Anayasa Mahkemesi · E. 2025/63 · K. 2025/52 · 06.03.2025
İmar Kanunu'nun 18. maddesindeki bir hükmün iptali talebiyle yapılan itiraz başvurusunun incelenmesi
Anayasa Mahkemesi, 06.03.2025 tarihli kararında (E. 2025/63, K. 2025/52) şu meseleyi çözdü: imar Kanunu'nun 18. maddesindeki bir hükmün iptali talebiyle yapılan itiraz başvurusunun incelenmesi. İtiraz başvurusunun, Anayasa'ya aykırılık gerekçeleri açıkça gösterilmeyip sadece bir Yargıtay karşıoy yazısına atıfta bulunulması nedeniyle yöntemine uygun olmadığından reddi gerekir.
Özet güncelleme:
Mahkemenin vardığı sonuç
İtiraz başvurusunun, Anayasa'ya aykırılık gerekçeleri açıkça gösterilmeyip sadece bir Yargıtay karşıoy yazısına atıfta bulunulması nedeniyle yöntemine uygun olmadığından reddi gerekir.
Belirleyici olgular
- İtiraz yoluna Turgutlu 3. Asliye Hukuk Mahkemesi başvurmuştur.
- Başvuruda Anayasa'ya aykırılık gerekçeleri açıkça gösterilmemiştir.
- Yargıtay karşıoy yazısına atıfta bulunulmakla yetinilmiştir.
Karardan
“başvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE”
İlgili mevzuat
İmar K. m. 18 · 7534 sayılı Kanun m. 6 · 6216 sayılı Kanun m. 40 · 7221 sayılı Kanun m. 7
Özet yapay zekâ ile karar metninden çıkarılmıştır; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Bu karara atıf
Anayasa Mahkemesi, E. 2025/63, K. 2025/52, T. 06.03.2025
Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Karar metni
Kaynak: Anayasa Mahkemesi Norm Denetimi Kararlar Bilgi Bankası
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2025/63
Karar Sayısı : 2025/52
Karar Tarihi : 6/3/2025
R.G. Tarih – Sayı : Tebliğ edildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Turgutlu 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 18. maddesine 14/2/2020 tarihli ve 7221 sayılı Kanun’un 7. maddesiyle eklenen yirmi üçüncü fıkranın “Bu madde kapsamında yapılmış olan imar uygulamalarının kesinleşmiş mahkeme kararlarıyla iptal edilmesi nedeniyle; davaya konu parselin imar planı kararları ile umumi ve kamu hizmetlerine ayrılan alanlara denk gelmesi veya iptal edilen uygulama ile tahsis ve tescil edilmiş parsellerde hak sahiplerince yapı yapılmış olması ve benzeri hukuki veya fiili imkânsızlıklar nedeniyle geri dönüşüm işlemleri yapılarak uygulama öncesi kök parsellere dönülemeyeceğinin parselasyon planlarını onaylamaya yetkili idarelerin onay merciince tespiti halinde, öncelikle … davaya konu parselin hak sahiplerinin muvafakati alınmak kaydıyla … uygulama sahası içerisinde idarece uygun bir yer tahsis edilir veya anlaşma olmaması halinde davacı hak sahibinin kök parseldeki yeri dikkate alınarak uygulamadaki düzenleme ortaklık payı kesintisi düşüldükten sonraki taşınmazın rayiç bedeli üzerinden değeri ödenir.” bölümünün Anayasa’nın 6., 10., 11., 12., 13., 35., 36., 40., 46. ve 138. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: İmar uygulamasının iptali nedeniyle kadastral parselin ihyası talebiyle açılan tapu iptali ve tescili davasında itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİ
İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un 18. maddesinin itiraz konusu kuralın da yer aldığı yirmi üçüncü fıkrası şöyledir:
“(Ek fıkra:14/2/2020-7221/7 md.) Bu madde kapsamında yapılmış olan imar uygulamalarının kesinleşmiş mahkeme kararlarıyla iptal edilmesi nedeniyle; davaya konu parselin imar planı kararları ile umumi ve kamu hizmetlerine ayrılan alanlara denk gelmesi veya iptal edilen uygulama ile tahsis ve tescil edilmiş parsellerde hak sahiplerince yapı yapılmış olması ve benzeri hukuki veya fiili imkânsızlıklar nedeniyle geri dönüşüm işlemleri yapılarak uygulama öncesi kök parsellere dönülemeyeceğinin parselasyon planlarını onaylamaya yetkili idarelerin onay merciince tespiti halinde, öncelikle tescilli imar parselleri üzerinden mahkeme kararlarını yerine getirmeye yönelik yeni imar uygulaması yapılabilir. Bunun mümkün olmaması durumunda davaya konu parselin hak sahiplerinin muvafakati alınmak kaydıyla tescilli imar parselleri üzerinden yeni parselasyon işlemi yapılarak uygulama sahası içerisinde idarece uygun bir yer tahsis edilir veya anlaşma olmaması halinde davacı hak sahibinin kök parseldeki yeri dikkate alınarak uygulamadaki düzenleme ortaklık payı kesintisi düşüldükten sonraki taşınmazın rayiç bedeli üzerinden değeri ödenir.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Fatih TORUN tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Anayasaya aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem düzenlenmiştir. Söz konusu maddenin (1) numaralı fıkrasında bir davaya bakmakta olan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini
Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda, bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği belirtilmiş; anılan fıkranın (a) bendinde de “İptali istenen kuralların
Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslı” Anayasa Mahkemesine gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Söz konusu maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının Anayasa
Mahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.
3. Anılan İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde de itiraz yoluna başvuran Mahkemenin gerekçeli kararında,
Anayasa’ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birinin Anayasa’nın hangi maddelerine hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
4. Yine İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede, başvuruda eksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna ilişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği; (2)
numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın itiraz yoluna başvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir.
5. Başvuru kararında, itiraz konusu kuralın Anayasa’nın hangi maddelerine hangi nedenlerle aykırı olduğu gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmeksizin Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 15/5/2024 tarihli ve E.2024/886,
K.2024/2619 sayılı kararında yer alan karşıoy yazısına atıfta bulunulmakla yetinilmiştir.
6. Kaldı ki 3194 sayılı Kanun’un 18. maddesinin yirmi üçüncü fıkrasına 5/12/2024 tarihli ve 7534 sayılı Kanun’un 6. maddesiyle “…tescilli imar parselleri üzerinden mahkeme kararlarını yerine getirmeye yönelik yeni imar uygulaması yapılabilir. Bunun mümkün olmaması durumunda…” ve “…tescilli imar parselleri üzerinden yeni parselasyon işlemi yapılarak…” ibareleri eklenmiştir. Atıfta bulunulan anılan karşıoy yazısında ileri sürülen Anayasa’ya aykırılık gerekçelerinin ise kuralın söz konusu ibarelerin eklenmesi öncesindeki hâline ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.
7. Açıklanan nedenle 6216 sayılı
Kanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ile İçtüzük’ün 46.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan başvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından reddi gerekir.
III. HÜKÜM
3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 18.
maddesine 14/2/2020 tarihli ve 7221 sayılı Kanun’un 7. maddesiyle eklenen yirmi üçüncü fıkranın “Bu madde kapsamında yapılmış olan imar uygulamalarının kesinleşmiş mahkeme kararlarıyla iptal edilmesi nedeniyle; davaya konu parselin imar planı kararları ile umumi ve kamu hizmetlerine ayrılan alanlara denk gelmesi veya iptal edilen uygulama ile tahsis ve tescil edilmiş parsellerde hak sahiplerince yapı yapılmış olması ve benzeri hukuki veya fiili imkânsızlıklar nedeniyle geri dönüşüm işlemleri yapılarak uygulama öncesi kök parsellere dönülemeyeceğinin parselasyon planlarını onaylamaya yetkili idarelerin onay merciince tespiti halinde, öncelikle … davaya konu parselin hak sahiplerinin muvafakati alınmak kaydıyla … uygulama sahası içerisinde idarece uygun bir yer tahsis edilir veya anlaşma olmaması halinde davacı hak sahibinin kök parseldeki yeri dikkate alınarak uygulamadaki düzenleme ortaklık payı kesintisi düşüldükten sonraki taşınmazın rayiç bedeli üzerinden değeri ödenir.” bölümünün iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE 6/3/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI
Bu konudaki diğer kararlar
- TMK m. 437/3'teki 'Hâkim, ilgili kişiyi dinler,...' ibaresinin iptali talebiyle yapılan itiraz başvurusu
AYM · E. 2025/2 · K. 2025/4 · 16.01.2025
- Arabuluculuk Kanunu'nun 5/3 maddesinin birinci cümlesinin iptali talebiyle yapılan itiraz başvurusunun usule uygunluğu
AYM · E. 2025/107 · K. 2025/96 · 22.04.2025
- İcra ve İflas Kanunu'nun 76. maddesindeki tazyik hapsi hükmünün iptali talebi
AYM · E. 2025/88 · K. 2025/78 · 27.03.2025
- İmar Kanunu'nun 18. maddesine eklenen fıkranın iptali talebiyle yapılan itiraz başvurusunun usul yönünden incelenmesi
AYM · E. 2025/171 · K. 2025/161 · 22.07.2025
Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Karar metni Anayasa Mahkemesi Norm Denetimi Kararlar Bilgi Bankası kaynağındaki anonimleştirilmiş hâliyle verilmiştir; özet ve bağlantılar bilgilendirme amaçlıdır.