve çatılı işyeri kiralarında güvence bedeli üç aylık kira bedelini aşamaz (TBK m.342). Güvence para ya da kıymetli evrak olarak verilmişse kiraya verenin onayı olmadan çekilemeyecek biçimde bir bankaya yatırılır.
Kira artışına sözleşmeyle sınır konabilir mi?
Konut ve çatılı işyeri kiralarında yenilenen kira dönemleri için kararlaştırılan artış, bir önceki kira yılında TÜFE on iki aylık ortalamalarına göre değişimi geçemez (TBK m.344). Sözleşmedeki daha yüksek artış oranı bu sınırı aşan kısmıyla uygulanmaz. Olay tarihine göre geçici düzenlemeler bulunabileceği için uygulanacak dönemin metnine bakın.
Aşırı cezai şart indirilebilir mi?
Hâkim aşırı gördüğü cezai şartı kendiliğinden indirir (TBK m.182). Ancak tacir sıfatını taşıyan borçlu, cezai şartın aşırı olduğu gerekçesiyle indirilmesini isteyemez (TTK m.22). Bu yüzden tacirler arasındaki sözleşmede cezai şart maddesi yüksek risk olarak ele alınmalıdır.
Hangi dosya biçimlerini yükleyebilirim?
PDF ve Word dosyalarını yükleyebilirsiniz. Sözleşme metnini sohbete yapıştırarak da inceletebilirsiniz.
Ücretsiz deneyebilir miyim?
Evet. Sözleşme analizi 3 günlük ücretsiz denemede de açıktır, kredi kartı istenmez. Analiz, karar araması ve dilekçe yazımıyla aynı kullanım hakkından düşer.
Yüklediğim sözleşme güvende mi?
Yüklediğiniz sözleşme yapay zekâ hizmet sağlayıcısında saklanmaz, model eğitiminde kullanılmaz. Dosyalarınıza yalnız siz ve paylaştığınız meslektaşlarınız erişir.
Bu sayfa İçtihad AI'ın nasıl çalıştığını anlatır. Uygulamanın çıktıları avukatın incelemesi için taslaktır, hukuki görüş yerine geçmez; son değerlendirme ve sorumluluk avukata aittir. Ayrıntılar Yasal Uyarı sayfasında.
