Türkiye Cumhuriyeti Anayasası

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası · Madde 42

Anayasa Madde 42: Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 42. maddesi (Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi), bugüne kadar 506 mahkeme kararında anıldı. Son değişiklik: 05.06.2008, Anayasa Mahkemesi kararı. Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir.

Metin kontrolü: 14.11.2026 · Kaynak: mevzuat.gov.tr

Bu maddeye atıf

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m. 42

Madde metni

Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir. Eğitim ve öğretim, Atatürk ilkeleri ve inkılapları doğrultusunda, çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre, Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır. Bu esaslara aykırı eğitim ve öğretim yerleri açılamaz. Eğitim ve öğretim hürriyeti, Anayasaya sadakat borcunu ortadan kaldırmaz. İlköğretim kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur ve Devlet okullarında parasızdır. Özel ilk ve orta dereceli okulların bağlı olduğu esaslar, Devlet okulları ile erişilmek istenen seviyeye uygun olarak, kanunla düzenlenir. (Ek fıkra: 9/2/2008-5735/2 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin 5/6/2008 tarihli ve E.: 2008/16, K.: 2008/116 sayılı Kararı ile. ) Devlet, maddi imkanlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapar. Devlet, durumları sebebiyle özel eğitime ihtiyacı olanları topluma yararlı kılacak tedbirleri alır. Eğitim ve öğretim kurumlarında sadece eğitim, öğretim, araştırma ve inceleme ile ilgili faaliyetler yürütülür. Bu faaliyetler her ne suretle olursa olsun engellenemez. Türkçeden başka hiçbir dil, eğitim ve öğretim kurumlarında Türk vatandaşlarına ana dilleri olarak okutulamaz ve öğretilemez. Eğitim ve öğretim kurumlarında okutulacak yabancı diller ile yabancı dille eğitim ve öğretim yapan okulların tabi olacağı esaslar kanunla düzenlenir. Milletlerarası andlaşma hükümleri saklıdır.

Değişiklik geçmişi

  1. 05.06.2008Anayasa Mahkemesi iptaliAnayasa Mahkemesi kararıYürürlük: 22.10.2008
  2. 09.02.2008Ekleme · fıkra5735 sayılı KanunYürürlük: 23.02.2008

Hangi mahkemeler uyguluyor

Anayasa m. 42 veri tabanımızdaki 506 kararda anılıyor; en çok Danıştay kararlarında (yüzde 48). En çok Anayasa Mahkemesi (231), Danıştay 8. Daire (119) ve Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu (57) uyguluyor. Bilinen ilk karar 1963, en yeni karar 13.05.2026 tarihli.

  • Danıştay241
  • Anayasa Mahkemesi231
  • AİHM20
  • Yargıtay9
  • İlk derece mahkemeleri3

Birlikte en çok anılan maddeler

Bu maddeyi uygulayan kararlarda en sık şu maddeler de anılıyor:

Sayılar İçtihad AI veri tabanındaki kararlardan hesaplanmıştır (20.11.2026); veri tabanı her mahkemenin bütün kararlarını içermez.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

Anayasa m. 42 bugüne kadar 506 kararda anıldı. Sitede yayımlananlardan bazıları:

Anayasa m. 42 ile ilgili kendi olayınıza uyan emsalleri bulun

12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.

3 gün ücretsiz, kredi kartı istenmez

Bu bir hukuki görüş değildir. Madde metni mevzuat.gov.tr'deki güncel metinden alınmıştır; bağlayıcı olan Resmî Gazete'de yayımlanan metindir.

Haftalık mevzuat bülteni

Resmî Gazete'de yayımlanan kanun değişiklikleri, ekler, mülga ve iptal edilen maddeler haftada bir e-postanızda. Ücretsiz, üyelik istenmez, tek tıkla çıkarsınız.