AİHM Komite · E. 3038/18 · 18.11.2025
Tutuklamanın hukuka aykırılığı ve Sözleşme'nin 5. maddesi kapsamındaki hakların ihlali iddiası
AİHM Komite, 18.11.2025 tarihli kararında (E. 3038/18) şu meseleyi çözdü: tutuklamanın hukuka aykırılığı ve Sözleşme'nin 5. maddesi kapsamındaki hakların ihlali iddiası. AİHM, başvuranların Sözleşme'nin 5. maddesi kapsamındaki haklarının ihlal edildiği iddialarını inceleyerek ihlal kararı vermiştir.
Özet güncelleme:
Mahkemenin vardığı sonuç
AİHM, başvuranların Sözleşme'nin 5. maddesi kapsamındaki haklarının ihlal edildiği iddialarını inceleyerek ihlal kararı vermiştir.
Belirleyici olgular
- Başvuranların farklı tarihlerde tutuklanmış olması.
- Tutuklama kararlarında makul şüphe ve yeterli gerekçe bulunmaması.
- İç hukukta tazminat elde edecek etkin bir başvuru yolunun olmaması.
Karardan
“Sözleşme’nin 5. maddesi kapsamında; suç işlendiğine dair makul şüphenin bulunmadığı iddiası, tutuklamaya ve tutukluluğun devamına ilişkin kararlar”
İlgili mevzuat
CMK m. 141 · CMK m. 100 · CMK m. 101
Özet yapay zekâ ile karar metninden çıkarılmıştır; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Bu karara atıf
AİHM Komite, E. 3038/18, T. 18.11.2025
Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Karar metni
Kaynak: AİHM HUDOC veri tabanı
AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
BALIKÇI VE DİĞERLERİ/TÜRKİYE (Başvuru no. 3038/18 ve 85 diğer başvuru - bk. ekli liste)
KARAR
STRAZBURG 18 Kasım 2025
İşbu karar kesin olup bazı şekli değişikliklere tabi tutulabilir.
Balıkçı ve diğerleri/Türkiye davasında,
Başkan
Jovan Ilievski
Hâkimler
Péter Paczolay
Juha Lavapuro ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Dorothee von Arnim’in katılımıyla Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm);
İsimleri ekteki tabloda yer alan bireylerin (“başvuranlar”), tabloda belirtildiği üzere farklı tarihlerde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi uyarınca Türkiye Cumhuriyeti aleyhine Mahkemeye yaptıkları başvuruları,
Sözleşme’nin 5. maddesi kapsamında; suç işlendiğine dair makul şüphenin bulunmadığı iddiası, tutuklamaya ve tutukluluğun devamına ilişkin kararlar verilirken ilgili ve yeterli gerekçe sunulmadığı iddiası, tutukluluğun uzunluğu; tutukluluğun hukuka uygunluğuna ilişkin yargı denetiminin etkin olmaması ve 5. madde kapsamındaki haklarının ihlal edildiği iddiası için tazminat elde edecek bir başvuru yolu bulunmamasına ilişkin şikâyetlerin, Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi eski Başkanı Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilen Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmesine ve başvurularının geri kalanın kabul edilemez beyan edilmesine dair kararı,
Tarafların görüşlerini,
Hükümetin, başvuruların bir Komite tarafından incelenmesine karşı itirazının reddine dair kararı dikkate alarak, 21 Ekim 2025 tarihinde yapılan kapalı müzakerelerin ardından, aynı tarihte kabul edilen aşağıdaki kararı vermiştir:
DAVA KONUSU
SEQ level0 \*arabic \r1 1. Mevcut başvurular ağırlıklı olarak başvuranların 15 Temmuz 2016 tarihli darbe girişimi sonrasında Türk makamları tarafından darbe girişiminin arkasında olduğu değerlendirilen “Fetullahçı Terör Örgütü / Paralel Devlet Yapılanması” (bundan böyle “FETÖ/PDY” olarak anılacaktır) olarak tanımlanan bir örgüte üye oldukları şüphesiyle yakalanmaları ve tutuklanmaları ile ilgilidir (Hükümet tarafından ilan edilen olağanüstü hâlin ayrıntıları ve ardından Avrupa Konseyi Genel Sekreterine verilen derogasyon bildirimi ile olağanüstü hâl ilanından sonraki yasal gelişmeler de dâhil olmak üzere, darbe girişimi sonrası meydana gelen olaylarla ilgili ayrıntılı bilgiler için bk. Baş/Türkiye, no. 66448/17, §§ 614 ve §§ 109-10, 3 Mart 2020).
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 2. Başvuranlar, çeşitli tarihlerde, esasen Ceza Kanunu’nun 314. maddesi kapsamında cezalandırılan bir suç olan FETÖ/PDY üyeliği şüphesiyle yakalanmış ve tutuklanmışlardır (bk. yukarıda anılan Baş, § 58). Yetkili yargı makamları, başvuranların tutukluluklarına karşı yaptıkları itirazları reddetmiştir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 3. Yetkili yargı makamları, yürütülen ceza soruşturmaları ve yapılan duruşmalar sırasında, çeşitli tarihlerde, başvuranların tutukluluk halinin devamına karar vermiştir. Başvuranlar bir yıl ile dört yıl beş gün arasında değişen sürelerle tutuklu kalmışlardır.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 4. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden, yetkili yargı makamlarının başvuranların tutuklanmasına ve tutukluluk halinin devamına karar verirken aşağıdakilerle sınırlı olmamak üzere çeşitli delillere dayandıkları anlaşılmaktadır: (a) FETÖ/PDY ile bağlantıya işaret eden tanık beyanları; (b) sosyal medya paylaşımları; (c) FETÖ/PDY yanlısı yayınların bulundurulması; (d) söz konusu örgütle bağlantılı kurumlarda ya da olağanüstü hâl kanun hükmünde kararnameleriyle kapatılan bir kuruluşta çalışmak veya bu kurumlara üye olmak; (e) FETÖ/PDY’ye veya FETÖ/PDY ile bağlantılı kurumlara mali destekte bulunmak; (f) sohbet toplantılarına katılmak veya bu toplantıları düzenlemek; (g) örgütün üst düzey yöneticileriyle iletişim kurmak; (h) FETÖ/PDY üyeleri arasında iletişimi sağlamak; (i) ByLock şifreli mesajlaşma uygulamasını kullanmak; (j) FETÖ/PDY’ye ait evlerde kalmak ve (k) örgütün talimatları doğrultusunda çeşitli diğer faaliyetlerde bulunmak.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 5. Dava dosyalarından ayrıca, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (“CMK”, bu hükümlerin metni için bk. Kavala/Türkiye, no. 28749/18, §§ 71-72, 10 Aralık 2019) 100 ve 101. maddeleri uyarınca, yetkili yargı makamlarının başvuranları özgürlüklerinden yoksun bırakma kararlarını yalnızca makul şüphenin varlığına dayanarak değil, aynı zamanda iddia edilen silahlı terör örgütüne üye olma suçunun niteliği ve ciddiyeti ve bu suçun CMK’nın 100 § 3 maddesinde belirtilen “katalog” suçlar arasında yer alması nedeniyle de gerekçelendirmiştir. Münferit bir değerlendirme yapmaksızın, yetkili yargı makamları delillerin durumuna ve başvuranların kaçma ve delilleri karartma riskine de dayanmış ve tutuklamanın bu koşullar kapsamında orantılı bir tedbir olacağı kanısına varmıştır. Ayrıca, yargılamaların ilerleyen aşamalarında, yetkili hâkimler, başvuranların tutukluluk hallerinin uzatılmasına karar verirken, bu faktörün kararlarıyla ilgisini açıklamaksızın, başvuranların tutuklu olarak geçirdikleri süreyi dikkate almışlardır.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 6. Bu arada başvuranlar, tutuklama kararlarına ilişkin olarak Anayasa Mahkemesi önünde bir veya daha fazla bireysel başvuruda bulunmuşlar ve diğer hususların yanı sıra (inter alia), suç işlediklerine dair makul şüphe bulunmadığını ve tutuklu yargılanma kararını haklı gösterecek gerekçelerin bulunmadığını iddia etmişlerdir. Başvuranların tüm başvuruları, Anayasa Mahkemesi tarafından kısaca kabul edilemez bulunmuştur.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 7. Taraflarca sunulan en güncel bilgilere göre, başvuranların çoğu, ilk derece mahkemeleri tarafından, tutuklulukları sırasında mevcut olan veya yargılamanın ilerleyen aşamalarında ortaya çıkan delillere dayanılarak, silahlı terör örgütüne üye olma suçundan mahkûm edilmiştir. Ayrıca, bazı ceza davalarının hâlen kanun yolu mercileri veya Anayasa Mahkemesi önünde devam ettiği anlaşılmaktadır.
MAHKEMENİN DEĞERLENDİRMESİ
BAŞVURULARIN BİRLEŞTİRİLMESİ
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 8. Mahkeme, başvuruların konuları bakımından benzer olduklarını göz önünde bulundurarak, söz konusu başvuruları tek bir kararda müştereken incelemeyi uygun görmektedir.
SÖZLEŞME’NİN 5. MADDESİNİN 1 VE 3. FIKRALARININ İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 9. Başvuranlar, haklarında, tutuklanmalarını gerektirecek bir suç işlediklerine dair makul şüphe doğuracak somut bir delil bulunmadığından şikâyetçi olmuşlardır. Başvuran ayrıca, yerel mahkemelerin, tutuklama ve tutukluluk halinin devamı kararlarında ilgili ve yeterli gerekçeler sunmadığını ileri sürmüşlerdir. Bunun yanı sıra başvuranlar, yerel makamların, tutuklama yerine alternatif tedbirleri değerlendirmediğini öne sürmüşlerdir. Bu bağlamda başvuranlar, Sözleşme’nin 5. maddesinin 1. fıkrasının c) bendinin ve 3. fıkrasının ihlal edildiğini iddia etmişlerdir.
Kabul Edilebilirlik
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 10. Hükümet, Mahkemeyi, CMK’nın 141. maddesi kapsamında tazminat elde edebilecekleri hukuk yolunu kullanmamış olan başvuranlar ile tazminat talepleri halen derdest olan başvuranlar yönünden bu şikâyetlerin kabul edilemez olduğuna karar vermeye davet etmiştir. Ayrıca Hükümet, CMK’nın 141. maddesi uyarınca bazı başvuranlara tazminat ödenmiş olduğunu ve dolayısıyla bu başvuranların artık mağdur statülerinin bulunmadığını ileri sürmüştür. Hükümet dahası, başvuranların başvurularını yaptıktan sonra davalarındaki gelişmeler hakkında Mahkemeyi bilgilendirmediklerini ve bu durumun başvuru hakkının kötüye kullanılması anlamına geldiğini belirterek, Mahkemeden başvuruların kabul edilemez olduğuna karar vermesini talep etmiştir. Ayrıca Hükümet, Mahkemeden, bazı başvuranların Sözleşme’nin 5. maddesinin 3. fıkrası kapsamındaki şikâyetlerini Anayasa Mahkemesi önünde usulüne uygun şekilde ileri sürmediklerini belirterek, bu başvuranların başvurularının kabul edilemez olduğuna karar vermesini talep etmiştir. Hükümet son olarak, başvuranlar hakkındaki ilk tutuklama kararının ve tutukluluk halinin devamı yönündeki kararların iç hukuka ve Sözleşme’nin 5. maddesinin 1. fıkrasının c) bendine ve 3. fıkrasına uygun olduğunu belirtmiştir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 11. Mahkeme, Hükümet tarafından öne sürülen benzer itirazların Türkiye’ye karşı açılan diğer davalarda reddedildiğini kaydetmekte (bk. örneğin Selahattin Demirtaş/Türkiye (no. 2) [BD], no. 14305/17, §§ 212-14, 22 Aralık 2020; Alparslan Altan/Türkiye, no. 12778/17, §§ 84-85, 16 Nisan 2019; Baş/Türkiye, no. 66448/17, §§ 118-21, 3 Mart 2020 ve Turan ve diğerleri/Türkiye, no. 75805/16 ve 426 diğer başvuru, §§ 57-64, 23 Kasım 2021) ve mevcut davada da bu tespitlerden ayrılmasını gerektirecek bir neden görmemektedir. Ayrıca, Anayasa Mahkemesi önünde bireysel başvuru yolunun tüketilmediğine ilişkin itirazlar yönünden, dava dosyalarının incelenmesi neticesinde, Hükümetin iddialarının aksine, ilgili başvuranların Anayasa Mahkemesine sundukları başvuru formlarında Sözleşme’nin 5. maddesinin 3. fıkrası kapsamındaki şikâyetlerini açıkça dile getirdikleri tespit edilmiştir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 12. Mahkeme bu nedenle, başvuranların Sözleşme’nin 5. maddesinin 1. fıkrasının c) bendi ve 3. fıkrası kapsamındaki şikâyetlerinin, Sözleşme’nin 35. maddesinin 3. fıkrasının a) bendi anlamında açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve başka herhangi bir kabul edilemezlik gerekçesiyle de bağdaşmadığı kanaatindedir. Dolayısıyla, şikâyetlerin kabul edilebilir olduğuna karar verilmelidir.
Esas
Başvuranların tutuklanmasına ilişkin kararların gerekçesiz olduğu iddiası (Sözleşme’nin 5. maddesinin 3. fıkrası)
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 13. Mahkeme, esas bakımından, Sözleşme’nin 5. maddesinin 3. fıkrası kapsamındaki yerleşik içtihadına göre, tutukluluk halinin devamı yönündeki kararın hukuka uygun olması için, tutuklunun suç işlediğine dair makul şüphenin devam etmesinin olmazsa olmaz (sine qua non) bir koşul olduğunu hatırlatmaktadır. Mahkeme, ayrıca, ilk tutuklama kararından itibaren, ulusal makamlar tarafından, tutukluluk için ilgili ve yeterli gerekçeler sunulup sunulmadığını da tespit etmelidir. Diğer gerekçeler arasında ise, kaçma riski, tanıklara baskı yapılması veya delillerin karartılması riski, gizli anlaşma riski, yeniden suç işleme riski, kamu düzeninin bozulması riski veya tutukluyu koruma ihtiyacı gibi hususlar bulunabilir (bk. Buzadji/Moldova Cumhuriyeti [BD], no. 23755/07, §§ 87-88 ve 101-02, 5 Temmuz 2016). Bu risklerin varlığı gerektiği şekilde tespit edilmeli ve yetkili makamların bu hususlarla ilgili gerekçeleri, soyut, genel veya basmakalıp olmamalıdır bk. Merabishvili/Gürcistan [BD], no. 72508/13, § 222, 28 Kasım 2017).
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 14. Mahkeme, yargı makamlarının, başvuranların tutuklanmasına ve tutukluluk hallerinin devamına karar verirken, başvuranların suç işlediklerine dair somut belirtilerin bulunduğu yönündeki tespitlerini desteklemek amacıyla kalıplaşmış ifadeler kullanarak çeşitli delil unsurlarını sıraladığını kaydetmektedir (bk. yukarıda 4. paragraf). Ancak Mahkemenin, ulusal mahkemelerin tutuklama kararlarında bahsettikleri deliller ile başvuranların haklarında şüphelenilen silahlı örgüt üyeliği suçunu işlediklerine dair “makul şüphenin” varlığı arasındaki bağlantıyı ikna edici bir şekilde ortaya koyup koyamadıkları hususunda şüpheleri vardır.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 15. Bir suç işlendiğine dair “makul şüphe” bulunduğu varsayılsa bile, tutuklama ve tutukluluğun devamına ilişkin kararların, tutukluluğun gerekliliğini haklı gösterecek ilgili ve yeterli gerekçeler içermesi gerekmektedir. Bu bağlamda Mahkeme, Türkiye’de iç hukukun, Sözleşme’nin gerekliliklerine uygun olarak, yetkili yargı makamlarının bir şüphelinin tutuklanmasının veya tutukluluk halinin devamının gerekli olup olmadığını değerlendirirken “ilgili ve yeterli” gerekçeler sunmasını zorunlu kıldığını gözlemlemektedir. Bu husus, CMK’nın 100 ve 101. maddelerinde düzenlenen usuli bir yükümlülüktür. Söz konusu maddelerde, bir şüphelinin tutuklanmasına veya tutukluluk halinin devamına ilişkin kararların, hukuki ve fiili gerekçeler içermesi gerektiği öngörülmektedir (bk. Tuncer Bakırhan/Türkiye, no. 31417/19, §§ 23-24, 14 Eylül 2021).
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 16. Mahkeme, bu kapsamda, mevcut davada yetkili mahkemelerin şu gerekçelere dayandıklarını kaydetmektedir: suçun niteliği, ilgili suç için yasada öngörülen cezaların ağırlığı, mevcut delil durumu, tutuklulukta geçen süre, başvuranların kaçma ve delilleri karartma riski ve tutukluluğa alternatif tedbirlerin yetersiz olduğu tespiti (bk. yukarıda 5. paragraf).
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 17. Mahkeme, tutukluluğun “suçun niteliği” temelinde haklı gösterilmesine ilişkin olarak, başvuranlar hakkında tutuklama kararı veren yerel mahkemelerin, başvuranların CMK’nın 100 § 3 maddesinde sayılan (diğer bir ifadeyle “katalog” suçlar olarak anılan) suçlarla itham edildiklerini değerlendirdiğini kaydetmektedir. Mahkeme, “katalog” suçlarla ilgili olarak, CMK’nın 100 § 3 maddesi uyarınca, Türk hukukunun, bazı suçlar için tutuklama nedenlerinin (kaçma riski, delilleri karartma veya tanıklara, mağdurlara ve diğer kişilere baskı yapma riski) varlığına dair yasal bir karine öngördüğünü gözlemlemektedir. Bu bağlamda Mahkeme, zorunlu tutuklamanın öngörüldüğü herhangi bir sistemin kendi başına (per se) Sözleşme’nin 5. maddesinin 3. fıkrasına bağdaşmadığını bir kez daha vurgulamaktadır. Yasada tutuklama nedenleriyle ilgili bir karine öngörülse dahi, bireysel özgürlüğe saygı kuralından ayrılmayı haklı kılacak somut gerçeklerin ikna edici bir şekilde ortaya konulması gerekmektedir. Aynı durum, yargı makamlarının bir şüphelinin tutukluluğunu, söz konusu suçun niteliği veya kanunda öngörülen muhtemel cezanın ağırlığı gerekçesiyle haklı gösterdiği durumlarda da geçerlidir (karşılaştırarak bk. yukarıda anılan Tuncer Bakırhan, §§ 46-49). Bu nedenle, Mahkeme, ulusal mahkemeler tarafından başvuranların tutuklanmasına karar verilirken bireyselleştirilmiş bir inceleme yapılıp yapılmadığını değerlendirmelidir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 18. Mahkeme, ulusal mahkemelerin başvuranların tutuklanmasına veya tutukluluk hallerinin devamına karar verirken sundukları diğer gerekçeler yönünden ise, ilk olarak, bunların, delil durumu, tutuklulukta geçen süre ve kaçma ile delilleri karartma riski gibi iç hukuk uyarınca genel ve soyut bir şekilde formüle edilerek sıralanmış tutuklama gerekçelerinden ibaret olduğunu gözlemlemektedir. Mahkeme, darbe girişimiyle ilgili özel koşulları dikkate alarak, başvuranların kaçma ve/veya delilleri karartma riskinin en azından ceza soruşturmasının ilk aşamasında tutuklama tedbirini haklı gösterebileceğini kabul etmeye hazır olsa da başvuranlar hakkında daha sonra verilen tutukluluk halinin devamına ilişkin kararların bu hususta bireyselleştirilmiş bir inceleme içermediğini gözlemlemektedir. Mahkemeye göre, bu davada olduğu gibi şablon niteliğinde ve basmakalıp ifadeler kullanılarak yazılan kararlar, bir kişinin tutukluluk halinin devamını haklı kılmak için hiçbir şekilde yeterli görülemez (bk. bu davaya uygulanabildiği ölçüde (mutatis mutandis), Şık/Türkiye, no. 53413/11, § 62, 8 Temmuz 2014). Bu durum, özellikle mevcut davada başvuranların bir yıldan dört yılı aşkın bir süreye kadar değişen sürelerle tutuklu kalmış olmaları dikkate alındığında daha da önem kazanmaktadır.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 19. Mahkeme, daha önce benzer gerekçelerle Sözleşme’nin 5. maddesinin 3. fıkrasının ihlal edildiğine hükmettiği birçok davayı incelediğini hatırlatmaktadır (bk. yukarıda anılan Tuncer Bakırhan, §§ 40-58 ve bu kapsamda atıfta bulunulan davalar; ayrıca bk. Kolay ve diğerleri/Türkiye [Komite], no. 15231/17 ve diğer 283 başvuru, §§ 11-19, 12 Aralık 2023). Mahkeme, mevcut davada, ulusal yargı makamları tarafından sunulan gerekçeleri göz önünde bulundurarak, başvuranlar hakkındaki tutuklama ve tutukluluk halinin devamı yönündeki kararların söz konusu tedbiri haklı gösterecek ölçüde “yeterli” kabul edilemeyeceği kanaatindedir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 20. Mahkeme ayrıca, başvuranların darbe girişiminden kısa bir süre sonra tutuklanmalarına rağmen (Sözleşme’nin 5. maddesi yorumlanırken ve uygulanırken tamamen dikkate alınması gereken bağlamsal bir faktör), yukarıda belirtilen koşullara uygun davranılmamasının, Türkiye Hükümeti tarafından Sözleşme’nin 15. maddesi kapsamında bildirilen derogasyon ile gerekçelendirilebileceği ve “durumun aciliyetinin gerektirdiğinin” ötesine geçmediği tespit edilmemektedir. Bu durum, özellikle başvuranların her bir davada en az bir yıl süren tutukluluk süreleri dikkate alındığında daha da önemlidir. Bu bağlamda Mahkeme, Sözleşme’nin 15. maddesinin uygulanmasına yol açan görüşlerin, ulusun yaşamını tehdit eden genel tehlike devam etmekle birlikte, yoğunluğu azaldıkça giderek daha az güçlü ve ilgili hale geldiğine ve bu noktada “aciliyet” kriterinin daha katı bir şekilde uygulanması gerektiğine işaret etmektedir (bk. yukarıda anılan Baş, § 224, ayrıca karşılaştırınız yukarıda anılan Kolay ve diğerleri, § 18 ve Taş ve diğerleri/Türkiye [Komite], no. 41527/17 ve diğer 212 başvuru, § 20, 17 Aralık 2024 ve iki kararda yapılan atıflar).
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 21. Mahkeme yukarıda belirtilen hususlar ışığında, tüm başvuranlar yönünden, Sözleşme’nin 5. maddesinin 3. fıkrasının ihlal edildiği sonucuna varmaktadır.
Başvuranların suç işlediklerine dair makul şüphe bulunmadığı iddiası (Sözleşme’nin 5. maddesinin 1. fıkrasının c) bendi)
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 22. Somut davanın özel koşullarını (bk. yukarıdaki 14-15. paragraflar) ve Sözleşme’nin 5. maddesinin 3. fıkrası kapsamındaki bulgularını (bk. yukarıdaki 21. paragraf) göz önünde bulunduran Mahkeme, başvuranların tutuklandıkları sırada aleyhlerindeki şüphenin “makul” olduğunu gösteren nesnel bir bilgi olup olmadığını belirlemenin gerekli olmadığı kanaatindedir (benzer bir yaklaşım için bk. yukarıda anılan Tuncer Bakırhan, §§ 36-39; ayrıca bk. yukarıda anılan Kolay ve diğerleri, § 20 ve yukarıda anılan Taş ve diğerleri, § 22).
DİĞER ŞİKÂYETLER
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 23. Sözleşme’nin 5. maddesi kapsamında kalan şikâyetlerle ilgili olarak Mahkeme, yukarıda Sözleşme’nin 5. maddesinin 3. fıkrası kapsamında ulaştığı tespitler ve Turan ve diğerleri (yukarıda anılan, § 98) davasındaki değerlendirmeleri ışığında, bu şikâyetlerin kabul edilebilirliğini ve esasını incelememeye karar vermektedir.
SÖZLEŞME’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 24. Başvuranlardan bazıları adil tazmin talebinde bulunmamış veya öngörülen süre sınırı içerisinde taleplerini dile getirmemiştir. Bu nedenle Mahkeme başvuranlara bu bağlamda herhangi bir meblağ ödenmesine hükmetmeye gerek duymamaktadır (herhangi bir meblağ ödenmesine karar verilmeyen başvuranlar için ekli tabloya bakınız).
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 25. Geriye kalan başvuranlar belirtilen süre sınırı içerisinde taleplerini ileterek, manevi tazminata ilişkin çeşitli miktarlar talep etmişlerdir. Söz konusu başvuranların çoğu, yerel mahkemeler ve Mahkeme önünde yaptıkları yargılama masraf ve giderlerinin yanı sıra maddi tazminat talebinde de bulunmuşlardır.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 26. Hükümet bu tazminat taleplerini dayanaksız ve aşırı bularak bunlara itiraz etmiştir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 27. Turan ve diğerleri (yukarıda anılan karar, §§ 102-07) kararında belirtilen nedenlerden dolayı, Mahkeme maddi tazminat taleplerini reddetmekte ve talepte bulunan başvuranların her birine, manevi tazminat, masraf ve giderler bağlamında, bu meblağ üzerinden ödenmesi gereken her türlü vergi tutarı hariç olmak üzere 3.000 avro ödenmesine karar vermektedir (bk. ekteki tablonun son sütunu).
BU GEREKÇELERLE, MAHKEME, OY BİRLİĞİYLE,
Başvuruların birleştirilmesine,
Bir suçun işlendiğine dair makul şüphenin bulunmadığı ve tutukluluk halinin devamına karar verilirken ve tutukluluk uzatılırken ilgili ve yeterli gerekçelerin gösterilmediği iddialarına ilişkin Sözleşme’nin 5. maddesinin 1. fıkrasının c) bendi ve 3. fıkrası kapsamındaki şikâyetlerin kabul edilebilir olduğuna,
Başvuranlar hakkında tutuklama ve tutukluluğun devamı yönünde verilen kararlarda yeterli gerekçe bulunmaması nedeniyle Sözleşme’nin 5. maddesinin 3. fıkrasının ihlal edildiğine,
Sözleşme’nin 5. maddesinin 1. fıkrasının c) bendi kapsamında ileri sürülen şikâyetlerin esasının ayrıca incelenmesine gerek olmadığına,
Sözleşme’nin 5. maddesi kapsamındaki diğer şikâyetlerin kabul edilebilirliği ve esasının incelenmesine gerek olmadığına,
Davalı Devletin, adil tazmin talebinde bulunan başvuranların her birine (ekteki tabloya bakınız), kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içerisinde, ödeme tarihindeki geçerli döviz kuru üzerinden davalı Devletin para birimine çevrilmek üzere, bu meblağ üzerinden ödenmesi gereken her türlü vergi tutarı hariç olmak üzere manevi tazminat ile yargılama gider ve masrafları kapsamında 3.000 avro (üç bin avro) ödemesine;
Söz konusu üç aylık sürenin bittiği tarihten itibaren ödeme tarihine kadar, bu meblağlara Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli olan marjinal kredi faiz oranının üç puan fazlasına eşit oranda basit faiz uygulanmasına,
Başvuranların adil tazmin taleplerinin geri kalan kısmının reddedilmesine karar vermiştir.
İşbu karar, İngilizce dilinde tanzim edilmiş olup Mahkeme İç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2 ve 3. fıkraları gereğince 18 Kasım 2025 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Dorothee von Arnim Jovan Ilievski Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Başkan
EKLER
Dava Listesi:
Sıra no.
Başvuru no.
Başvuru adı
Dava tarihi
BaşvuranDoğum tarihiİkamet yeriUyruğu
Temsilcisi
Adil tazmin 1.
3038/18
Balıkçı/Türkiye 04.01.2018
Cevdet BALIKÇI1969
AnkaraTürk
Filiz ALKAN (ASLANCAN)
Verildi 2.
22156/18
Öz/Türkiye 24.04.2018
Müjdat ÖZ1971AfyonkarahisarTürk
Kadir ÖZTÜRK
Verildi 3.
26287/18
Oral/Türkiye 17.05.2018
Gökhan ORAL1971DenizliTürk
Verildi 4.
29960/18
Güven/Türkiye 06.06.2018
Selim GÜVEN1983BalıkesirTürk
Fatih ŞAHİNLER
Verildi 5.
33850/18
Gezer/Türkiye 05.07.2018
Kutret GEZER1960DenizliTürk
Ahmet KOCABAŞ
Verildi 6.
33979/18
Uslu/Türkiye 11.05.2018
Nurettin USLU1959ÇanakkaleTürk
Verildi 7.
36184/18
Çinemre/Türkiye 23.07.2018
Remzi ÇİNEMRE1964SakaryaTürk
Ahmet EROL
Verildi 8.
48613/18
Bozkurt/Türkiye 08.10.2018
Durmuş BOZKURT1962AntalyaTürk
Mehmet Turgay BİLGE
Verildi 9.
49861/18
Alkan/Türkiye 12.10.2018
Ramazan ALKAN1979AnkaraTürk
Gözde ŞENYAYLA
Verildi 10.
54403/18
Caferoğlu/Türkiye 01.11.2018
Ahmet CAFEROĞLU1981KırıkkaleTürk
Özgür KOÇUM
Verildi 11.
54929/18
Yalçınkaya/Türkiye 01.11.2018
Merve YALÇINKAYA1991MuğlaTürk
Verildi 12.
57196/18
Yaşa/Türkiye 12.11.2018
Özlem YAŞA1983BilecikTürk
Fetullah Furkan Hakkı BAYRAKTAR
Verildi 13.
57288/18
Üçkuyu/Türkiye 14.11.2018
Mustafa ÜÇKUYU1969AnkaraTürk
Mehmet Kemal ÜÇKUYU
Verildi 14.
57907/18
Kara/Türkiye 05.12.2018
Sami KARA1964ManisaTürk
Arife YÜKSEKDAĞ ALTUNAY
Verildi 15.
58411/18
Eriktaş/Türkiye 03.12.2018
Muhsin ERİKTAŞ1972ManisaTürk
Mustafa ASLAN
Verilmedi 16.
3054/19
Taşkın/Türkiye 05.12.2018
Mustafa TAŞKIN1971İzmirTürk
Rıdvan DURGUN
Verildi 17.
6249/19
Yılmazsoylu/Türkiye 11.01.2019
Yusuf YILMAZSOYLU1979AntalyaTürk
Yusuf Sait PEKGÖZ
Verildi 18.
6940/19
Saygılı/Türkiye 24.01.2019
Beytullah SAYGILI1978AydınTürk
Esra Elif BOZKURT
Verildi 19.
7279/19
Koyuncuoğlu/Türkiye 24.01.2019
Hasan KOYUNCUOĞLU1972ManisaTürk
Müjdat Fatih İÇEL
Verildi 20.
7352/19
Büyükkalaycı/Türkiye 21.01.2019
Ahmet BÜYÜKKALAYCI1990AnkaraTürk
İbrahim Halil UZUN
Verildi 21.
7531/19
Arduç/Türkiye 30.01.2019
Osman ARDUÇ1988AntalyaTürk
Yusuf Sait PEKGÖZ
Verildi 22.
12465/19
Akpınar/Türkiye 15.02.2019
Mehmet Salih AKPINAR1988HatayTürk
Mücahit AYDIN
Verildi 23.
12789/19
Curabay/Türkiye 27.02.2019
Ferhat CURABAY1982KırklareliTürk
Hakan KAPLANKAYA
Verildi 24.
15608/19
Dursun/Türkiye 30.11.2018
Serkan DURSUN1985İzmirTürk
Kadir ÖZTÜRK
Verildi 25.
15702/19
Keser/Türkiye 06.03.2019
Eyüp KESER1978AnkaraTürk
Hamide Nur ALKAÇ
Verildi 26.
15732/19
Avandağ/Türkiye 01.03.2019
Hüseyin AVANDAĞ1983KahramanmaraşTürk
Özcan KARA
Verildi 27.
18189/19
Batak/Türkiye 29.03.2019
Mustafa BATAK1976TekirdağTürk
Verildi 28.
18779/19
Arık/Türkiye 28.03.2019
Burhan ARIK1987KahramanmaraşTürk
İbrahim Halil UZUN
Verildi 29.
38918/19
Akdoğan/Türkiye 10.07.2019
Mustafa AKDOĞAN1980AnkaraTürk
Kamile KILDAN
Verildi 30.
46997/19
Mengirkaan/Türkiye 19.08.2019
Şeyhmus MENGİRKAAN1986BingölTürk
Dudu ERTUNÇ
Verildi 31.
49418/19
Yılmaz/Türkiye 20.08.2019
Kutluhan YILMAZ1976ErzincanTürk
Verilmedi 32.
56917/19
Koçak/Türkiye 16.10.2019
Hüsmen KOÇAK1976TekirdağTürk
Nihat KILIÇ
Verildi 33.
57578/19
Gökcen/Türkiye 24.10.2019
Abdullah GÖKCEN1987HatayTürk
Dudu ERTUNÇ
Verildi 34.
58724/19
Karaduman/Türkiye 24.09.2019
Zekeriye KARADUMAN1972OsmaniyeTürk
Hayrettin AÇIKGÖZ
Verildi 35.
60476/19
Kahya/Türkiye 19.11.2019
Ali Osman KAHYA1958BursaTürk
Rukiye KAHYA
Verildi 36.
4418/20
Deniz/Türkiye 06.01.2020
Mehmet DENİZ1990ŞanlıurfaTürk
Enes Malik KILIÇ
Verildi 37.
7142/20
Ünal/Türkiye 16.01.2020
Ali ÜNAL1975ÇorumTürk
F. Halide ÜNAL
Verildi 38.
8068/20
Aydın/Türkiye 23.01.2020
Telat AYDIN1973SamsunTürk
Ahmet ÖZDİN
Verildi 39.
12780/20
Udül/Türkiye 24.02.2020
Eren UDÜL1983ManisaTürk
Sertan AKŞAR
Verildi 40.
14436/20
Aktaş/Türkiye 04.03.2020
İsa AKTAŞ1968SamsunTürk
Ayşenur ÖZDEMİR
Verildi 41.
14902/20
Bilgin/Türkiye 11.03.2020
Ayhan BİLGİN1986AmasyaTürk
Nursel AKGÜN
Verildi 42.
25786/20
Keleş/Türkiye 25.06.2020
Halit KELEŞ1977IstanbulTürk
Ali TOKUL
Verildi 43.
27345/20
Hasyiğit/Türkiye 29.06.2020
Özcan HASYİĞİT1950İstanbulTürk
Adem UZAK
Verildi 44.
44393/20
Durak/Türkiye 25.09.2020
Muzaffer DURAK1990DüzceTürk
Cengiz YILMAZ
Verildi 45.
45804/20
Yiğit/Türkiye 08.10.2020
Emrah YİĞİT1982AksarayTürk
Uğur ALTUN
Verildi 46.
45814/20
Şen/Türkiye 01.10.2020
Sedat ŞEN1977BurdurTürk
İrem TATLIDEDE
Verildi 47.
47697/20
Güney/Türkiye 13.10.2020
İsmail GÜNEY1990BursaTürk
Mehmet ÖZER
Verildi 48.
48662/20
Ercan/Türkiye 22.10.2020
Mustafa Kemal ERCAN1972DiyarbakırTürk
Lezgin Ahmet BAYBAŞİN
Verildi 49.
49159/20
Sivri/Türkiye 27.10.2020
Süleyman SİVRİ1970EskişehirTürk
Selma Zülal SİVRİ
Verildi 50.
50182/20
Uçar/Türkiye 21.10.2020
Muhterem UÇAR1977İzmirTürk
Lale KARADAŞ
Verildi 51.
50656/20
Boz/Türkiye 05.11.2020
Erol BOZ1981KonyaTürk
Yalçın REŞİTOĞLU
Verilmedi 52.
50688/20
Şen/Türkiye 06.11.2020
İhsan ŞEN1991DenizliTürk
Adnan ERDOĞAN
Verildi 53.
51374/20
Ercan/Türkiye 04.11.2020
Halil İbrahim ERCAN1977SamsunTürk
Verildi 54.
52055/20
Şen/Türkiye 13.11.2020
Mücahit ŞEN1990AnkaraTürk
Ahmet Serdar GÜNEŞ
Verildi 55.
52088/20
Han/Türkiye 17.11.2020
Abdurrahman HAN1983MalatyaTürk
Firdevs ERYAMAN UTKU
Verildi 56.
52143/20
Turan/Türkiye 11.11.2020
Bülent TURAN1973Tremelo (Belçika)Türk
Verildi 57.
54296/20
Ünveren/Türkiye 20.11.2020
Salih Buğra ÜNVEREN1991İstanbulTürk
Verildi 58.
54391/20
Özdemir/Türkiye 20.11.2020
Muhammet ÖZDEMİR1977İstanbulTürk
Nermin KARAL ÖZDEMİR
Verildi 59.
55508/20
Dağlı/Türkiye 01.12.2020
Harun DAĞLI1980KırıkkaleTürk
Meral KAYA
Verildi 60.
103/21
Kaya/Türkiye 04.12.2020
Özkan KAYA1990EskişehirTürk
Tuğba Nur KIYMAZ
Verildi 61.
493/21
Ayçiçek/Türkiye 03.12.2020
Mehmet Emin AYÇİÇEK1976BoluTürk
Verildi 62.
3939/21
Kaya/Türkiye 10.12.2020
Mustafa KAYA1978İstanbulTürk
Verildi 63.
10265/21
Deniz/Türkiye 27.01.2021
Selçuk DENİZ1990ElazığTürk
Sercihan ÇELİK
Verildi 64.
10357/21
Çiyik v. Türkiye 08.02.2021
Abdullah ÇİYİK1975İzmirTürk
Sümeyye ÖZCAN
Verildi 65.
10496/21
Yılmaz/Türkiye 02.02.2021
İsa YILMAZ1987IstanbulTürk
Emre AKARYILDIZ
Verildi 66.
13004/21
Çınar/Türkiye 23.02.2021
Muhammet Emin ÇINAR1995MersinTürk
Verildi 67.
13553/21
Yılmaz/Türkiye 01.03.2021
Abdulkadir YILMAZ1984TekirdağTürk
Verildi 68.
14091/21
Bilgin/Türkiye 26.02.2021
İsmail BİLGİN1968DenizliTürkiye
Sümeyra DOBUR
Verildi 69.
14507/21
Er/Türkiye 05.03.2021
Ali Sefa ER1991IstanbulTürk
Rümeysa Senanur ER
Verildi 70.
15044/21
Örük/Türkiye 10.03.2021
Metin ÖRÜK1974KırıkkaleTürk
Meryem GÜNER
Verildi 71.
16190/21
Mumcu/Türkiye 16.03.2021
Kazım MUMCU1970AnkaraTürk
Semih ECER
Verilmedi 72.
18061/21
Süvari/Türkiye 24.03.2021
Recep SÜVARI1977AmasyaTürk
Verildi 73.
20844/21
Akelma/Türkiye 26.02.2021
Enes AKELMA1974DiyarbakırTürk
Harun AKELMA
Verildi 74.
22164/21
Kesik/Türkiye 31.03.2021
Mahmut KESİK1975AnkaraTürk
Halil ŞAHİN
Verilmedi 75.
28697/21
Acar/Türkiye 31.05.2021
Serhat ACAR1985BursaTürk
Kübra ACAR
Verildi 76.
31574/21
Yücel/Türkiye 11.06.2021
Fikri YÜCEL1991IstanbulTürk
Naim UZUN
Verildi 77.
35316/21
Karagöz/Türkiye 14.06.2021
İdris KARAGÖZ1971EskişehirTürk
Adem KAPLAN
Verildi 78.
36518/21
Dikmen/Türkiye 08.07.2021
Babir DİKMEN1973IstanbulTürk
Cemalettin ÖZER
Verildi 79.
36743/21
Yıldırım/Türkiye 18.06.2021
İsmail YILDIRIM1974KocaeliTürk
Abdulkadir AKBAŞ
Verildi 80.
40386/21
Güç/Türkiye 02.08.2021
Oktay GÜÇ1989AmasyaTürk
Muhammet Emin ÇITIR
Verildi 81.
51294/21
Özkan/Türkiye 06.10.2021
Cebrail ÖZKAN1989MalatyaTürk
Verildi 82.
3065/22
İnan/Türkiye 15.12.2021
Ahmet İNAN1974SamsunTürk
Verildi 83.
3729/22
Gençer/Türkiye 14.01.2022
Ali GENÇER1985TrabzonTürk
Latife GENÇER
Verildi 84.
6279/22
Bulut/Türkiye 28.01.2022
Enes BULUT1993İzmirTürk
Orçun MUŞLU
Verildi 85.
7577/22
Boztürk/Türkiye 02.02.2022
Tarık BOZTÜRK1980AnkaraTürk
Emine Pınar TEKİNŞEN
Verildi 86.
9653/22
Armutcu/Türkiye 26.01.2022
Murat ARMUTCU1986ÇorumTürk
Metin BOZKURT
Verildi
Bu konudaki diğer kararlar
- Başvuranların tutuklanmalarının ve tutukluluklarının devamının hukuka uygunluğu ile Sözleşme ihlali iddiaları
AİHM · E. 56211/19 · 12.11.2024
- Başvuranların Sözleşme'nin 5. maddesi kapsamındaki tutukluluk şikayetlerinin incelenmesi
AİHM · E. 36167/18 · 12.11.2024
- Başvuranların tutukluluklarının hukuka uygunluğu ve hak ihlali iddiaları
AİHM · E. 60065/16 · 24.09.2024
- Tutuklamaların Sözleşme'nin 5. maddesi kapsamındaki hakları ihlal edip etmediği
AİHM · E. 36994/17 · 12.11.2024
Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Karar metni AİHM HUDOC veri tabanı kaynağındaki anonimleştirilmiş hâliyle verilmiştir; özet ve bağlantılar bilgilendirme amaçlıdır.