2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası · Madde 140
Anayasa Madde 140: Hakimlik ve savcılık mesleği
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 140. maddesi (Hakimlik ve savcılık mesleği), bugüne kadar 3.916 mahkeme kararında anıldı. Hakimler ve savcılar adli ve idari yargı hakim ve savcıları olarak görev yaparlar. Bu görevler meslekten hakim ve savcılar eliyle yürütülür. Hakimler, mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı esaslarına göre görev ifa ederler.
Metin kontrolü: 14.11.2026 · Kaynak: mevzuat.gov.tr
Bu maddeye atıf
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m. 140
Madde metni
Hakimler ve savcılar adli ve idari yargı hakim ve savcıları olarak görev yaparlar. Bu görevler meslekten hakim ve savcılar eliyle yürütülür. Hakimler, mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı esaslarına göre görev ifa ederler. Hakim ve savcıların nitelikleri, atanmaları, hakları ve ödevleri, aylık ve ödenekleri, meslekte ilerlemeleri, görevlerinin ve görev yerlerinin geçici veya sürekli olarak değiştirilmesi, haklarında disiplin kovuşturması açılması ve disiplin cezası verilmesi, görevleriyle ilgili veya görevleri sırasında işledikleri suçlarından dolayı soruşturma yapılması ve yargılanmalarına karar verilmesi, meslekten çıkarmayı gerektiren suçluluk veya yetersizlik halleri ve meslek içi eğitimleri ile diğer özlük işleri mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir. Hakimler ve savcılar altmışbeş yaşını bitirinceye kadar hizmet görürler; askeri hakimlerin yaş haddi, yükselme ve emeklilikleri kanunda gösterilir. Hakimler ve savcılar, kanunda belirtilenlerden başka, Resmî ve özel hiçbir görev alamazlar. Hakimler ve savcılar idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar. Hakim ve savcı olup da adalet hizmetindeki idari görevlerde çalışanlar, hakimler ve savcılar hakkındaki hükümlere tabidirler. Bunlar, hakimler ve savcılara ait esaslar dairesinde sınıflandırılır ve derecelendirilirler, hakimlere ve savcılara tanınan her türlü haklardan yararlanırlar.
Hangi mahkemeler uyguluyor
Anayasa m. 140 veri tabanımızdaki 3.916 kararda anılıyor; en çok Danıştay kararlarında (yüzde 93). En çok Danıştay 5. Daire (3.274), Anayasa Mahkemesi (219) ve Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu (181) uyguluyor. Bilinen ilk karar 1962, en yeni karar 26.03.2026 tarihli.
- Danıştay3.643
- Anayasa Mahkemesi219
- İlk derece mahkemeleri19
- Yargıtay15
- Uyuşmazlık Mahkemesi10
Birlikte en çok anılan maddeler
Bu maddeyi uygulayan kararlarda en sık şu maddeler de anılıyor:
Sayılar İçtihad AI veri tabanındaki kararlardan hesaplanmıştır (20.11.2026); veri tabanı her mahkemenin bütün kararlarını içermez.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
Anayasa m. 140 bugüne kadar 3.916 kararda anıldı. Sitede yayımlananlardan bazıları:
- Kanun değişikliklerinin Anayasa'ya aykırılığı ve iptal kararının yürürlüğünün ertelenmesi koşulları
AYM · E. 2025/18 · K. 2026/66 · 26.03.2026
- İtiraz başvurusundaki çelişkilerin usul yönünden reddi gerektirip gerektirmediği
AYM · E. 2026/30 · K. 2026/28 · 12.02.2026
- Kanunla kurulan Türkiye Adalet Akademisine CBK ile kadro ihdas edilmesinin Anayasa'ya uygunluğu
AYM · E. 2025/117 · K. 2025/236 · 26.11.2025
- İlk derece mahkemesinin bölge adliye mahkemesi kararlarına ilişkin kuralın iptali için AYM'ye başvurup başvuramayacağı
AYM · E. 2025/80 · K. 2025/65 · 06.03.2025
- Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile hâkim ve savcı yardımcısı kadrosu ihdas edilmesinin Anayasa'ya uygunluğu
AYM · E. 2023/145 · K. 2024/201 · 04.12.2024
- Yargı reformuyla Danıştay üyeliği sona erdirilen hâkimin mahkemeye erişim hakkının ihlal edilip edilmediği
AİHM · E. 73532/16 · 09.04.2024
- Hâkimin görevinin kanun değişikliğiyle erken sona erdirilmesine karşı yargı yolunun bulunmaması
AİHM · E. 54699/14 · 26.03.2024
Anayasa m. 140 ile ilgili kendi olayınıza uyan emsalleri bulun
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Madde metni mevzuat.gov.tr'deki güncel metinden alınmıştır; bağlayıcı olan Resmî Gazete'de yayımlanan metindir.