Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi

AİHM Komite · E. 3038/18 · 18.11.2025

Tutuklamanın hukuka aykırılığı ve Sözleşme'nin 5. maddesi kapsamındaki hakların ihlali iddiası

AİHM Komite, 18.11.2025 tarihli kararında (E. 3038/18) şu meseleyi çözdü: tutuklamanın hukuka aykırılığı ve Sözleşme'nin 5. maddesi kapsamındaki hakların ihlali iddiası. AİHM, başvuranların Sözleşme'nin 5. maddesi kapsamındaki haklarının ihlal edildiği iddialarını inceleyerek ihlal kararı vermiştir.

Özet güncelleme:

Mahkemenin vardığı sonuç

AİHM, başvuranların Sözleşme'nin 5. maddesi kapsamındaki haklarının ihlal edildiği iddialarını inceleyerek ihlal kararı vermiştir.

Belirleyici olgular

  • Başvuranların farklı tarihlerde tutuklanmış olması.
  • Tutuklama kararlarında makul şüphe ve yeterli gerekçe bulunmaması.
  • İç hukukta tazminat elde edecek etkin bir başvuru yolunun olmaması.

Karardan

“Sözleşme’nin 5. maddesi kapsamında; suç işlendiğine dair makul şüphenin bulunmadığı iddiası, tutuklamaya ve tutukluluğun devamına ilişkin kararlar”

İlgili mevzuat

CMK m. 141 · CMK m. 100 · CMK m. 101

Özet yapay zekâ ile karar metninden çıkarılmıştır; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

Bu karara atıf

AİHM Komite, E. 3038/18, T. 18.11.2025

Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün

12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.

3 gün ücretsiz, kredi kartı istenmez

Karar metni

Kaynak: AİHM HUDOC veri tabanı

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

BALIKÇI VE DİĞERLERİ/TÜRKİYE (Başvuru no. 3038/18 ve 85 diğer başvuru - bk. ekli liste)

KARAR

STRAZBURG 18 Kasım 2025

İşbu karar kesin olup bazı şekli değişikliklere tabi tutulabilir.

Balıkçı ve diğerleri/Türkiye davasında,

Başkan

Jovan Ilievski

Hâkimler

Péter Paczolay

Juha Lavapuro ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Dorothee von Arnim’in katılımıyla Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm);

İsimleri ekteki tabloda yer alan bireylerin (“başvuranlar”), tabloda belirtildiği üzere farklı tarihlerde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi uyarınca Türkiye Cumhuriyeti aleyhine Mahkemeye yaptıkları başvuruları,

Sözleşme’nin 5. maddesi kapsamında; suç işlendiğine dair makul şüphenin bulunmadığı iddiası, tutuklamaya ve tutukluluğun devamına ilişkin kararlar verilirken ilgili ve yeterli gerekçe sunulmadığı iddiası, tutukluluğun uzunluğu; tutukluluğun hukuka uygunluğuna ilişkin yargı denetiminin etkin olmaması ve 5. madde kapsamındaki haklarının ihlal edildiği iddiası için tazminat elde edecek bir başvuru yolu bulunmamasına ilişkin şikâyetlerin, Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi eski Başkanı Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilen Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmesine ve başvurularının geri kalanın kabul edilemez beyan edilmesine dair kararı,

Tarafların görüşlerini,

Hükümetin, başvuruların bir Komite tarafından incelenmesine karşı itirazının reddine dair kararı dikkate alarak, 21 Ekim 2025 tarihinde yapılan kapalı müzakerelerin ardından, aynı tarihte kabul edilen aşağıdaki kararı vermiştir:

DAVA KONUSU

SEQ level0 \*arabic \r1 1. Mevcut başvurular ağırlıklı olarak başvuranların 15 Temmuz 2016 tarihli darbe girişimi sonrasında Türk makamları tarafından darbe girişiminin arkasında olduğu değerlendirilen “Fetullahçı Terör Örgütü / Paralel Devlet Yapılanması” (bundan böyle “FETÖ/PDY” olarak anılacaktır) olarak tanımlanan bir örgüte üye oldukları şüphesiyle yakalanmaları ve tutuklanmaları ile ilgilidir (Hükümet tarafından ilan edilen olağanüstü hâlin ayrıntıları ve ardından Avrupa Konseyi Genel Sekreterine verilen derogasyon bildirimi ile olağanüstü hâl ilanından sonraki yasal gelişmeler de dâhil olmak üzere, darbe girişimi sonrası meydana gelen olaylarla ilgili ayrıntılı bilgiler için bk. Baş/Türkiye, no. 66448/17, §§ 614 ve §§ 109-10, 3 Mart 2020).

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 2. Başvuranlar, çeşitli tarihlerde, esasen Ceza Kanunu’nun 314. maddesi kapsamında cezalandırılan bir suç olan FETÖ/PDY üyeliği şüphesiyle yakalanmış ve tutuklanmışlardır (bk. yukarıda anılan Baş, § 58). Yetkili yargı makamları, başvuranların tutukluluklarına karşı yaptıkları itirazları reddetmiştir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 3. Yetkili yargı makamları, yürütülen ceza soruşturmaları ve yapılan duruşmalar sırasında, çeşitli tarihlerde, başvuranların tutukluluk halinin devamına karar vermiştir. Başvuranlar bir yıl ile dört yıl beş gün arasında değişen sürelerle tutuklu kalmışlardır.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 4. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden, yetkili yargı makamlarının başvuranların tutuklanmasına ve tutukluluk halinin devamına karar verirken aşağıdakilerle sınırlı olmamak üzere çeşitli delillere dayandıkları anlaşılmaktadır: (a) FETÖ/PDY ile bağlantıya işaret eden tanık beyanları; (b) sosyal medya paylaşımları; (c) FETÖ/PDY yanlısı yayınların bulundurulması; (d) söz konusu örgütle bağlantılı kurumlarda ya da olağanüstü hâl kanun hükmünde kararnameleriyle kapatılan bir kuruluşta çalışmak veya bu kurumlara üye olmak; (e) FETÖ/PDY’ye veya FETÖ/PDY ile bağlantılı kurumlara mali destekte bulunmak; (f) sohbet toplantılarına katılmak veya bu toplantıları düzenlemek; (g) örgütün üst düzey yöneticileriyle iletişim kurmak; (h) FETÖ/PDY üyeleri arasında iletişimi sağlamak; (i) ByLock şifreli mesajlaşma uygulamasını kullanmak; (j) FETÖ/PDY’ye ait evlerde kalmak ve (k) örgütün talimatları doğrultusunda çeşitli diğer faaliyetlerde bulunmak.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 5. Dava dosyalarından ayrıca, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (“CMK”, bu hükümlerin metni için bk. Kavala/Türkiye, no. 28749/18, §§ 71-72, 10 Aralık 2019) 100 ve 101. maddeleri uyarınca, yetkili yargı makamlarının başvuranları özgürlüklerinden yoksun bırakma kararlarını yalnızca makul şüphenin varlığına dayanarak değil, aynı zamanda iddia edilen silahlı terör örgütüne üye olma suçunun niteliği ve ciddiyeti ve bu suçun CMK’nın 100 § 3 maddesinde belirtilen “katalog” suçlar arasında yer alması nedeniyle de gerekçelendirmiştir. Münferit bir değerlendirme yapmaksızın, yetkili yargı makamları delillerin durumuna ve başvuranların kaçma ve delilleri karartma riskine de dayanmış ve tutuklamanın bu koşullar kapsamında orantılı bir tedbir olacağı kanısına varmıştır. Ayrıca, yargılamaların ilerleyen aşamalarında, yetkili hâkimler, başvuranların tutukluluk hallerinin uzatılmasına karar verirken, bu faktörün kararlarıyla ilgisini açıklamaksızın, başvuranların tutuklu olarak geçirdikleri süreyi dikkate almışlardır.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 6. Bu arada başvuranlar, tutuklama kararlarına ilişkin olarak Anayasa Mahkemesi önünde bir veya daha fazla bireysel başvuruda bulunmuşlar ve diğer hususların yanı sıra (inter alia), suç işlediklerine dair makul şüphe bulunmadığını ve tutuklu yargılanma kararını haklı gösterecek gerekçelerin bulunmadığını iddia etmişlerdir. Başvuranların tüm başvuruları, Anayasa Mahkemesi tarafından kısaca kabul edilemez bulunmuştur.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 7. Taraflarca sunulan en güncel bilgilere göre, başvuranların çoğu, ilk derece mahkemeleri tarafından, tutuklulukları sırasında mevcut olan veya yargılamanın ilerleyen aşamalarında ortaya çıkan delillere dayanılarak, silahlı terör örgütüne üye olma suçundan mahkûm edilmiştir. Ayrıca, bazı ceza davalarının hâlen kanun yolu mercileri veya Anayasa Mahkemesi önünde devam ettiği anlaşılmaktadır.

MAHKEMENİN DEĞERLENDİRMESİ

BAŞVURULARIN BİRLEŞTİRİLMESİ

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 8. Mahkeme, başvuruların konuları bakımından benzer olduklarını göz önünde bulundurarak, söz konusu başvuruları tek bir kararda müştereken incelemeyi uygun görmektedir.

SÖZLEŞME’NİN 5. MADDESİNİN 1 VE 3. FIKRALARININ İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 9. Başvuranlar, haklarında, tutuklanmalarını gerektirecek bir suç işlediklerine dair makul şüphe doğuracak somut bir delil bulunmadığından şikâyetçi olmuşlardır. Başvuran ayrıca, yerel mahkemelerin, tutuklama ve tutukluluk halinin devamı kararlarında ilgili ve yeterli gerekçeler sunmadığını ileri sürmüşlerdir. Bunun yanı sıra başvuranlar, yerel makamların, tutuklama yerine alternatif tedbirleri değerlendirmediğini öne sürmüşlerdir. Bu bağlamda başvuranlar, Sözleşme’nin 5. maddesinin 1. fıkrasının c) bendinin ve 3. fıkrasının ihlal edildiğini iddia etmişlerdir.

Kabul Edilebilirlik

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 10. Hükümet, Mahkemeyi, CMK’nın 141. maddesi kapsamında tazminat elde edebilecekleri hukuk yolunu kullanmamış olan başvuranlar ile tazminat talepleri halen derdest olan başvuranlar yönünden bu şikâyetlerin kabul edilemez olduğuna karar vermeye davet etmiştir. Ayrıca Hükümet, CMK’nın 141. maddesi uyarınca bazı başvuranlara tazminat ödenmiş olduğunu ve dolayısıyla bu başvuranların artık mağdur statülerinin bulunmadığını ileri sürmüştür. Hükümet dahası, başvuranların başvurularını yaptıktan sonra davalarındaki gelişmeler hakkında Mahkemeyi bilgilendirmediklerini ve bu durumun başvuru hakkının kötüye kullanılması anlamına geldiğini belirterek, Mahkemeden başvuruların kabul edilemez olduğuna karar vermesini talep etmiştir. Ayrıca Hükümet, Mahkemeden, bazı başvuranların Sözleşme’nin 5. maddesinin 3. fıkrası kapsamındaki şikâyetlerini Anayasa Mahkemesi önünde usulüne uygun şekilde ileri sürmediklerini belirterek, bu başvuranların başvurularının kabul edilemez olduğuna karar vermesini talep etmiştir. Hükümet son olarak, başvuranlar hakkındaki ilk tutuklama kararının ve tutukluluk halinin devamı yönündeki kararların iç hukuka ve Sözleşme’nin 5. maddesinin 1. fıkrasının c) bendine ve 3. fıkrasına uygun olduğunu belirtmiştir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 11. Mahkeme, Hükümet tarafından öne sürülen benzer itirazların Türkiye’ye karşı açılan diğer davalarda reddedildiğini kaydetmekte (bk. örneğin Selahattin Demirtaş/Türkiye (no. 2) [BD], no. 14305/17, §§ 212-14, 22 Aralık 2020; Alparslan Altan/Türkiye, no. 12778/17, §§ 84-85, 16 Nisan 2019; Baş/Türkiye, no. 66448/17, §§ 118-21, 3 Mart 2020 ve Turan ve diğerleri/Türkiye, no. 75805/16 ve 426 diğer başvuru, §§ 57-64, 23 Kasım 2021) ve mevcut davada da bu tespitlerden ayrılmasını gerektirecek bir neden görmemektedir. Ayrıca, Anayasa Mahkemesi önünde bireysel başvuru yolunun tüketilmediğine ilişkin itirazlar yönünden, dava dosyalarının incelenmesi neticesinde, Hükümetin iddialarının aksine, ilgili başvuranların Anayasa Mahkemesine sundukları başvuru formlarında Sözleşme’nin 5. maddesinin 3. fıkrası kapsamındaki şikâyetlerini açıkça dile getirdikleri tespit edilmiştir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 12. Mahkeme bu nedenle, başvuranların Sözleşme’nin 5. maddesinin 1. fıkrasının c) bendi ve 3. fıkrası kapsamındaki şikâyetlerinin, Sözleşme’nin 35. maddesinin 3. fıkrasının a) bendi anlamında açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve başka herhangi bir kabul edilemezlik gerekçesiyle de bağdaşmadığı kanaatindedir. Dolayısıyla, şikâyetlerin kabul edilebilir olduğuna karar verilmelidir.

Esas

Başvuranların tutuklanmasına ilişkin kararların gerekçesiz olduğu iddiası (Sözleşme’nin 5. maddesinin 3. fıkrası)

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 13. Mahkeme, esas bakımından, Sözleşme’nin 5. maddesinin 3. fıkrası kapsamındaki yerleşik içtihadına göre, tutukluluk halinin devamı yönündeki kararın hukuka uygun olması için, tutuklunun suç işlediğine dair makul şüphenin devam etmesinin olmazsa olmaz (sine qua non) bir koşul olduğunu hatırlatmaktadır. Mahkeme, ayrıca, ilk tutuklama kararından itibaren, ulusal makamlar tarafından, tutukluluk için ilgili ve yeterli gerekçeler sunulup sunulmadığını da tespit etmelidir. Diğer gerekçeler arasında ise, kaçma riski, tanıklara baskı yapılması veya delillerin karartılması riski, gizli anlaşma riski, yeniden suç işleme riski, kamu düzeninin bozulması riski veya tutukluyu koruma ihtiyacı gibi hususlar bulunabilir (bk. Buzadji/Moldova Cumhuriyeti [BD], no. 23755/07, §§ 87-88 ve 101-02, 5 Temmuz 2016). Bu risklerin varlığı gerektiği şekilde tespit edilmeli ve yetkili makamların bu hususlarla ilgili gerekçeleri, soyut, genel veya basmakalıp olmamalıdır bk. Merabishvili/Gürcistan [BD], no. 72508/13, § 222, 28 Kasım 2017).

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 14. Mahkeme, yargı makamlarının, başvuranların tutuklanmasına ve tutukluluk hallerinin devamına karar verirken, başvuranların suç işlediklerine dair somut belirtilerin bulunduğu yönündeki tespitlerini desteklemek amacıyla kalıplaşmış ifadeler kullanarak çeşitli delil unsurlarını sıraladığını kaydetmektedir (bk. yukarıda 4. paragraf). Ancak Mahkemenin, ulusal mahkemelerin tutuklama kararlarında bahsettikleri deliller ile başvuranların haklarında şüphelenilen silahlı örgüt üyeliği suçunu işlediklerine dair “makul şüphenin” varlığı arasındaki bağlantıyı ikna edici bir şekilde ortaya koyup koyamadıkları hususunda şüpheleri vardır.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 15. Bir suç işlendiğine dair “makul şüphe” bulunduğu varsayılsa bile, tutuklama ve tutukluluğun devamına ilişkin kararların, tutukluluğun gerekliliğini haklı gösterecek ilgili ve yeterli gerekçeler içermesi gerekmektedir. Bu bağlamda Mahkeme, Türkiye’de iç hukukun, Sözleşme’nin gerekliliklerine uygun olarak, yetkili yargı makamlarının bir şüphelinin tutuklanmasının veya tutukluluk halinin devamının gerekli olup olmadığını değerlendirirken “ilgili ve yeterli” gerekçeler sunmasını zorunlu kıldığını gözlemlemektedir. Bu husus, CMK’nın 100 ve 101. maddelerinde düzenlenen usuli bir yükümlülüktür. Söz konusu maddelerde, bir şüphelinin tutuklanmasına veya tutukluluk halinin devamına ilişkin kararların, hukuki ve fiili gerekçeler içermesi gerektiği öngörülmektedir (bk. Tuncer Bakırhan/Türkiye, no. 31417/19, §§ 23-24, 14 Eylül 2021).

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 16. Mahkeme, bu kapsamda, mevcut davada yetkili mahkemelerin şu gerekçelere dayandıklarını kaydetmektedir: suçun niteliği, ilgili suç için yasada öngörülen cezaların ağırlığı, mevcut delil durumu, tutuklulukta geçen süre, başvuranların kaçma ve delilleri karartma riski ve tutukluluğa alternatif tedbirlerin yetersiz olduğu tespiti (bk. yukarıda 5. paragraf).

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 17. Mahkeme, tutukluluğun “suçun niteliği” temelinde haklı gösterilmesine ilişkin olarak, başvuranlar hakkında tutuklama kararı veren yerel mahkemelerin, başvuranların CMK’nın 100 § 3 maddesinde sayılan (diğer bir ifadeyle “katalog” suçlar olarak anılan) suçlarla itham edildiklerini değerlendirdiğini kaydetmektedir. Mahkeme, “katalog” suçlarla ilgili olarak, CMK’nın 100 § 3 maddesi uyarınca, Türk hukukunun, bazı suçlar için tutuklama nedenlerinin (kaçma riski, delilleri karartma veya tanıklara, mağdurlara ve diğer kişilere baskı yapma riski) varlığına dair yasal bir karine öngördüğünü gözlemlemektedir. Bu bağlamda Mahkeme, zorunlu tutuklamanın öngörüldüğü herhangi bir sistemin kendi başına (per se) Sözleşme’nin 5. maddesinin 3. fıkrasına bağdaşmadığını bir kez daha vurgulamaktadır. Yasada tutuklama nedenleriyle ilgili bir karine öngörülse dahi, bireysel özgürlüğe saygı kuralından ayrılmayı haklı kılacak somut gerçeklerin ikna edici bir şekilde ortaya konulması gerekmektedir. Aynı durum, yargı makamlarının bir şüphelinin tutukluluğunu, söz konusu suçun niteliği veya kanunda öngörülen muhtemel cezanın ağırlığı gerekçesiyle haklı gösterdiği durumlarda da geçerlidir (karşılaştırarak bk. yukarıda anılan Tuncer Bakırhan, §§ 46-49). Bu nedenle, Mahkeme, ulusal mahkemeler tarafından başvuranların tutuklanmasına karar verilirken bireyselleştirilmiş bir inceleme yapılıp yapılmadığını değerlendirmelidir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 18. Mahkeme, ulusal mahkemelerin başvuranların tutuklanmasına veya tutukluluk hallerinin devamına karar verirken sundukları diğer gerekçeler yönünden ise, ilk olarak, bunların, delil durumu, tutuklulukta geçen süre ve kaçma ile delilleri karartma riski gibi iç hukuk uyarınca genel ve soyut bir şekilde formüle edilerek sıralanmış tutuklama gerekçelerinden ibaret olduğunu gözlemlemektedir. Mahkeme, darbe girişimiyle ilgili özel koşulları dikkate alarak, başvuranların kaçma ve/veya delilleri karartma riskinin en azından ceza soruşturmasının ilk aşamasında tutuklama tedbirini haklı gösterebileceğini kabul etmeye hazır olsa da başvuranlar hakkında daha sonra verilen tutukluluk halinin devamına ilişkin kararların bu hususta bireyselleştirilmiş bir inceleme içermediğini gözlemlemektedir. Mahkemeye göre, bu davada olduğu gibi şablon niteliğinde ve basmakalıp ifadeler kullanılarak yazılan kararlar, bir kişinin tutukluluk halinin devamını haklı kılmak için hiçbir şekilde yeterli görülemez (bk. bu davaya uygulanabildiği ölçüde (mutatis mutandis), Şık/Türkiye, no. 53413/11, § 62, 8 Temmuz 2014). Bu durum, özellikle mevcut davada başvuranların bir yıldan dört yılı aşkın bir süreye kadar değişen sürelerle tutuklu kalmış olmaları dikkate alındığında daha da önem kazanmaktadır.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 19. Mahkeme, daha önce benzer gerekçelerle Sözleşme’nin 5. maddesinin 3. fıkrasının ihlal edildiğine hükmettiği birçok davayı incelediğini hatırlatmaktadır (bk. yukarıda anılan Tuncer Bakırhan, §§ 40-58 ve bu kapsamda atıfta bulunulan davalar; ayrıca bk. Kolay ve diğerleri/Türkiye [Komite], no. 15231/17 ve diğer 283 başvuru, §§ 11-19, 12 Aralık 2023). Mahkeme, mevcut davada, ulusal yargı makamları tarafından sunulan gerekçeleri göz önünde bulundurarak, başvuranlar hakkındaki tutuklama ve tutukluluk halinin devamı yönündeki kararların söz konusu tedbiri haklı gösterecek ölçüde “yeterli” kabul edilemeyeceği kanaatindedir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 20. Mahkeme ayrıca, başvuranların darbe girişiminden kısa bir süre sonra tutuklanmalarına rağmen (Sözleşme’nin 5. maddesi yorumlanırken ve uygulanırken tamamen dikkate alınması gereken bağlamsal bir faktör), yukarıda belirtilen koşullara uygun davranılmamasının, Türkiye Hükümeti tarafından Sözleşme’nin 15. maddesi kapsamında bildirilen derogasyon ile gerekçelendirilebileceği ve “durumun aciliyetinin gerektirdiğinin” ötesine geçmediği tespit edilmemektedir. Bu durum, özellikle başvuranların her bir davada en az bir yıl süren tutukluluk süreleri dikkate alındığında daha da önemlidir. Bu bağlamda Mahkeme, Sözleşme’nin 15. maddesinin uygulanmasına yol açan görüşlerin, ulusun yaşamını tehdit eden genel tehlike devam etmekle birlikte, yoğunluğu azaldıkça giderek daha az güçlü ve ilgili hale geldiğine ve bu noktada “aciliyet” kriterinin daha katı bir şekilde uygulanması gerektiğine işaret etmektedir (bk. yukarıda anılan Baş, § 224, ayrıca karşılaştırınız yukarıda anılan Kolay ve diğerleri, § 18 ve Taş ve diğerleri/Türkiye [Komite], no. 41527/17 ve diğer 212 başvuru, § 20, 17 Aralık 2024 ve iki kararda yapılan atıflar).

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 21. Mahkeme yukarıda belirtilen hususlar ışığında, tüm başvuranlar yönünden, Sözleşme’nin 5. maddesinin 3. fıkrasının ihlal edildiği sonucuna varmaktadır.

Başvuranların suç işlediklerine dair makul şüphe bulunmadığı iddiası (Sözleşme’nin 5. maddesinin 1. fıkrasının c) bendi)

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 22. Somut davanın özel koşullarını (bk. yukarıdaki 14-15. paragraflar) ve Sözleşme’nin 5. maddesinin 3. fıkrası kapsamındaki bulgularını (bk. yukarıdaki 21. paragraf) göz önünde bulunduran Mahkeme, başvuranların tutuklandıkları sırada aleyhlerindeki şüphenin “makul” olduğunu gösteren nesnel bir bilgi olup olmadığını belirlemenin gerekli olmadığı kanaatindedir (benzer bir yaklaşım için bk. yukarıda anılan Tuncer Bakırhan, §§ 36-39; ayrıca bk. yukarıda anılan Kolay ve diğerleri, § 20 ve yukarıda anılan Taş ve diğerleri, § 22).

DİĞER ŞİKÂYETLER

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 23. Sözleşme’nin 5. maddesi kapsamında kalan şikâyetlerle ilgili olarak Mahkeme, yukarıda Sözleşme’nin 5. maddesinin 3. fıkrası kapsamında ulaştığı tespitler ve Turan ve diğerleri (yukarıda anılan, § 98) davasındaki değerlendirmeleri ışığında, bu şikâyetlerin kabul edilebilirliğini ve esasını incelememeye karar vermektedir.

SÖZLEŞME’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 24. Başvuranlardan bazıları adil tazmin talebinde bulunmamış veya öngörülen süre sınırı içerisinde taleplerini dile getirmemiştir. Bu nedenle Mahkeme başvuranlara bu bağlamda herhangi bir meblağ ödenmesine hükmetmeye gerek duymamaktadır (herhangi bir meblağ ödenmesine karar verilmeyen başvuranlar için ekli tabloya bakınız).

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 25. Geriye kalan başvuranlar belirtilen süre sınırı içerisinde taleplerini ileterek, manevi tazminata ilişkin çeşitli miktarlar talep etmişlerdir. Söz konusu başvuranların çoğu, yerel mahkemeler ve Mahkeme önünde yaptıkları yargılama masraf ve giderlerinin yanı sıra maddi tazminat talebinde de bulunmuşlardır.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 26. Hükümet bu tazminat taleplerini dayanaksız ve aşırı bularak bunlara itiraz etmiştir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 27. Turan ve diğerleri (yukarıda anılan karar, §§ 102-07) kararında belirtilen nedenlerden dolayı, Mahkeme maddi tazminat taleplerini reddetmekte ve talepte bulunan başvuranların her birine, manevi tazminat, masraf ve giderler bağlamında, bu meblağ üzerinden ödenmesi gereken her türlü vergi tutarı hariç olmak üzere 3.000 avro ödenmesine karar vermektedir (bk. ekteki tablonun son sütunu).

BU GEREKÇELERLE, MAHKEME, OY BİRLİĞİYLE,

Başvuruların birleştirilmesine,

Bir suçun işlendiğine dair makul şüphenin bulunmadığı ve tutukluluk halinin devamına karar verilirken ve tutukluluk uzatılırken ilgili ve yeterli gerekçelerin gösterilmediği iddialarına ilişkin Sözleşme’nin 5. maddesinin 1. fıkrasının c) bendi ve 3. fıkrası kapsamındaki şikâyetlerin kabul edilebilir olduğuna,

Başvuranlar hakkında tutuklama ve tutukluluğun devamı yönünde verilen kararlarda yeterli gerekçe bulunmaması nedeniyle Sözleşme’nin 5. maddesinin 3. fıkrasının ihlal edildiğine,

Sözleşme’nin 5. maddesinin 1. fıkrasının c) bendi kapsamında ileri sürülen şikâyetlerin esasının ayrıca incelenmesine gerek olmadığına,

Sözleşme’nin 5. maddesi kapsamındaki diğer şikâyetlerin kabul edilebilirliği ve esasının incelenmesine gerek olmadığına,

Davalı Devletin, adil tazmin talebinde bulunan başvuranların her birine (ekteki tabloya bakınız), kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içerisinde, ödeme tarihindeki geçerli döviz kuru üzerinden davalı Devletin para birimine çevrilmek üzere, bu meblağ üzerinden ödenmesi gereken her türlü vergi tutarı hariç olmak üzere manevi tazminat ile yargılama gider ve masrafları kapsamında 3.000 avro (üç bin avro) ödemesine;

Söz konusu üç aylık sürenin bittiği tarihten itibaren ödeme tarihine kadar, bu meblağlara Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli olan marjinal kredi faiz oranının üç puan fazlasına eşit oranda basit faiz uygulanmasına,

Başvuranların adil tazmin taleplerinin geri kalan kısmının reddedilmesine karar vermiştir.

İşbu karar, İngilizce dilinde tanzim edilmiş olup Mahkeme İç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2 ve 3. fıkraları gereğince 18 Kasım 2025 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.

Dorothee von Arnim Jovan Ilievski Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Başkan

EKLER

Dava Listesi:

Sıra no.

Başvuru no.

Başvuru adı

Dava tarihi

BaşvuranDoğum tarihiİkamet yeriUyruğu

Temsilcisi

Adil tazmin 1.

3038/18

Balıkçı/Türkiye 04.01.2018

Cevdet BALIKÇI1969

AnkaraTürk

Filiz ALKAN (ASLANCAN)

Verildi 2.

22156/18

Öz/Türkiye 24.04.2018

Müjdat ÖZ1971AfyonkarahisarTürk

Kadir ÖZTÜRK

Verildi 3.

26287/18

Oral/Türkiye 17.05.2018

Gökhan ORAL1971DenizliTürk

Verildi 4.

29960/18

Güven/Türkiye 06.06.2018

Selim GÜVEN1983BalıkesirTürk

Fatih ŞAHİNLER

Verildi 5.

33850/18

Gezer/Türkiye 05.07.2018

Kutret GEZER1960DenizliTürk

Ahmet KOCABAŞ

Verildi 6.

33979/18

Uslu/Türkiye 11.05.2018

Nurettin USLU1959ÇanakkaleTürk

Verildi 7.

36184/18

Çinemre/Türkiye 23.07.2018

Remzi ÇİNEMRE1964SakaryaTürk

Ahmet EROL

Verildi 8.

48613/18

Bozkurt/Türkiye 08.10.2018

Durmuş BOZKURT1962AntalyaTürk

Mehmet Turgay BİLGE

Verildi 9.

49861/18

Alkan/Türkiye 12.10.2018

Ramazan ALKAN1979AnkaraTürk

Gözde ŞENYAYLA

Verildi 10.

54403/18

Caferoğlu/Türkiye 01.11.2018

Ahmet CAFEROĞLU1981KırıkkaleTürk

Özgür KOÇUM

Verildi 11.

54929/18

Yalçınkaya/Türkiye 01.11.2018

Merve YALÇINKAYA1991MuğlaTürk

Verildi 12.

57196/18

Yaşa/Türkiye 12.11.2018

Özlem YAŞA1983BilecikTürk

Fetullah Furkan Hakkı BAYRAKTAR

Verildi 13.

57288/18

Üçkuyu/Türkiye 14.11.2018

Mustafa ÜÇKUYU1969AnkaraTürk

Mehmet Kemal ÜÇKUYU

Verildi 14.

57907/18

Kara/Türkiye 05.12.2018

Sami KARA1964ManisaTürk

Arife YÜKSEKDAĞ ALTUNAY

Verildi 15.

58411/18

Eriktaş/Türkiye 03.12.2018

Muhsin ERİKTAŞ1972ManisaTürk

Mustafa ASLAN

Verilmedi 16.

3054/19

Taşkın/Türkiye 05.12.2018

Mustafa TAŞKIN1971İzmirTürk

Rıdvan DURGUN

Verildi 17.

6249/19

Yılmazsoylu/Türkiye 11.01.2019

Yusuf YILMAZSOYLU1979AntalyaTürk

Yusuf Sait PEKGÖZ

Verildi 18.

6940/19

Saygılı/Türkiye 24.01.2019

Beytullah SAYGILI1978AydınTürk

Esra Elif BOZKURT

Verildi 19.

7279/19

Koyuncuoğlu/Türkiye 24.01.2019

Hasan KOYUNCUOĞLU1972ManisaTürk

Müjdat Fatih İÇEL

Verildi 20.

7352/19

Büyükkalaycı/Türkiye 21.01.2019

Ahmet BÜYÜKKALAYCI1990AnkaraTürk

İbrahim Halil UZUN

Verildi 21.

7531/19

Arduç/Türkiye 30.01.2019

Osman ARDUÇ1988AntalyaTürk

Yusuf Sait PEKGÖZ

Verildi 22.

12465/19

Akpınar/Türkiye 15.02.2019

Mehmet Salih AKPINAR1988HatayTürk

Mücahit AYDIN

Verildi 23.

12789/19

Curabay/Türkiye 27.02.2019

Ferhat CURABAY1982KırklareliTürk

Hakan KAPLANKAYA

Verildi 24.

15608/19

Dursun/Türkiye 30.11.2018

Serkan DURSUN1985İzmirTürk

Kadir ÖZTÜRK

Verildi 25.

15702/19

Keser/Türkiye 06.03.2019

Eyüp KESER1978AnkaraTürk

Hamide Nur ALKAÇ

Verildi 26.

15732/19

Avandağ/Türkiye 01.03.2019

Hüseyin AVANDAĞ1983KahramanmaraşTürk

Özcan KARA

Verildi 27.

18189/19

Batak/Türkiye 29.03.2019

Mustafa BATAK1976TekirdağTürk

Verildi 28.

18779/19

Arık/Türkiye 28.03.2019

Burhan ARIK1987KahramanmaraşTürk

İbrahim Halil UZUN

Verildi 29.

38918/19

Akdoğan/Türkiye 10.07.2019

Mustafa AKDOĞAN1980AnkaraTürk

Kamile KILDAN

Verildi 30.

46997/19

Mengirkaan/Türkiye 19.08.2019

Şeyhmus MENGİRKAAN1986BingölTürk

Dudu ERTUNÇ

Verildi 31.

49418/19

Yılmaz/Türkiye 20.08.2019

Kutluhan YILMAZ1976ErzincanTürk

Verilmedi 32.

56917/19

Koçak/Türkiye 16.10.2019

Hüsmen KOÇAK1976TekirdağTürk

Nihat KILIÇ

Verildi 33.

57578/19

Gökcen/Türkiye 24.10.2019

Abdullah GÖKCEN1987HatayTürk

Dudu ERTUNÇ

Verildi 34.

58724/19

Karaduman/Türkiye 24.09.2019

Zekeriye KARADUMAN1972OsmaniyeTürk

Hayrettin AÇIKGÖZ

Verildi 35.

60476/19

Kahya/Türkiye 19.11.2019

Ali Osman KAHYA1958BursaTürk

Rukiye KAHYA

Verildi 36.

4418/20

Deniz/Türkiye 06.01.2020

Mehmet DENİZ1990ŞanlıurfaTürk

Enes Malik KILIÇ

Verildi 37.

7142/20

Ünal/Türkiye 16.01.2020

Ali ÜNAL1975ÇorumTürk

F. Halide ÜNAL

Verildi 38.

8068/20

Aydın/Türkiye 23.01.2020

Telat AYDIN1973SamsunTürk

Ahmet ÖZDİN

Verildi 39.

12780/20

Udül/Türkiye 24.02.2020

Eren UDÜL1983ManisaTürk

Sertan AKŞAR

Verildi 40.

14436/20

Aktaş/Türkiye 04.03.2020

İsa AKTAŞ1968SamsunTürk

Ayşenur ÖZDEMİR

Verildi 41.

14902/20

Bilgin/Türkiye 11.03.2020

Ayhan BİLGİN1986AmasyaTürk

Nursel AKGÜN

Verildi 42.

25786/20

Keleş/Türkiye 25.06.2020

Halit KELEŞ1977IstanbulTürk

Ali TOKUL

Verildi 43.

27345/20

Hasyiğit/Türkiye 29.06.2020

Özcan HASYİĞİT1950İstanbulTürk

Adem UZAK

Verildi 44.

44393/20

Durak/Türkiye 25.09.2020

Muzaffer DURAK1990DüzceTürk

Cengiz YILMAZ

Verildi 45.

45804/20

Yiğit/Türkiye 08.10.2020

Emrah YİĞİT1982AksarayTürk

Uğur ALTUN

Verildi 46.

45814/20

Şen/Türkiye 01.10.2020

Sedat ŞEN1977BurdurTürk

İrem TATLIDEDE

Verildi 47.

47697/20

Güney/Türkiye 13.10.2020

İsmail GÜNEY1990BursaTürk

Mehmet ÖZER

Verildi 48.

48662/20

Ercan/Türkiye 22.10.2020

Mustafa Kemal ERCAN1972DiyarbakırTürk

Lezgin Ahmet BAYBAŞİN

Verildi 49.

49159/20

Sivri/Türkiye 27.10.2020

Süleyman SİVRİ1970EskişehirTürk

Selma Zülal SİVRİ

Verildi 50.

50182/20

Uçar/Türkiye 21.10.2020

Muhterem UÇAR1977İzmirTürk

Lale KARADAŞ

Verildi 51.

50656/20

Boz/Türkiye 05.11.2020

Erol BOZ1981KonyaTürk

Yalçın REŞİTOĞLU

Verilmedi 52.

50688/20

Şen/Türkiye 06.11.2020

İhsan ŞEN1991DenizliTürk

Adnan ERDOĞAN

Verildi 53.

51374/20

Ercan/Türkiye 04.11.2020

Halil İbrahim ERCAN1977SamsunTürk

Verildi 54.

52055/20

Şen/Türkiye 13.11.2020

Mücahit ŞEN1990AnkaraTürk

Ahmet Serdar GÜNEŞ

Verildi 55.

52088/20

Han/Türkiye 17.11.2020

Abdurrahman HAN1983MalatyaTürk

Firdevs ERYAMAN UTKU

Verildi 56.

52143/20

Turan/Türkiye 11.11.2020

Bülent TURAN1973Tremelo (Belçika)Türk

Verildi 57.

54296/20

Ünveren/Türkiye 20.11.2020

Salih Buğra ÜNVEREN1991İstanbulTürk

Verildi 58.

54391/20

Özdemir/Türkiye 20.11.2020

Muhammet ÖZDEMİR1977İstanbulTürk

Nermin KARAL ÖZDEMİR

Verildi 59.

55508/20

Dağlı/Türkiye 01.12.2020

Harun DAĞLI1980KırıkkaleTürk

Meral KAYA

Verildi 60.

103/21

Kaya/Türkiye 04.12.2020

Özkan KAYA1990EskişehirTürk

Tuğba Nur KIYMAZ

Verildi 61.

493/21

Ayçiçek/Türkiye 03.12.2020

Mehmet Emin AYÇİÇEK1976BoluTürk

Verildi 62.

3939/21

Kaya/Türkiye 10.12.2020

Mustafa KAYA1978İstanbulTürk

Verildi 63.

10265/21

Deniz/Türkiye 27.01.2021

Selçuk DENİZ1990ElazığTürk

Sercihan ÇELİK

Verildi 64.

10357/21

Çiyik v. Türkiye 08.02.2021

Abdullah ÇİYİK1975İzmirTürk

Sümeyye ÖZCAN

Verildi 65.

10496/21

Yılmaz/Türkiye 02.02.2021

İsa YILMAZ1987IstanbulTürk

Emre AKARYILDIZ

Verildi 66.

13004/21

Çınar/Türkiye 23.02.2021

Muhammet Emin ÇINAR1995MersinTürk

Verildi 67.

13553/21

Yılmaz/Türkiye 01.03.2021

Abdulkadir YILMAZ1984TekirdağTürk

Verildi 68.

14091/21

Bilgin/Türkiye 26.02.2021

İsmail BİLGİN1968DenizliTürkiye

Sümeyra DOBUR

Verildi 69.

14507/21

Er/Türkiye 05.03.2021

Ali Sefa ER1991IstanbulTürk

Rümeysa Senanur ER

Verildi 70.

15044/21

Örük/Türkiye 10.03.2021

Metin ÖRÜK1974KırıkkaleTürk

Meryem GÜNER

Verildi 71.

16190/21

Mumcu/Türkiye 16.03.2021

Kazım MUMCU1970AnkaraTürk

Semih ECER

Verilmedi 72.

18061/21

Süvari/Türkiye 24.03.2021

Recep SÜVARI1977AmasyaTürk

Verildi 73.

20844/21

Akelma/Türkiye 26.02.2021

Enes AKELMA1974DiyarbakırTürk

Harun AKELMA

Verildi 74.

22164/21

Kesik/Türkiye 31.03.2021

Mahmut KESİK1975AnkaraTürk

Halil ŞAHİN

Verilmedi 75.

28697/21

Acar/Türkiye 31.05.2021

Serhat ACAR1985BursaTürk

Kübra ACAR

Verildi 76.

31574/21

Yücel/Türkiye 11.06.2021

Fikri YÜCEL1991IstanbulTürk

Naim UZUN

Verildi 77.

35316/21

Karagöz/Türkiye 14.06.2021

İdris KARAGÖZ1971EskişehirTürk

Adem KAPLAN

Verildi 78.

36518/21

Dikmen/Türkiye 08.07.2021

Babir DİKMEN1973IstanbulTürk

Cemalettin ÖZER

Verildi 79.

36743/21

Yıldırım/Türkiye 18.06.2021

İsmail YILDIRIM1974KocaeliTürk

Abdulkadir AKBAŞ

Verildi 80.

40386/21

Güç/Türkiye 02.08.2021

Oktay GÜÇ1989AmasyaTürk

Muhammet Emin ÇITIR

Verildi 81.

51294/21

Özkan/Türkiye 06.10.2021

Cebrail ÖZKAN1989MalatyaTürk

Verildi 82.

3065/22

İnan/Türkiye 15.12.2021

Ahmet İNAN1974SamsunTürk

Verildi 83.

3729/22

Gençer/Türkiye 14.01.2022

Ali GENÇER1985TrabzonTürk

Latife GENÇER

Verildi 84.

6279/22

Bulut/Türkiye 28.01.2022

Enes BULUT1993İzmirTürk

Orçun MUŞLU

Verildi 85.

7577/22

Boztürk/Türkiye 02.02.2022

Tarık BOZTÜRK1980AnkaraTürk

Emine Pınar TEKİNŞEN

Verildi 86.

9653/22

Armutcu/Türkiye 26.01.2022

Murat ARMUTCU1986ÇorumTürk

Metin BOZKURT

Verildi

Bu konudaki diğer kararlar

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının tümü →

Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün

12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.

3 gün ücretsiz, kredi kartı istenmez

Bu bir hukuki görüş değildir. Karar metni AİHM HUDOC veri tabanı kaynağındaki anonimleştirilmiş hâliyle verilmiştir; özet ve bağlantılar bilgilendirme amaçlıdır.

Haftalık mevzuat bülteni

Resmî Gazete'de yayımlanan kanun değişiklikleri, ekler, mülga ve iptal edilen maddeler haftada bir e-postanızda. Ücretsiz, üyelik istenmez, tek tıkla çıkarsınız.