AİHM Komite · E. 24775/19 · 10.07.2025
Mahkeme kararlarının yeterli gerekçe içermemesinin adil yargılanma hakkını ihlal edip etmediği
AİHM Komite, 10.07.2025 tarihli kararında (E. 24775/19) şu meseleyi çözdü: mahkeme kararlarının yeterli gerekçe içermemesinin adil yargılanma hakkını ihlal edip etmediği. Ulusal mahkemelerin, başvuranın FETÖ/PDY ile iltisakına dair iddiaları bireyselleştirilmiş bir değerlendirme yapmadan ve gerekçelerini açıklamadan reddetmesi Sözleşme'nin 6 § 1 maddesini ihlal eder.
Özet güncelleme:
Mahkemenin vardığı sonuç
Ulusal mahkemelerin, başvuranın FETÖ/PDY ile iltisakına dair iddiaları bireyselleştirilmiş bir değerlendirme yapmadan ve gerekçelerini açıklamadan reddetmesi Sözleşme'nin 6 § 1 maddesini ihlal eder.
Belirleyici olgular
- Başvuranın geçici görevlendirme sözleşmesi feshedilmiştir.
- İdare mahkemesi somut gerekçe sunmadan davayı reddetmiştir.
- Ulusal mahkemeler başvuranın ana argümanlarına değinmemiştir.
Karardan
“Bu şikâyetin, mahkeme kararlarının yeterince gerekçelendirilmemesi bağlamında Sözleşme’nin 6 § 1 maddesinin ihlalini ortaya koyduğuna”
Özet yapay zekâ ile karar metninden çıkarılmıştır; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Bu karara atıf
AİHM Komite, E. 24775/19, T. 10.07.2025
Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Karar metni
Kaynak: AİHM HUDOC veri tabanı
AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
YILDIRIM / TÜRKİYE (Başvuru no. 24775/19)
KARAR
STRAZBURG 10 Temmuz 2025
İşbu karar kesin olup bazı şekli değişikliklere tabi tutulabilir.
Yıldırım / Türkiye davasında,
Başkan
Gediminas Sagatys,
Hâkimler
Stéphane Pisani,
Juha Lavapuro ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Viktoriya Maradudina’nın katılımıyla Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), 19 Haziran 2025 tarihinde gerçekleştirilen kapalı müzakereler sonucunda, aynı tarihte aşağıdaki kararı vermiştir:
USUL
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 1. Davanın temelinde, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi uyarınca 26 Nisan 2019 tarihinde Türkiye aleyhine yapılmış olan bir başvuru bulunmaktadır.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 2. Başvuran, Çorum Barosuna bağlı Avukat M. Çam tarafından temsil edilmiştir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 3. Başvuru, Türk Hükümetine (“Hükümet”) iletilmiştir.
OLAYLAR
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 4. Başvuran hakkındaki detaylar ve başvuruya ilişkin bilgiler ekteki tabloda yer almaktadır.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 5. Başvuran, mahkeme kararlarının gerekçesiz olduğundan veya gerekçelerinin yetersiz olduğundan yakınmıştır. Başvuran, Sözleşme’nin diğer maddeleri kapsamında da başka bir şikâyette bulunmuştur.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
SÖZLEŞME’NİN 6 § 1 MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 6. Başvuran, mahkeme kararlarının gerekçesiz olduğundan veya gerekçelerinin yetersiz olduğundan yakınmıştır. Bu kapsamda, Sözleşme’nin 6 § 1 maddesine dayanmıştır.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 7. Adaletin doğru şekilde tecelli ettirilmesiyle bağıntılı bir ilkeyi yansıtan yerleşik Mahkeme içtihadı uyarınca, mahkemelerin ve yargı mercilerinin kararlarında esas alınan gerekçelerin yeterli düzeyde belirtilmesi gerekmektedir. Bu gerekçelendirme yükümlülüğünün ne derece uygulanması gerektiği, kararın niteliğine göre değişebilmektedir ve davanın kendine özgü koşulları kapsamında belirlenmelidir (bk. García Ruiz/İspanya [BD], no. 30544/96, § 26, AİHM 1999‑I). Şikâyetçi tarafından ileri sürülen her argümana ayrıntılı bir yanıt verilmesini gerektirmeyen bu yükümlülük, yargılamalara taraf olanların yargılamaların sonucu için belirleyici olan argümanlara yönelik olarak belirli ve açık bir cevap almayı bekleyebileceklerini varsaymaktadır (bk. diğer kararların yanı sıra, Ruiz Torija/İspanya, 9 Aralık 1994, §§ 29-30, Seri A no. 303‑A; Xhoxhaj/Arnavutluk, no. 15227/19, § 327, 9 Şubat 2021). Ayrıca, Sözleşme kapsamında güvence altına alınan haklara yönelik müdahalelere ilişkin davalarda, Mahkeme, ulusal mahkemelerin kararlarında sunulan gerekçelerin şablon niteliğinde veya basmakalıp ifadelerden ibaret olup olmadığını da tespit etmeye çalışır (bk. Moreira Ferreira/Portekiz (No. 2) [BD], no. 19867/12, § 84, 11 Temmuz 2017).
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 8. Sözleşme’nin 6. maddesi kapsamındaki gerekçeli karar hakkıyla ilgili bu ilkeler, bugüne kadar Türkiye hakkındaki birçok davada uygulanmıştır (bk. örneğin, Emel Boyraz/Türkiye, no. 61960/08, §§ 74-75, 2 Aralık 2014; Deryan/Türkiye, no. 41721/04, §§ 35-42, 21 Temmuz 2015; Cihangir Yıldız/Türkiye, no. 39407/03, §§ 41-50, 17 Nisan 2018; Hülya Ebru Demirel/Türkiye, no. 30733/08, §§ 48-52, 19 Temmuz 2018; Murat Akın/Türkiye, no. 40865/05, §§ 41-43, 9 Ekim 2018; Pişkin /Türkiye, no. 33399/18, §§ 147-50, 15 Aralık 2020; Korkut ve Amnesty International Türkiye/Türkiye, no. 61177/09, §§ 53-56, 9 Mayıs 2023).
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 9. Mevcut davayı söz konusu bu ilkeler ışığında gözden geçiren Mahkeme, ulusal mahkemelerin verdikleri kararlarda gerekçe sunma yükümlülüğünü yerine getirmede başarısız olduğunu ve başvuran tarafından ileri sürülen ilgili ve önemli argümanları ele almadığını değerlendirmektedir. Ekli tabloda belirtilen usule ilişkin somut eksiklikler, Mahkeme’yi, başvuranın gerekçeli karar hakkının güvence altına alınmadığı sonucuna götürmektedir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 10. Dolayısıyla, bu şikâyet kabul edilebilir olup; Sözleşme’nin 6 § 1 maddesinin ihlal edildiğini ortaya koymaktadır.
DİĞER ŞİKÂYET
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 11. Başvuran, Sözleşme’nin 8. maddesi kapsamında da bir şikâyette bulunmuştur.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 12. Başvuruyu incelemiş olan Mahkeme, elindeki tüm materyaller ışığında ve şikâyet edilen hususların görev ve yetki alanına girdiği ölçüde, bu şikâyetin Sözleşme’nin 34 ve 35. maddelerinde belirtilen kabul edilebilirlik kriterlerini karşılamadığı ya da Sözleşme veya Protokollerinde yer alan hakların ve özgürlüklerin ihlaline işaret etmediği kanaatindedir.
Dolayısıyla, başvurunun bu kısmı Sözleşme’nin 35 § 4 maddesi uyarınca reddedilmelidir.
SÖZLEŞME’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 13. Mahkeme, elindeki belgeleri ve içtihadını (bk. özellikle, Pronina/Ukrayna, no. 63566/00, 18 Temmuz 2006; yukarıda anılan Korkut ve Amnesty International Türkiye, § 95) dikkate alarak, ekli tabloda belirtilen miktara hükmedilmesini makul görmektedir.
BU GEREKÇELERLE, MAHKEME, OY BİRLİĞİYLE,
Başvuranın mahkeme kararlarında yeterli ya da hiç gerekçelendirme olmamasına ilişkin şikâyetinin kabul edilebilir olduğunun ve başvurunun geri kalan kısmının kabul edilemez olduğunun beyan edilmesine,
Bu şikâyetin, mahkeme kararlarının yeterince gerekçelendirilmemesi bağlamında Sözleşme’nin 6 § 1 maddesinin ihlalini ortaya koyduğuna,
Davalı Devlet tarafından üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden davalı Devletin ulusal para birimine çevrilmek üzere başvurana ekli tabloda belirtilen miktarın ödenmesine,
Yukarıda bahsi geçen üç aylık sürenin bittiği tarihten itibaren ödeme gününe kadar geçen sürede, yukarıda bahsedilen miktara, Avrupa Merkez Bankasının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz uygulanmasına karar vermiştir.
İşbu karar İngilizce dilinde tanzim edilmiş olup; Mahkeme İç Tüzüğü’nün 77 §§ 2 ve 3. maddesi uyarınca 10 Temmuz 2025 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Viktoriya Maradudina Gediminas Sagatys
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Başkan
EK
Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi kapsamındaki şikâyetlere ilişkin başvuru (mahkeme kararlarının gerekçesiz olması veya gerekçelerinin yetersiz olması)
Başvuru no.
Başvuru tarihi
Başvuranın adı
Doğum yılı
İç hukuktaki yargılamaların konusu
İlgili mahkemenin değinmediği ana argüman
İlgili mahkeme kararının tarihi
İlgili mahkemenin adı
Manevi tazminat olarak her bir başvuran için hükmedilen meblağ (avro cinsinden)
24775/19
26/04/2019
Ramazan YILDIRIM 1978
FETÖ/PDY ile iltisaklı olduğu şüphesi nedeniyle 3 Mart 2012 tarihli başvuranın geçici görevlendirme sözleşmesinin feshi işlemine karşı idari yargıda açılan iptal davası.
Başvuranın görevden çıkarılma nedenleri. Özellikle, başvuranın ana argümanı; çalıştığı süre boyunca hakkında herhangi bir soruşturma veya şikâyet olmadığı ve ulusal mahkemelerin başvuranın FETÖ/PDY ile iltisakı olduğuna dair şüphenin gerekçelerini açıklamadığıdır.
İdare Mahkemesi, başvuranla ilgili bireyselleştirilmiş bir değerlendirme yapmadan ve başvuranın FETÖ/PDY ile iltisakına ilişkin ne tür bilgi veya gerekçeler sunulduğunu açıklamadan, temelde Valiliklerden gelen bilgiler nedeniyle başvuranın söz konusu örgütle iltisaklı olduğuna inanıldığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir.
08/11/2017,
Kastamonu İdare Mahkemesi
20/06/2018,
Ankara Bölge İdare Mahkemesi
02/11/2018,
Anayasa Mahkemesi
2.000
Bu konudaki diğer kararlar
- Mahkeme kararlarında yeterli gerekçe bulunmaması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlali
AİHM · E. 60639/19 · 10.07.2025
- Maden ÇED raporuna itiraz davasında mahkemelerin yetersiz gerekçe sunmasının adil yargılanma hakkını ihlal edip etmediği
AİHM · E. 65087/19 · 08.07.2025
- Yargılama kararlarında yeterli gerekçe sunulmamasının adil yargılanma hakkını ihlal edip etmediği
AİHM · E. 6696/20 · 18.03.2025
- Yerel mahkemenin mahkûmiyet kararında gerekçeli karar hakkını ihlal edip etmediği
AİHM · E. 76619/11 · 16.01.2024
Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Karar metni AİHM HUDOC veri tabanı kaynağındaki anonimleştirilmiş hâliyle verilmiştir; özet ve bağlantılar bilgilendirme amaçlıdır.