Danıştay 5. Daire · E. 2020/3480 · K. 2024/8174 · 23.05.2024
Savunma hakkı tanınmadan tesis edilen kamu görevinden çıkarma işleminin hukuka aykırılığı
Danıştay 5. Daire, 23.05.2024 tarihli kararında (E. 2020/3480, K. 2024/8174) şu meseleyi çözdü: savunma hakkı tanınmadan tesis edilen kamu görevinden çıkarma işleminin hukuka aykırılığı. İdari yaptırım niteliğindeki kamu görevinden çıkarma işleminde, ilgiliye hakkındaki iddialar bildirilerek savunma yapma imkanı tanınması yasal bir zorunluluk olduğundan, savunma alınmadan tesis edilen işlem hukuka aykırıdır.
Özet güncelleme:
Mahkemenin vardığı sonuç
İdari yaptırım niteliğindeki kamu görevinden çıkarma işleminde, ilgiliye hakkındaki iddialar bildirilerek savunma yapma imkanı tanınması yasal bir zorunluluk olduğundan, savunma alınmadan tesis edilen işlem hukuka aykırıdır.
Kararın sonucu: Onama
Belirleyici olgular
- Davacı hakkında 375 sayılı KHK kapsamında kamu görevinden çıkarma kararı verilmiştir.
- Davacının savunmasının alındığına dair bilgi veya belge bulunmamaktadır.
- Savunma hakkı tanınmadan işlem tesis edilmiştir.
Karardan
“davacıya hakkındaki tespitler bildirilerek savunma yapma imkanı tanınmaksızın tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle”
İlgili mevzuat
Özet yapay zekâ ile karar metninden çıkarılmıştır; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Bu karara atıf
Danıştay 5. Daire, E. 2020/3480, K. 2024/8174, T. 23.05.2024
Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Karar metni
Kaynak: Danıştay Karar Arama
T.C.
D A N I Ş T A Y
BEŞİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/3480
Karar No : 2024/8174
Temyiz İsteminde Bulunan (Davalı): ... Üniversitesi Rektörlüğü/ ...
Vekili : Av. ...
Karşı Taraf (Davacı) : ...
Vekili : Av. ...
İstemin Özeti : Gazi Üniversitesinde ... olarak görev yapan davacı tarafından, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 35. maddesine uyarınca kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin Gazi Üniversitesi Yönetim Kurulu'nun... tarih ve ... sayılı kararı ve bu kararın onaylanmasına dair Rektörlük Makamının 12/02/2019 tarihli olurunun iptali istemiyle açılan davada, davacının savunmasının alındığına dair bir bilgi veya belgenin bulunmaması nedeniyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin geçici 35. maddesinin son fıkrası uyarınca davacıya hakkındaki tespitler bildirilerek savunma yapma imkanı tanınmaksızın tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:2... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
Temyiz İsteminde Bulunan Davalı İdarenin İddialarının Özeti: Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği iddia edilmektedir.
Davacının Savunmasının Özeti: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Danıştay Tetkik Hakimi : ...
Düşüncesi : İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Bölge idare mahkemesi idare dava daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın ONANMASINA, temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 23/05/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dairemiz kararı onama yönünde olmakla işlem tesis edilmeden önce savunma talep edilmemiş olması işlemin özelliğine yargılama safhalarına bakılmaksızın direk iptal sebebi olarak değerlendirilmiştir.
Haklar toplumsal barış ve düzeni sağlama amacıyla bireysel haklar ile kamusal haklar arasındaki dengenin gözetilmesi ile var olup yasalarca korunmaktadır. Bu bağlamda somut olay düzleminde Savunma hakkı kavramı idare hukuku açısından değerlendirildiğinde tek yanlı işlem tesis etme yetkisine sahip idarelerin davacıdan kaynaklanan bir sebep ile aleyhe bir işlem tesis etmeden önce bilgisine başvurma(savunma) veya iddialara karşı haklı sebeplerin varlığının ileri sürülerek bu beyanların değerlendirilmesi ile idarenin işlem tesisinden vazgeçmesi ihtimalinin idarece değerlendirilmesinin sağlanması amacını taşımakdadır, savunma hakkı geniş anlamda değerlendirildiğinde, kamu görevlisi aleyhine idare tarafından işlem tesis edilmesi halinde bu eylem ve işlemlere karşı kendisini korumak için yasal yollara başvurması veya yasal imkânlardan faydalanmasıda bu hak kapsamındadır. Diğer bir anlatımla idareye itirazda bulunma, yargı yoluna başvurmak, yargılama safhasında usul hükümleri doğrultusunda cevap verme açıklamalar yapma, duruşma taleb vs işlemlerle gerçekleştirilmek suretiyle kullanılabilmektedir.
Zaman bakımından işlemden önce alınması gerekli olan savunmanın yargılama safhasında giderilmek suretiyle beklenen hukuki koruma ve faydanın gerçekleşmesi de mümkün olmakla, sonradan giderilebilecek eksiklik niteliğindedir.
Bu bağlamda davacının işlem tesisinden önce savunmasının alınması gerekli ise de alınmaması bizatihi işlemi sakatlayan bir unsur olarak değerlendirilemeyecektir. Zira idare dava dilekçesinin kendisine tebliği ile işlemi geri alma, iptal etme hak ve yetkisine sahip olmakla dar anlamda savunmayı değerlendirmiş olacaktır. Diğer durumlarda yargılamanın usul hükümleri doğrultusunda gelişen sürecinde işleme yönelik hertürlü savunma yani maddi olayın gerçekliğine veya hukuka uygunluğuna dair iddia ve deliller taraflarca sunulabileceği gibi idari yargılama usulü kanunun resen araştırma ilkesi olarak tanımlanan 20. Madde düzenlemesinde; “Danıştay, bölge idare mahkemeleri ile idare ve vergi mahkemeleri, bakmakta oldukları davalara ait her türlü incelemeyi kendiliğinden yapar. Mahkemeler belirlenen süre içinde lüzum gördükleri evrakın gönderilmesini ve her türlü bilgilerin verilmesini taraflardan ve ilgili yerlerden isteyebilir“ hükümleri doğrultusunda yargı yerlerince işlemin hukuka uygunluğu denetleneceğinden savunma ile sınırlı olmayan inceleme sonucu karar verilecektir.
Diğer yandan, Kamu hizmetlerinin devamlı ve sağlıklı bir şekilde yürütülmek zorunluluğu karşısında kamu menfaati ile kişi haklarının dengelenmesi adaletin gereği olmakla savunma hakkının bizatihi belli bir zaman diliminde kullandırılmamış olması sebebiyle işlemin iptal edilmesi durumunda kamu hizmet ve güvenliğinin tehlikeye düşürülmesi sonucunu doğuracak bir karar ortaya çıkacak olması kamu hak ve güvenliğinin korunmaması sonucunu doğuracaktır. Zira her hak gibi Savunma hakkı da , başkalarının haklarının ve güvenliğinin korunmasıyla dengelenmesi tarafsız yargılamanın bir gereğidir. Taraf olduğumuz uluslararası sözleşmelerin uygulanmasında da işlemlerin tesisi ve yargı safhaları bütün olarak değerlendirilmek suretiyle usule aykırılıkların yargılamanın ileri aşamalarında giderilip giderilmediği gözetilmesi gerektiği yönündedir. (AİHM, bir aşamadaki kusurun sonraki bir aşamada telafi edilebileceğini belirtmektedir )
Keza dava konusu olayda davacının ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında terör örgütü üyeliği ile yargılandığı görülmekle ilgilinin iddialardan haberdar olduğu da görülmektedir. İdari yargılama sürecinde savunma hakkı “adil yargılanma hakkı” ilkesi doğrultusunda yargı safhasında kullanılmaya ve giderilmeye açık olmakla ve bu ilke aynı zamanda “makul sürede yargılamanın sona erdirilmesi” ilkesini de kapsamakla işlemin iptali yargılamayı zaman ve ekonomik açıdan zarara uğratacağı gibi hukuki bir yarar sağlamayacağından bu hakkın yargılma safhasında giderilmesi hususu ile birlikte esas incelemesinin yapılması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.
Bu konudaki diğer kararlar
- Yasal süre tanınmadan veya savunma beklenilmeden tesis edilen idari işlemin hukuka aykırılığı
Danıştay 5. D. · E. 2023/22147 · K. 2024/7754 · 20.05.2024
- Kamu görevinden çıkarma işleminde savunma hakkı tanınmamasının iptal sebebi sayılması ve parasal hakların tazmini sorunu
Danıştay 5. D. · E. 2023/20398 · K. 2025/10243 · 06.10.2025
- Kamu görevinden çıkarma işleminde savunma hakkı ihlali iddiası ve iptal kararının parasal/özlük haklarına etkisi
Danıştay 5. D. · E. 2021/7639 · K. 2024/16737 · 31.10.2024
- Sözleşmeli erin sözleşmesinin feshi işleminin disiplin cezası niteliği ve savunma hakkı yönünden incelenmesi
Danıştay 12. D. · E. 2023/4536 · K. 2025/4378 · 13.10.2025
Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Karar metni Danıştay Karar Arama kaynağındaki anonimleştirilmiş hâliyle verilmiştir; özet ve bağlantılar bilgilendirme amaçlıdır.