Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi

AİHM Komite · E. 47065/15 · 25.09.2025

Anayasa Mahkemesinin tutukluluğun hukuka uygunluğunu ivedilikle denetlememesi

AİHM Komite, 25.09.2025 tarihli kararında (E. 47065/15) şu meseleyi çözdü: Anayasa Mahkemesinin tutukluluğun hukuka uygunluğunu ivedilikle denetlememesi. Anayasa Mahkemesi önündeki bireysel başvuru inceleme süresinin olağanüstü hal koşullarıyla gerekçelendirilemeyecek kadar uzun olması nedeniyle AİHS'nin 5/4 maddesi ihlal edilmiştir.

Özet güncelleme:

Mahkemenin vardığı sonuç

Anayasa Mahkemesi önündeki bireysel başvuru inceleme süresinin olağanüstü hal koşullarıyla gerekçelendirilemeyecek kadar uzun olması nedeniyle AİHS'nin 5/4 maddesi ihlal edilmiştir.

Belirleyici olgular

  • Başvurucu 4 Eylül 2014 tarihinde tutuklanmıştır.
  • Anayasa Mahkemesine 11 Mayıs 2015'te bireysel başvuru yapılmıştır.
  • Anayasa Mahkemesi kararını 12 Aralık 2018 tarihinde vermiştir.

Karardan

“Bu başvurunun, Anayasa Mahkemesi tarafından tutukluluğun hukuka uygunluğunun ivedilikle denetlenmemesi nedeniyle Sözleşme’nin 5 § 4 maddesinin ihlalini ortaya koyduğuna”

Özet yapay zekâ ile karar metninden çıkarılmıştır; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

Bu karara atıf

AİHM Komite, E. 47065/15, T. 25.09.2025

Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün

12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.

3 gün ücretsiz, kredi kartı istenmez

Karar metni

Kaynak: AİHM HUDOC veri tabanı

İKİNCİ BÖLÜM

DEMİRHAN / TÜRKİYE DAVASI (Başvuru no. 47065/15)

KARAR

STRAZBURG 25 Eylül 2025

İşbu karar kesin olup bazı şekli değişikliklere tabi tutulabilir.

Demirhan / Türkiye davasında,

Başkan,Gediminas Sagatys,Hâkimler,Stéphane Pisani,Juha Lavapuro ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Viktoriya Maradudina’nın katılımıyla Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), 4 Eylül 2025 tarihinde yapılan kapalı müzakerelerin ardından, aynı tarihte kabul edilen aşağıdaki kararı vermiştir:

USUL

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 1. Davanın temelinde, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (“Mahkeme” veya “AİHM”) İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme’nin (“Sözleşme” veya “AİHS”) 34. maddesine uygun olarak 18 Eylül 2015 tarihinde Türkiye aleyhine yapılmış olan bir başvuru bulunmaktadır.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 2. Başvuran, İstanbul Barosuna bağlı Avukat E.E. Biçer tarafından temsil edilmiştir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 3. Başvuru Türk Hükümetine (“Hükümet”) iletilmiştir.

OLAYLAR VE OLGULAR

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 4. Başvuran ve başvuruyla ilgili bilgiler ekteki tabloda yer almaktadır.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 5. Başvuran tutukluluğun hukuka uygunluğuna dair denetim süreçlerindeki eksikliklerden şikâyet etmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

SÖZLEŞME’NİN 5 § 4 MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 6. Başvuran tutukluluğun hukuka uygunluğuna dair denetim süreçlerindeki eksikliklerden, özellikle Türk Anayasa Mahkemesi tarafından hukuka uygunluk denetiminin ivedilikle yapılmadığından şikâyet etmiştir. Başvuran, Sözleşme’nin 5 § 4 maddesini ileri sürmüştür.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 7. Mahkeme, kişinin özgürlüğünün söz konusu olduğu hallerde, tutukluluğun hukuka uygunluğunu ivedilikle denetleme koşuluna Devlet tarafından riayet edilmesi açısından çok sıkı standartları olduğunu hatırlatır (bk. Idalov/Rusya [BD], no. 5826/03, § 157, 22 Mayıs 2012). İstanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından verilen tahliye kararlarının icra edilmemesine ilişkin Anayasa Mahkemesi önündeki yargılamaların, aşırı uzun olan ve Sözleşme’nin 5 § 4 maddesi anlamında ivedi olarak nitelendirilemeyecek 3 yıl 7 ayı aşkın bir sürede sonuçlandığı somut davada bu durum bilhassa geçerlidir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 8. Mahkeme hâlihazırda Baş/Türkiye (no. 49548/99, 24 Haziran 2008), Altınok/Türkiye (no. 31610/08, 29 Kasım 2011), Kavala/Türkiye, (no. 28749/18, 10 Aralık 2019), Ragip Zarakolu/Türkiye, (no. 15064/12, 15 Eylül 2020) ve Khodorkovskiy/Rusya, (no. 5829/04, 31 Mayıs 2011) öncü davalarında mevcut davadakine benzer meselelere ilişkin olarak ihlal tespit etmiştir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 9. Kendisine sunulan tüm belgeleri inceleyen Mahkeme, bu şikâyetlerin kabul edilebilirliği ve esası hakkında farklı bir sonuca varması konusunda kendisini ikna edecek herhangi bir olay ya da argümana rastlamamıştır. Mahkeme konu hakkındaki içtihadını dikkate alarak, Türk Anayasa Mahkemesinin başvuranın tutukluluğunun hukuka uygunluğunu karara bağladığı yargılamaların Sözleşme’nin 5 § 4 maddesinde yer alan “ivedilik” koşuluna uygun olduğunun değerlendirilemeyeceği kanaatindedir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 10. Türkiye tarafından yapılan derogasyona ilişkin olarak Mahkeme, başvuranın Anayasa Mahkemesine başvurusunu olağanüstü hâl ilanından bir yıl iki ay önce sunduğunu ve Anayasa Mahkemesinin kararını, olağanüstü hâlin kaldırıldığı tarih olan 18 Temmuz 2018’den yaklaşık beş ay sonra verdiğini kaydetmektedir. Sonuç olarak, bahse konu toplam sürenin olağanüstü hâlin özel koşullarıyla gerekçelendirilmesi hiçbir surette mümkün değildir (bk. yukarıda anılan Kavala, § 195).

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 11. Mahkeme yukarıda belirtilen hususları dikkate alarak, başvuranın şikâyetinin kabul edilebilir olduğuna ve Sözleşme’nin 5 § 4 maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıştır.

SÖZLEŞME’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 12. Mahkeme elindeki belgeleri ve içtihadını dikkate alarak (özellikle bk. Oravec/Hırvatistan, no. 51249/11, §§ 78-80, 11 Temmuz 2017, Ayboğa ve Diğerleri/Türkiye, no. 35302/08, §§ 28-30, 21 Haziran 2016, Albrechtas/Litvanya, no. 1886/06, §§ 87-89, 19 Ocak 2016, Karaosmanoğlu ve Özden/Türkiye, no. 4807/08, §§ 89-91, 17 Haziran 2014 ve Ceviz/Türkiye, no. 8140/08, § 64, 17 Temmuz 2012), ekli tabloda belirtilen meblağların ödenmesine hükmetmenin makul olduğu kanaatindedir.

BU GEREKÇELERLE, MAHKEME, OY BİRLİĞİYLE,

Başvurunun kabul edilebilir olduğuna;

Bu başvurunun, Anayasa Mahkemesi tarafından tutukluluğun hukuka uygunluğunun ivedilikle denetlenmemesi nedeniyle Sözleşme’nin 5 § 4 maddesinin ihlalini ortaya koyduğuna;

(a) Davalı Devlet tarafından üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden davalı Devletin ulusal para birimine çevrilmek üzere başvurana ekli tabloda belirtilen miktarın ödenmesine; ve (b) Yukarıda bahsi geçen üç aylık sürenin bittiği tarihten itibaren, ödeme gününe kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranda, yukarıda bahsedilen meblağlara basit faiz uygulanmasına karar vermiştir.

İşbu karar İngilizce dilinde tanzim edilmiş olup; Mahkeme İç Tüzüğü’nün 77 §§ 2 ve 3. maddesi uyarınca 25 Eylül 2025 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.

Viktoriya Maradudina Gediminas Sagatys Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Başkan

EK

Sözleşme’nin 5 § 4 maddesi kapsamındaki şikâyetleri konu alan başvuru (tutukluluğun hukuka uygunluğuna dair denetim süreçlerindeki eksiklikler)

Başvuru no.

Başvuru tarihi

Başvuranın adı

Doğum yılı

Avukatın adı ve görev yaptığı yer

İlk derece mahkemesinin adı

Tutuklama tarihi

Temyiz mahkemesi

Karar tarihi

Diğer ilgili tarihler

Usuli eksiklikler

Her bir başvuran için manevi tazminat ve masraf ve giderleri karşılamak üzere ödenecek miktar (avro cinsinden)

47065/15 18 Eylül 2015

Mustafa DEMİRHAN 1984

Engin Emrah Biçer

İstanbul

İstanbul 1. Sulh Ceza Hâkimliği 4 Eylül 2014 temyiz mahkemesine başvurulmamıştır

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru tarihi 11 Mayıs 2015

Anayasa Mahkemesinin karar tarihi 12 Aralık 2018

Anayasal denetimin ivedilikle yapılmaması (Kavala

/Türkiye, no. 28749/18, § 196, 10 Aralık 2019)

500

Bu konudaki diğer kararlar

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının tümü →

Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün

12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.

3 gün ücretsiz, kredi kartı istenmez

Bu bir hukuki görüş değildir. Karar metni AİHM HUDOC veri tabanı kaynağındaki anonimleştirilmiş hâliyle verilmiştir; özet ve bağlantılar bilgilendirme amaçlıdır.

Haftalık mevzuat bülteni

Resmî Gazete'de yayımlanan kanun değişiklikleri, ekler, mülga ve iptal edilen maddeler haftada bir e-postanızda. Ücretsiz, üyelik istenmez, tek tıkla çıkarsınız.