Anayasa Mahkemesi · E. 2025/175 · K. 2025/169 · 10.09.2025
İsim değişikliği davasında velayete ilişkin TMK hükümlerinin Anayasa'ya aykırılığı iddiasının incelenmesi
Anayasa Mahkemesi, 10.09.2025 tarihli kararında (E. 2025/175, K. 2025/169) şu meseleyi çözdü: isim değişikliği davasında velayete ilişkin TMK hükümlerinin Anayasa'ya aykırılığı iddiasının incelenmesi. İsim değişikliği davasında velayetin kime bırakılacağı uyuşmazlık konusu olmadığından, velayete ilişkin kuralların davada uygulanma imkanı yoktur ve başvuru yetkisizlikten reddedilmelidir.
Özet güncelleme:
Mahkemenin vardığı sonuç
İsim değişikliği davasında velayetin kime bırakılacağı uyuşmazlık konusu olmadığından, velayete ilişkin kuralların davada uygulanma imkanı yoktur ve başvuru yetkisizlikten reddedilmelidir.
Belirleyici olgular
- Dava, velayeti annede olan çocuğun isim değişikliği talebidir.
- Yerel mahkeme TMK 336/3'teki velayet hükümlerinin iptalini istemiştir.
- Davada velayetin kime bırakılacağı yönünde bir uyuşmazlık yoktur.
Karardan
“başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 10/9/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.”
İlgili mevzuat
TMK m. 336 · Anayasa m. 41 · 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun m. 40
Özet yapay zekâ ile karar metninden çıkarılmıştır; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Bu karara atıf
Anayasa Mahkemesi, E. 2025/175, K. 2025/169, T. 10.09.2025
Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Karar metni
Kaynak: Anayasa Mahkemesi Norm Denetimi Kararlar Bilgi Bankası
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2025/175
Karar Sayısı : 2025/169
Karar Tarihi : 10/9/2025
R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ edildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Antalya 13. Asliye Hukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 336. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “Velâyet,...” ve “…boşanmada ise çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir.” ibarelerinin Anayasa’nın 41. maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir.
OLAY: İsim değişikliği talebiyle açılan davada itiraz konusu kuralların Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ
Kanun’un 339. maddesinin itiraz konusu kuralların yer aldığı üçüncü fıkrası şöyledir:
“Velâyet, ana ve babadan birinin ölümü hâlinde sağ kalana, boşanmada ise çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir.”
II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Özge ULUKAYA tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükümleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına giren bir dava bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.
3. 4721 sayılı Kanun’un 336. maddesinin üçüncü fıkrasında velayetin ana ve babadan birinin ölümü hâlinde sağ kalana, boşanmada ise çocuğun kendisine bırakılan tarafa ait olduğu düzenlenmiştir. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, anılan fıkrada yer alan “Velâyet,...” ve “…boşanmada ise çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir.” ibarelerinin iptallerini talep etmiştir.
4. Bakılmakta olan davanın konusu ise boşanma sonrasında velayeti kendine bırakılan anne tarafından çocuk adına açılan isim değişikliği talebine ilişkindir. Bu itibarla çocuğun velayetinin kime bırakılacağı hususunda bir uyuşmazlığın söz konusu olmadığı gözetildiğinde kuralların bakılmakta olan davada uygulanma imkânının bulunmadığı anlaşılmaktadır.
5. Açıklanan nedenle kuralların itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
III. HÜKÜM 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 336. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “Velâyet,...” ve “…boşanmada ise çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir.” ibarelerinin itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 10/9/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Bu konudaki diğer kararlar
- CMK m. 280/1-e hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla yapılan itiraz başvurusunun incelenmesi
AYM · E. 2024/167 · K. 2024/158 · 24.09.2024
- İtiraz konusu kanun hükümlerinin somut davada uygulanma imkanının bulunup bulunmadığı sorunu
AYM · E. 2025/54 · K. 2025/50 · 06.03.2025
- İtiraz konusu kuralın somut uyuşmazlıkta uygulanma imkanının bulunup bulunmadığı ve Anayasa'ya aykırılığı
AYM · E. 2025/118 · K. 2025/106 · 07.05.2025
- İtiraz konusu kanun hükümlerinin Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla yapılan iptal başvurusu
AYM · E. 2026/2 · K. 2026/3 · 15.01.2026
Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Karar metni Anayasa Mahkemesi Norm Denetimi Kararlar Bilgi Bankası kaynağındaki anonimleştirilmiş hâliyle verilmiştir; özet ve bağlantılar bilgilendirme amaçlıdır.