6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu · Madde 31
HMK Madde 31: Hâkimin davayı aydınlatma ödevi
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 31. maddesi (Hâkimin davayı aydınlatma ödevi), bugüne kadar 5.918 mahkeme kararında anıldı. Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir.
Metin kontrolü: 14.11.2026 · Kaynak: mevzuat.gov.tr
Bu maddeye atıf
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 31
Madde metni
(1) Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir.
Hangi mahkemeler uyguluyor
HMK m. 31 veri tabanımızdaki 5.918 kararda anılıyor; en çok Yargıtay kararlarında (yüzde 41). En çok Danıştay 5. Daire (618), Yargıtay 10. Hukuk Dairesi (592) ve Yargıtay 9. Hukuk Dairesi (342) uyguluyor. Bilinen ilk karar 2010, en yeni karar 11.06.2026 tarihli.
- Yargıtay2.442
- İlk derece mahkemeleri1.582
- Bölge adliye mahkemeleri1.227
- Danıştay656
- Anayasa Mahkemesi8
Birlikte en çok anılan maddeler
Bu maddeyi uygulayan kararlarda en sık şu maddeler de anılıyor:
Sayılar İçtihad AI veri tabanındaki kararlardan hesaplanmıştır (20.11.2026); veri tabanı her mahkemenin bütün kararlarını içermez.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
HMK m. 31 bugüne kadar 5.918 kararda anıldı. Sitede yayımlananlardan bazıları:
- Haksız azil durumunda avukatın akdi vekalet ücreti alacağının tespiti ve özen borcunun denetlenmesi
Yargıtay HGK · E. 2022/1072 · K. 2023/1064 · 08.11.2023
- Vekalet görevinin kötüye kullanılması ve hile iddiasına dayalı tapu iptal ve tescil davasında ispat yükü
Yargıtay 1. HD · E. 2022/7346 · K. 2022/7550 · 16.11.2022
- İmzalı bordrolardaki ücretin gerçeği yansıtmadığı şüphesi durumunda emsal ücret araştırmasının nasıl yapılacağı
Yargıtay 9. HD · E. 2021/3110 · K. 2021/8070 · 13.04.2021
- Sigortasız geçen çalışmaların hizmet tespiti davası ile tespiti ve hak düşürücü süre şartı
Yargıtay 10. HD · E. 2016/14155 · K. 2019/445 · 29.01.2019
- Boşanmada düğün takılarının kime ait olduğu ve bozdurulan ziynetlerin iadesinde ispat yükünün belirlenmesi
Yargıtay 3. HD · E. 2016/9490 · K. 2017/16807 · 30.11.2017
- İşverence sunulan imzalı yıllık izin belgelerinin geçerliliği ve ispat yükü değerlendirilmelidir
Yargıtay 7. HD · E. 2014/18579 · K. 2015/13558 · 02.07.2015
- Devamsızlık nedeniyle işverenin haklı fesih şartlarının ve 4857 sayılı Kanun m. 25/II-g uygulamasının tespiti
Yargıtay 7. HD · E. 2014/18733 · K. 2015/11582 · 09.06.2015
HMK m. 31 ile ilgili kendi olayınıza uyan emsalleri bulun
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Madde metni mevzuat.gov.tr'deki güncel metinden alınmıştır; bağlayıcı olan Resmî Gazete'de yayımlanan metindir.