6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu · Madde 24
HMK Madde 24: Tasarruf ilkesi
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 24. maddesi (Tasarruf ilkesi), bugüne kadar 778 mahkeme kararında anıldı. Hâkim, iki taraftan birinin talebi olmaksızın, kendiliğinden bir davayı inceleyemez ve karara bağlayamaz. (2) Kanunda açıkça belirtilmedikçe, hiç kimse kendi lehine olan davayı açmaya veya hakkını talep etmeye zorlanamaz.
Metin kontrolü: 14.11.2026 · Kaynak: mevzuat.gov.tr
Bu maddeye atıf
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 24
Madde metni
(1) Hâkim, iki taraftan birinin talebi olmaksızın, kendiliğinden bir davayı inceleyemez ve karara bağlayamaz.
(2) Kanunda açıkça belirtilmedikçe, hiç kimse kendi lehine olan davayı açmaya veya hakkını talep etmeye zorlanamaz.
(3) Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri dava konusu hakkında, dava açıldıktan sonra da tasarruf yetkisi devam eder.
Hangi mahkemeler uyguluyor
HMK m. 24 veri tabanımızdaki 778 kararda anılıyor; en çok Yargıtay kararlarında (yüzde 45). En çok Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (133), Yargıtay 9. Hukuk Dairesi (44) ve Yargıtay 20. Hukuk Dairesi (31) uyguluyor. Bilinen ilk karar 2011, en yeni karar 21.05.2026 tarihli.
- Yargıtay351
- Bölge adliye mahkemeleri232
- İlk derece mahkemeleri181
- Danıştay7
- Uyuşmazlık Mahkemesi4
Birlikte en çok anılan maddeler
Bu maddeyi uygulayan kararlarda en sık şu maddeler de anılıyor:
Sayılar İçtihad AI veri tabanındaki kararlardan hesaplanmıştır (20.11.2026); veri tabanı her mahkemenin bütün kararlarını içermez.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
HMK m. 24 bugüne kadar 778 kararda anıldı. Sitede yayımlananlardan bazıları:
- Kiracının açtığı kira bedelinin indirilerek tespiti davasında davanın reddedilip reddedilemeyeceği
Yargıtay HGK · E. 2017/3197 · K. 2021/1593 · 07.12.2021
HMK m. 24 ile ilgili kendi olayınıza uyan emsalleri bulun
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Madde metni mevzuat.gov.tr'deki güncel metinden alınmıştır; bağlayıcı olan Resmî Gazete'de yayımlanan metindir.