2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası · Madde 40
Anayasa Madde 40: Temel hak ve hürriyetlerin korunması
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 40. maddesi (Temel hak ve hürriyetlerin korunması), bugüne kadar 4.662 mahkeme kararında anıldı. Son değişiklik: 03.10.2001, 4709 sayılı Kanun. Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkanının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir.
Metin kontrolü: 14.11.2026 · Kaynak: mevzuat.gov.tr
Bu maddeye atıf
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m. 40
Madde metni
Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkanının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir. (Ek fıkra: 3/10/2001-4709/16 md.) Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır. Kişinin, Resmî görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır.
Değişiklik geçmişi
- 03.10.2001Ekleme · fıkra4709 sayılı KanunYürürlük: 17.10.2001
Hangi mahkemeler uyguluyor
Anayasa m. 40 veri tabanımızdaki 4.662 kararda anılıyor; en çok Danıştay kararlarında (yüzde 38). En çok Anayasa Mahkemesi (1.217), Danıştay 6. Daire (581) ve Danıştay 13. Daire (318) uyguluyor. Bilinen ilk karar 1963, en yeni karar 19.08.2026 tarihli.
- Danıştay1.781
- Anayasa Mahkemesi1.217
- Yargıtay1.080
- Bölge adliye mahkemeleri410
- İlk derece mahkemeleri150
Birlikte en çok anılan maddeler
Bu maddeyi uygulayan kararlarda en sık şu maddeler de anılıyor:
Sayılar İçtihad AI veri tabanındaki kararlardan hesaplanmıştır (20.11.2026); veri tabanı her mahkemenin bütün kararlarını içermez.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
Anayasa m. 40 bugüne kadar 4.662 kararda anıldı. Sitede yayımlananlardan bazıları:
- Harçlar Kanunu'nun 30. maddesindeki noksan harcın tamamlanmasına ilişkin ibarelerin Anayasa'ya aykırılığı iddiası
AYM · E. 2025/246 · K. 2026/108 · 13.05.2026
- Kamulaştırma Kanunu'nun 10. maddesinin (f) bendinin Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla iptali talebi
AYM · E. 2025/161 · K. 2026/12 · 15.01.2026
- CMK'nın 80/2. ve 82. maddelerindeki genetik inceleme sonuçlarının gizliliği ve yönetmelik çıkarma yetkisinin Anayasa'ya aykırılığı iddiası
AYM · E. 2025/141 · K. 2025/274 · 25.12.2025
- Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçunun şikayete tabi olmamasının anayasaya aykırılığı iddiası
AYM · E. 2024/173 · K. 2025/277 · 25.12.2025
- Noterlik Kanunu'nun taşınmaz satış sözleşmelerinden doğan zararlara ilişkin sorumluluk hükmünün Anayasa'ya uygunluğu
AYM · E. 2025/209 · K. 2025/276 · 25.12.2025
- HMK m. 119/1-b'deki '...adresleri.' ibaresinin iptali talebiyle yapılan itiraz başvurusunun usule uygunluğu
AYM · E. 2025/261 · K. 2025/263 · 25.12.2025
- Limited şirket ortağının haklı sebeple çıkarılması için mahkemeye başvurulmasında genel kurul kararı aranması
AYM · E. 2025/128 · K. 2025/273 · 25.12.2025
- CMK'nın 123/1. fıkrasındaki muhafaza altına alma kuralının Anayasa'ya aykırı olup olmadığı
AYM · E. 2024/183 · K. 2025/252 · 11.12.2025
- Göreve iade edilenlerin ihraç nedeniyle tazminat talep edemeyeceğine dair kuralın Anayasa'ya uygunluğu
AYM · E. 2025/233 · K. 2025/225 · 26.11.2025
- 6292 sayılı Kanun'un 6. maddesindeki satış bedeline itiraz ve dava etmeme şartının Anayasa'ya uygunluğu
AYM · E. 2025/236 · K. 2025/227 · 26.11.2025
Anayasa m. 40 ile ilgili kendi olayınıza uyan emsalleri bulun
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Madde metni mevzuat.gov.tr'deki güncel metinden alınmıştır; bağlayıcı olan Resmî Gazete'de yayımlanan metindir.