2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası · Madde 83
Anayasa Madde 83: Yasama dokunulmazlığı
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 83. maddesi (Yasama dokunulmazlığı), bugüne kadar 351 mahkeme kararında anıldı. Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, Mecliste ileri sürdükleri düşüncelerden, o oturumdaki Başkanlık Divanının teklifi üzerine Meclisce başka bir karar alınmadıkça bunları Meclis dışında tekrarlamak ve açığa vurmaktan sorumlu tutulamazlar.
Metin kontrolü: 14.11.2026 · Kaynak: mevzuat.gov.tr
Bu maddeye atıf
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m. 83
Madde metni
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, Mecliste ileri sürdükleri düşüncelerden, o oturumdaki Başkanlık Divanının teklifi üzerine Meclisce başka bir karar alınmadıkça bunları Meclis dışında tekrarlamak ve açığa vurmaktan sorumlu tutulamazlar. Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen bir milletvekili, Meclisin kararı olmadıkça tutulamaz, sorguya çekilemez, tutuklanamaz ve yargılanamaz. Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve seçimden önce soruşturmasına başlanılmış olmak kaydıyla Anayasanın 14 üncü maddesindeki durumlar bu hükmün dışındadır. Ancak, bu halde yetkili makam durumu hemen ve doğrudan doğruya Türkiye Büyük Millet Meclisine bildirmek zorundadır. Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi hakkında, seçiminden önce veya sonra verilmiş bir ceza hükmünün yerine getirilmesi, üyelik sıfatının sona ermesine bırakılır; üyelik süresince zamanaşımı işlemez. Tekrar seçilen milletvekili hakkında soruşturma ve kovuşturma, Meclisin yeniden dokunulmazlığını kaldırmasına bağlıdır. Türkiye Büyük Millet Meclisindeki siyasi parti gruplarınca, yasama dokunulmazlığı ile ilgili görüşme yapılamaz ve karar alınamaz.
Hangi mahkemeler uyguluyor
Anayasa m. 83 veri tabanımızdaki 351 kararda anılıyor; en çok Yargıtay kararlarında (yüzde 71). En çok Yargıtay Ceza Genel Kurulu (165), Anayasa Mahkemesi (78) ve Yargıtay 3. Ceza Dairesi (21) uyguluyor. Bilinen ilk karar 1968, en yeni karar 15.10.2025 tarihli.
- Yargıtay248
- Anayasa Mahkemesi78
- AİHM18
- Danıştay6
- İlk derece mahkemeleri1
Birlikte en çok anılan maddeler
Bu maddeyi uygulayan kararlarda en sık şu maddeler de anılıyor:
Sayılar İçtihad AI veri tabanındaki kararlardan hesaplanmıştır (20.11.2026); veri tabanı her mahkemenin bütün kararlarını içermez.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
Anayasa m. 83 bugüne kadar 351 kararda anıldı. Sitede yayımlananlardan bazıları:
- Milletvekili olan başvuranların fezlekelerindeki ifadeler nedeniyle masumiyet karinesinin ihlal edilip edilmediği
AİHM · E. 39712/16 · 28.11.2023
- Milletvekilinin Meclis'teki konuşması nedeniyle disiplin cezası almasının ifade özgürlüğünü ihlal edip etmediği
AİHM · E. 23445/18 · 13.06.2023
- Tutukluların avukatlarıyla görüşmelerinin izlenmesinin AİHS 5/4 maddesini ihlal edip etmediği
AİHM · E. 10207/21 · 06.06.2023
Anayasa m. 83 ile ilgili kendi olayınıza uyan emsalleri bulun
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Madde metni mevzuat.gov.tr'deki güncel metinden alınmıştır; bağlayıcı olan Resmî Gazete'de yayımlanan metindir.