Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi

AİHM Komite · E. 58778/19 · 12.12.2023

Ceza infaz kurumundaki başvuranların ifade özgürlüğünün ihlal edilip edilmediği

AİHM Komite, 12.12.2023 tarihli kararında (E. 58778/19) şu meseleyi çözdü: ceza infaz kurumundaki başvuranların ifade özgürlüğünün ihlal edilip edilmediği. Ulusal mahkemelerin kararlarında başvuranların ifade özgürlüğü hakkına yapılan müdahalenin gerekliliğini ikna edici ve yeterli gerekçelerle ortaya koyamaması nedeniyle Sözleşme'nin 10. maddesi ihlal edilmiştir.

Özet güncelleme:

Mahkemenin vardığı sonuç

Ulusal mahkemelerin kararlarında başvuranların ifade özgürlüğü hakkına yapılan müdahalenin gerekliliğini ikna edici ve yeterli gerekçelerle ortaya koyamaması nedeniyle Sözleşme'nin 10. maddesi ihlal edilmiştir.

Belirleyici olgular

  • Başvuranların ceza infaz kurumunda tutulması.
  • İfade özgürlüğüne yönelik müdahalede bulunulması.
  • Ulusal mahkemelerin müdahale gerekçelerini yetersiz sunması.

Karardan

“Sözleşme’nin 10. maddesinin ihlal edildiğine,”

İlgili mevzuat

CGTİK m. 62

Özet yapay zekâ ile karar metninden çıkarılmıştır; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

Bu karara atıf

AİHM Komite, E. 58778/19, T. 12.12.2023

Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün

12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.

3 gün ücretsiz, kredi kartı istenmez

Karar metni

Kaynak: AİHM HUDOC veri tabanı

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

İNCEDERE ve ALTAY / TÜRKİYE DAVASI (Başvuru no. 58778/19 ve diğer 2 başvuru ‑ ekteki listeye bakınız)

KARAR

STRAZBURG 12 Aralık 2023

İşbu karar kesinleşmiş olup bazı şekli değişikliklere tabi tutulabilir.

İncedere ve Altay / Türkiye davasında,

BaşkanEgidijus Kūris,HâkimlerPauliine Koskelo,Frédéric Krenc ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Dorothee von Arnim’in katılımıyla Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine Edirne Ceza İnfaz Kurumunda tutulan ve İstanbul Barosuna kayıtlı Avukat Gülizar Tuncer tarafından temsil edilen iki Türk vatandaşı Suat İncedere (“birinci başvuran”) ve Mehmet Aytunç Altay’ın (“ikinci başvuran”) (hep birlikte “başvuranlar”) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (“AİHM” veya “Mahkeme”), İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi uyarınca, ekteki tabloda belirtilen farklı tarihlerde yapmış oldukları başvuruları (no. 58778/19, 58787/19 ve 62966/19),

Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Başkanı Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilen Türk Hükümeti’ne (“Hükümet”) Sözleşme’nin 10. maddesine ilişkin şikâyetin bildirilmesine ve başvuruların geri kalanının kabul edilemez olduğuna ilişkin kararı,

Tarafların beyanlarını,

Hükümetin başvuruların bir Komite tarafından incelenmesine karşı itirazını reddeden kararı dikkate alarak, 21 Kasım 2023 tarihinde gerçekleştirilen kapalı müzakerelerin ardından,

Aynı tarihte kabul edilen aşağıdaki kararı vermiştir.

DAVANIN KONUSU

SEQ level0 \*arabic \r1 1. Başvurular, başvuranların tutuldukları ceza infaz kurumu idaresinin, kendilerine posta yoluyla gönderilen haftalık bir gazetenin bazı sayılarının nüshalarını kendilerine teslim etmemesine ilişkindir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 2. Söz konusu tarihte başvuranların, Edirne F Tipi Ceza İnfaz Kurumunda anayasal düzeni değiştirmeye kalkışmak suçundan müebbet hapis cezaları infaz edilmekteydi.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 3. 14 Aralık 2017 tarihinde alınan bir kararla, Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un (5275 sayılı Kanun) 62/3 maddesi, Ceza İnfaz Kurumlarında Bulundurulabilecek Eşya ve Maddeler Hakkında Yönetmelik’in 8/3 maddesi ve Ceza İnfaz Kurumları Kütüphane ve Kitaplıkları Yönergesi’nin 11/b ve 12. maddelerine dayanarak, Edirne Ceza İnfaz Kurumu Eğitim Kurulu Başkanlığı (Kurul), başvuranlara posta yoluyla gönderilen haftalık “Atılım” gazetesinin 300 - 302. sayılarının başvuranlara teslim edilmemesine ve el konulmasına karar vermiştir. Ayrıca, aynı yasal dayanakla Kurul, 13 Nisan 2018 tarihli bir kararla, yine posta yoluyla gönderilen aynı gazetenin 315 - 319. sayılarının birinci başvurana teslim edilmemesine karar vermiştir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 4. Kurul, bu sayıların bazı sayfalarında haber niteliği taşımayan, yasa dışı bir terör örgütünün yazılı ve görsel propagandası niteliğinde, suçu ve suçluyu yücelten, yasa dışı terör örgütlerinin eylemlerini savunan ve örgütle bağlantılı olarak ceza infaz kurumunda bulunan tutuklu ve hükümlüleri Devlet karşıtı görüşlere teşvik eden yazıların yer aldığını değerlendirmiştir. Ayrıca, söz konusu gazete sayıları ceza infaz kurumundaki tutuklu ve hükümlüler arasında dayanışma sağlamayı amaçlayan, direniş, ayaklanma ve şiddet çağrıları içeren, okuyucuları nefret, isyan ve şiddete ve örgüte katılmaya teşvik eden ibareler ile bölücü amaçlara yönelik şiddeti destekleyen yorumlar içermiştir. Bu bağlamda Kurul, gazetenin söz konusu sayılarının başvuranlara teslim edilmesinin disiplinsizliğe yol açabileceği ve ceza infaz kurumu güvenliğini tehlikeye düşürebileceği sonucuna varmıştır.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 5. Başvuranlar, Kurul’un yukarıda belirtilen kararlarına karşı önce Edirne İnfaz Hâkimliği ve ardından Edirne Ağır Ceza Mahkemesi nezdinde itirazda bulunmuşlardır. Yerel mahkemeler, Kurul kararlarının usul ve yasaya uygun olduğuna hükmederek itirazların reddine karar vermiştir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 6. Anayasa Mahkemesi, özet kararlarında, başvuranlar tarafından yapılan bireysel başvuruların açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle kabul edilemez olduğuna karar vermiştir. Söz konusu kararlar birinci başvurana 22 Nisan 2019 tarihinde, ikinci başvurana ise 22 Mayıs 2019 tarihinde tebliğ edilmiştir.

MAHKEME’NİN DEĞERLENDİRMESİ

BAŞVURULARIN BİRLEŞTİRİLMESİ

SEQ level0 \*arabic 7. Mahkeme, başvuruları, konu bakımından benzer olmaları sebebiyle, tek bir karar kapsamında birleştirerek incelemeyi uygun görmektedir.

SÖZLEŞME’NİN 10. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA

SEQ level0 \*arabic 8. Başvuranlar, kendilerine posta yoluyla gönderilen haftalık “Atılım” gazetesinin bazı sayılarının kendilerine teslim edilmemesine ilişkin Kurul kararları nedeniyle Sözleşme’nin 10. maddesi kapsamındaki ifade özgürlüğü haklarının ihlal edildiğinden şikâyetçi olmuşlardır.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 9. Hükümet, başvuranların önemli bir zarara uğramadıklarını, mağdur sıfatlarının olmadığını ve şikâyetlerinin açıkça dayanaktan yoksun olduğunu ileri sürerek üç kabul edilemezlik itirazında bulunmuştur. Mahkeme, Hükümet’in Mehmet Çiftci/Türkiye (no. 53208/19, §§ 20-23, 16 Kasım 2021) davasında da benzer itirazlarda bulunduğunu gözlemlemektedir. Mahkeme, bu davada Hükümet’in başvuranın önemli bir zarar ve mağdur sıfatına ilişkin itirazlarını reddettiğini ve başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olduğu itirazına ilişkin ileri sürülen argümanların, Sözleşme’nin 10. maddesi kapsamında şikâyetin esasının incelenmesini gerektirdiğini değerlendirdiğini kaydeder (aynı davada, §§ 25-26). Mahkeme, mevcut başvurularda dile getirilen itirazlarla ilgili olarak bu tespitlerden ayrılmasını gerektirecek herhangi bir neden görmemektedir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 10. Bu nedenle Mahkeme, söz konusu şikâyetin Sözleşme’nin 35 § 3 (a) maddesi anlamında açıkça dayanaktan yoksun olmadığı veya başka herhangi bir kabul edilemezlik gerekçesiyle de bağdaşmadığı kanaatindedir. Dolayısıyla, söz konusu şikâyetin kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekmektedir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 11. Başvuruların esası yönünden Mahkeme, benzer bir şikâyeti öncü bir dava olan Mehmet Çiftci (yukarıda anılan, §§ 32-46) davasında incelediğini ve ulusal mahkemelerin kararlarında başvuranın ifade özgürlüğü hakkına yapılan müdahalenin gerekliliğini ikna edici bir şekilde ortaya koyabilecek yeterli gerekçeler sunmamaları nedeniyle Sözleşme’nin 10. maddesinin ihlal edildiğine karar verdiğini kaydeder.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 12. Kendisine sunulan tüm belgeleri inceleyen Mahkeme, mevcut başvurularda Mehmet Çiftci (yukarıda anılan) davasında vardığı sonuçtan ayrılmasını gerektirecek herhangi bir olgu ya da argüman tespit etmemiştir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 13. Dolayısıyla, Sözleşme’nin 10. maddesi ihlâl edilmiştir.

SÖZLEŞME’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA

SEQ level0 \*arabic 14. Başvuranların her biri, 10.000 avro manevi tazminat talep etmiştir. Ayrıca, avukatlık ücretleri de dâhil olmak üzere, Mahkeme önünde yapılan masraf ve giderler için Mahkeme’yi uygun bir meblağın kendilerine ödenmesine hükmetmeye davet etmişlerdir. Bu hususta başka bir açıklama veya herhangi bir belge sunmamışlardır.

SEQ level0 \*arabic 15. Hükümet bu taleplere itiraz etmiştir.

SEQ level0 \*arabic 16. Manevi tazminatla ilgili olarak, başvuranların söz konusu tedbir nedeniyle uğradıklarını iddia ettikleri zararı değerlendirmeyi mümkün kılacak hiçbir delil veya argüman sunmadıklarını kaydeden Mahkeme, mevcut davanın koşullarını göz önünde bulundurarak, ihlal tespitinin iddia edilen manevi zarar için kendi başına yeterli adil tazmin teşkil ettiği kanaatindedir (bk. bu davaya uygulanabildiği ölçüde, Murat Türk/Türkiye [BD], no. 20686/19, § 19, 5 Nisan 2022).

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 17. Başvuranların masraf ve giderlere ilişkin talepleri, Mahkeme İç Tüzüğü’nün 60 § 2 maddesi kapsamındaki koşullar ve başvuranların taleplerini destekleyecek herhangi bir belgeyi Mahkeme’ye sunmamış olmaları dikkate alınarak reddedilmelidir.

BU GEREKÇELERLE, MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE,

Başvuruların birleştirilmesine,

Başvuruların kabul edilebilir olduğuna,

Sözleşme’nin 10. maddesinin ihlal edildiğine,

İhlal tespitinin, başvuranların uğradığı manevi zarar açısından tek başına yeterli adil tazmin teşkil ettiğine,

Başvuranların adil tazmine ilişkin diğer taleplerinin reddedilmesine karar vermiştir.

İşbu karar İngilizce dilinde tanzim edilmiş olup; Mahkeme İç Tüzüğü’nün 77 §§ 2 ve 3. maddesi uyarınca 12 Aralık 2023 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.

Dorothee von Arnim Egidijus Kūris Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Başkan

EK

Dava Listesi:

Sıra no.

Başvuru no.

Dava adı

Başvuru tarihi

BaşvuranDoğum TarihiUyruk

Temsilcisi 1.

58778/19

İncedere/Türkiye 3 Ekim 2019

Suat İNCEDERE1971Türk

Gülizar TUNCER 2.

58787/19

İncedere/Türkiye 17 Ekim 2019

Suat İNCEDERE1971Türk

Gülizar TUNCER 3.

62966/19

Altay/Türkiye 21 Kasım 2019

Mehmet Aytunç ALTAY1956Türk

Gülizar TUNCER

Bu konudaki diğer kararlar

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının tümü →

Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün

12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.

3 gün ücretsiz, kredi kartı istenmez

Bu bir hukuki görüş değildir. Karar metni AİHM HUDOC veri tabanı kaynağındaki anonimleştirilmiş hâliyle verilmiştir; özet ve bağlantılar bilgilendirme amaçlıdır.

Haftalık mevzuat bülteni

Resmî Gazete'de yayımlanan kanun değişiklikleri, ekler, mülga ve iptal edilen maddeler haftada bir e-postanızda. Ücretsiz, üyelik istenmez, tek tıkla çıkarsınız.