Yargıtay 10. Hukuk Dairesi

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2011/9824 · K. 2012/17737 · 08.10.2012

Sigortasız çalıştırılan iş kazasında işverenin 506 sayılı Kanun m. 10 kapsamındaki kusursuz sorumluluğu ve rücu hesabı

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 08.10.2012 tarihli kararında (E. 2011/9824, K. 2012/17737) şu meseleyi çözdü: sigortasız çalıştırılan iş kazasında işverenin 506 sayılı Kanun m. 10 kapsamındaki kusursuz sorumluluğu ve rücu hesabı. İşverenin m. 10 gereği sorumluluğu kusursuzluk esasına dayanır; kusursuz olduğu hallerde tavan tazminattan BK m. 43-44 uyarınca en az %50 indirim yapılarak rücu miktarı belirlenmelidir.

Özet güncelleme:

Mahkemenin vardığı sonuç

İşverenin m. 10 gereği sorumluluğu kusursuzluk esasına dayanır; kusursuz olduğu hallerde tavan tazminattan BK m. 43-44 uyarınca en az %50 indirim yapılarak rücu miktarı belirlenmelidir.

Kararın sonucu: Bozma

Belirleyici olgular

  • İş kazası nedeniyle Kurum tarafından açılan rücuan tazminat davası.
  • İşverenin sigortalıyı süresinde Kuruma bildirmediği ve kusursuz olduğu iddiası.

Karardan

“davalının olaydaki kusursuzluğu dikkate alınarak Borçlar Kanununun 43 ve 44. maddeleri uygulanarak varılacak sonuç uyarınca rücu alacağına hükmetme”

İlgili mevzuat

İş K. m. 77 · TBK m. 74 · 506 sayılı Kanun m. 10 · BK m. 53 · 506 sayılı Kanunun 10. maddesi irdelenmemiştir. 506 sayılı Kanun m. 10 · 506 sayılı Kanun m. 26

Özet yapay zekâ ile karar metninden çıkarılmıştır; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

Bu karardan sonra değişen maddeler

Kararın dayandığı bir madde karar tarihinden (08.10.2012) sonra değişti:

  • İş K. m. 77: yürürlükten kaldırıldı, yürürlük 30.12.2012 (6331 sayılı Kanun)

Kararı emsal olarak kullanmadan önce maddenin güncel metnine bakın.

Bu karara atıf

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2011/9824, K. 2012/17737, T. 08.10.2012

Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün

12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.

3 gün ücretsiz, kredi kartı istenmez

Karar metni

Kaynak: Yargıtay Karar Arama

Mahkemesi :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

No :403-121

Dava, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkeme, davalı işyeri yetkilisinin 3/8, kazalının ise 5/8 oranında kusurlu olduğuna ilişkin, ceza yargılamasındaki değerlendirme ve dayanağı olan 24.04.2003 tarihli kusur raporunu esas alarak davanın kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmü, davacı Kurum vekilinin temyiz etmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1-) Ceza Mahkemesi kararlarının Hukuk Mahkemesine (Davasına) etkisi, hukukumuzda Borçlar Kanununun 53. maddesinde (6098 sayılı Kanunun 74. maddesi) düzenlenmiş olup, Hukuk Hakimi Ceza Mahkemesinin kesinleşmiş kararları karşısında esas hukuku bakımından ilke olarak bağımsız kılınmıştır. Bu ilke, ceza kurallarının kamu yararı yönünden bir yasağın yaptırımı, aynı uyuşmazlığı kapsamına alan hukuk kurallarının da, kişi ilişkilerinin Medeni Hukuk alanında düzenlenmesi, özellikle tazmin koşullarını öngörmesi esasına dayanmaktadır. Borçlar Kanununun 53. maddesinde, “Hakim, kusur olup olmadığına, yahut haksız fiilin faili temyiz kudretini haiz bulunup bulunmadığına karar vermek için Ceza Hukukunun sorumluluğa ilişkin hükümleri ile bağlı olmadığı gibi, Ceza Mahkemesinde verilen beraat kararı ile de mukayyet değildir. Bundan başka Ceza Mahkemesinin kararı, kusurun takdiri ve zararın miktarının tayini hususunda dahi Hukuk Hakimini takyit etmez.” hükmü öngörülmüştür. Bu açık hüküm karşısında, Ceza Mahkemesince verilen beraat kararı, kusur ve derecesi, zarar tutarı, temyiz gücü ve yükletilme yeterliği, illiyet gibi esasların Hukuk Hakimini bağlamayacağı konusunda duraksama bulunmamaktadır. İnsan yaşamının kutsallığı çevresinde işveren, işyerinde işçilerin sağlığını ve iş güvenliğini sağlamak için gerekli olanı yapmak ve bu husustaki şartları sağlamak ve araçları noksansız bulundurmakla yükümlü olduğu İş Kanununun 77. maddesinin açık buyruğudur.

Davaya konu işkazası sonucu sürekli işgöremezlik kaybına uğrayan sigotalıya yaptığı sosyal sigorta yardımları nedeniyle oluşan Kurum zararından, davalının tazminle sorumlu olduğu miktarın belirlenmesi; İş Kanunun 77. ve işçi sağlığı ve iş güvenliği tüzüğünün öngördüğü önlemlerin işyerinde alınıp alınmadığının saptanması ile mümkün olacaktır. Bu yön ise, başka bir anlatımla, işverenin kusurlu olup olmadığı, varsa kusur oranı, uzman bilirkişiler tarafından düzenlenecek kusur raporu ile tespit edileceği yönü tartışmasızdır. Hal böyle olunca da hukuk yargılamasında İş Kanununun 77. maddesi ile işçi sağlığı ve iş güvenliği tüzüğü hükümleri göz önünde tutularak tarafların kusur durumları belirlenmelidir.

2-) Davacı Kurumun, davada uygulanmasını istediği 506 sayılı Kanunun 10. maddesi irdelenmemiştir. 506 sayılı Kanunun 10. maddesinde, “Sigortalı çalıştırmaya başlandığının süresi içinde Kuruma bildirilmemesi halinde bildirgenin sonradan verildiği veya sigortalı çalıştırıldığının Kurumca tesbit edildiği tarihten önce meydana gelen iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinde ilgililerin sigorta yardımları Kurumca sağlanır.

Sigortalı çalıştırmaya başlandığı Kuruma bildirilmiş veya bu husus Kurumca tesbit edilmiş olmakla beraber, yeniden işe alınan sigortalılardan, süresi içinde Kuruma bildirilmiyenler için de, iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinde gerekli sigorta yardımları Kurumca sağlanır.

Ancak, yukarıki fıkralarda belirtilen sigorta olayları için Kurumca yapılan ve ilerde yapılması gerekli bulunan her türlü masrafların tutarı ile, gelir bağlanırsa bu gelirlerin 22 nci maddede sözü geçen tarifeye göre hesabedilecek sermaye değerleri tutarı, 26 ncı maddede yazılı sorumluluk halleri aranmaksızın, işverene ayrıca ödettirilir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Davalı işverenin 506 sayılı Kanunun 10. maddesine göre sorumluluğu; kusursuzluk esasına dayanır. İş kazasında, işverenin hiç kusuru olmasa bile, şayet, sigortalının işe girişi süresinde Kuruma bildirilmemişse, Kurumca yapılan sosyal sigorta yardımlarından 10. maddeye göre sorumlu tutulması gerekir.

İşverenin, 506 sayılı Kanunun 10. maddesine dayalı tazmin sorumluluğunun sınırlarının belirlenmesi konusuna çözüm getiren, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun, 15.03.1995 T., 1994/800 E., 1995/166 K. sayılı ilamında “...Hal böyle olunca mahkemece yapılacak iş, hak sahiplerinin işverenden isteyebileceği tazminat (tavan) miktarını önce kusur durumunu hiç gözetmeksizin belirlemek ve belirlenen tazminat miktarını geçmemek üzere davalının olaydaki kusursuzluğu dikkate alınarak Borçlar Kanununun 43 ve 44. maddeleri uygulanarak varılacak sonuç uyarınca rücu alacağına hükmetme...” gereği öngörülmüş olup; işverenin sorumluluk sınırlarının belirlenmesinde, kendisinin kusurlu olup olmaması etkili bulunmakta, işverenin kusursuz bulunduğu durumlarda, ilk peşin sermaye değerli gelir miktarı olarak ortaya çıkan tazminat tavanından, Borçlar Kanunu'nun 43 ve 44. maddeleri uyarınca, % 50'den aşağı olmamak üzere indirim yapılarak, işverenin sorumlu olduğu tazminat tutarının belirlenmesi gerekmektedir.

İşverenin, 506 sayılı Kanunun 26. maddesi yanında 10. maddesi uyarınca da sorumlu tutulması gerektiğinin tespiti halinde ise, işverenin %100 kusurlu olduğu kabul edilerek, hesaplanacak maddi tazminat miktarından, Borçlar Kanununun 43 ve 44. maddeleri uyarınca sigortalının kusurunun %50’sinden az olmamak üzere hakkaniyet indirimi yapılarak, varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekir.

Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular karşısında, işkazası geçiren sigortalının yasal süre içerisinde işe giriş bildirgesinin verilmediği anlaşılan eldeki davada, 506 sayılı Kanunun 10. maddesi kapsamında, işverenin sorumluluğu irdelenerek hüküm kurulması gerekir.

3-)Sigortalıya bağlanan sürekli işgöremezlik gelirine 661,06 TL. sosyal yardım zammı dahil edilmek suretiyle kusuru karşılığı davalının tazminle sorumlu olduğu miktar belirlenmelidir.

Mahkemece yukarıda açıklanan maddi ve hukuksal olgular dikkate alınmadan, yazılı şekilde hüküm kurması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davacı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul olunmalı ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenle BOZULMASINA, 08.10.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.

Bu konudaki diğer kararlar

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi kararlarının tümü →

Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün

12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.

3 gün ücretsiz, kredi kartı istenmez

Bu bir hukuki görüş değildir. Karar metni Yargıtay Karar Arama kaynağındaki anonimleştirilmiş hâliyle verilmiştir; özet ve bağlantılar bilgilendirme amaçlıdır.

Haftalık mevzuat bülteni

Resmî Gazete'de yayımlanan kanun değişiklikleri, ekler, mülga ve iptal edilen maddeler haftada bir e-postanızda. Ücretsiz, üyelik istenmez, tek tıkla çıkarsınız.