5237 sayılı Türk Ceza Kanunu · Madde 53
TCK Madde 53: Belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 53. maddesi (Belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma), bugüne kadar 69.575 mahkeme kararında anıldı. Son değişiklik: 14.04.2020, 7242 sayılı Kanun. Kişi, kasten işlemiş olduğu suçtan dolayı hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak; a) Sürekli, süreli veya geçici bir kamu görevinin üstlenilmesinden; bu kapsamda, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğinden veya Devlet, il, belediye, köy veya bunların denetim ve gözetimi altında bulunan kurum ve kuruluşlarca verilen, atamaya veya seçime tabi bütün memuriyet ve hizmetlerde istihdam edilmekten, b) Seçme ve seçilme ehliyetinden (…)15, c) Velayet hakkından; vesayet veya kayyımlığa ait bir hizmette bulunmaktan, d) Vakıf, dernek, sendika, şirket, kooperatif ve siyasi parti tüzel kişiliklerinin yöneticisi veya denetçisi olmaktan, e) Bir kamu kurumunun veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşunun iznine tabi bir meslek veya sanatı, kendi sorumluluğu altında serbest meslek erbabı veya tacir olarak icra etmekten, yoksun bırakılır.
Metin kontrolü: 14.11.2026 · Kaynak: mevzuat.gov.tr
Bu maddeye atıf
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 53
Madde metni
(1) Kişi, kasten işlemiş olduğu suçtan dolayı hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak;
a) Sürekli, süreli veya geçici bir kamu görevinin üstlenilmesinden; bu kapsamda, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğinden veya Devlet, il, belediye, köy veya bunların denetim ve gözetimi altında bulunan kurum ve kuruluşlarca verilen, atamaya veya seçime tabi bütün memuriyet ve hizmetlerde istihdam edilmekten, b) Seçme ve seçilme ehliyetinden (…)15, c) Velayet hakkından; vesayet veya kayyımlığa ait bir hizmette bulunmaktan, d) Vakıf, dernek, sendika, şirket, kooperatif ve siyasi parti tüzel kişiliklerinin yöneticisi veya denetçisi olmaktan, e) Bir kamu kurumunun veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşunun iznine tabi bir meslek veya sanatı, kendi sorumluluğu altında serbest meslek erbabı veya tacir olarak icra etmekten, yoksun bırakılır.
(2) Kişi, işlemiş bulunduğu suç dolayısıyla mahkûm olduğu hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar bu hakları kullanamaz.
(3) Mahkûm olduğu hapis cezası ertelenen veya denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezası infaz edilen ya da koşullu salıverilen hükümlünün kendi altsoyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri açısından yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanmaz. Mahkûm olduğu hapis cezası ertelenen veya denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezası infaz edilen ya da koşullu salıverilen hükümlü hakkında birinci fıkranın (e) bendinde söz konusu edilen hak yoksunluğunun uygulanmamasına karar verilebilir.
(4) Kısa süreli hapis cezası ertelenmiş veya fiili işlediği sırada onsekiz yaşını doldurmamış olan kişiler hakkında birinci fıkra hükmü uygulanmaz.
(5) Birinci fıkrada sayılan hak ve yetkilerden birinin kötüye kullanılması suretiyle işlenen suçlar dolayısıyla hapis cezasına mahkûmiyet halinde, ayrıca, cezanın infazından sonra işlemek üzere, hükmolunan cezanın yarısından bir katına kadar bu hak ve yetkinin kullanılmasının yasaklanmasına karar verilir. Bu hak ve yetkilerden birinin kötüye kullanılması suretiyle işlenen suçlar dolayısıyla sadece adlî para cezasına mahkûmiyet halinde, hükümde belirtilen gün sayısının yarısından bir katına kadar bu hak ve yetkinin kullanılmasının yasaklanmasına karar verilir. Hükmün kesinleşmesiyle icraya konan yasaklama ile ilgili süre, adlî para cezasının tamamen infazından itibaren işlemeye başlar.
(6) Belli bir meslek veya sanatın ya da trafik düzeninin gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla işlenen taksirli suçtan mahkûmiyet halinde, üç aydan az ve üç yıldan fazla olmamak üzere, bu meslek veya sanatın icrasının yasaklanmasına ya da sürücü belgesinin geri alınmasına karar verilebilir. Yasaklama ve geri alma hükmün kesinleşmesiyle yürürlüğe girer ve süre, cezanın tümüyle infazından itibaren işlemeye başlar.
Değişiklik geçmişi
- 14.04.2020Ekleme · “ertelenen veya” ibaresi7242 sayılı KanunYürürlük: 15.04.2020
- 08.10.2015Anayasa Mahkemesi iptali · birinci fıkra, “…ve diğer siyasi hakları kullanmaktan” ibaresiAnayasa Mahkemesi kararıYürürlük: 24.11.2015
- 08.10.2015Anayasa Mahkemesi iptali · birinci fıkra, “Kişi, kasten işlemiş olduğu suçtan dolayı hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak;…” ibaresiAnayasa Mahkemesi kararıYürürlük: 24.11.2015
- 08.10.2015Anayasa Mahkemesi iptali · birinci fıkra, “Kısa süreli hapis cezası ertelenmiş veya…” ibaresiAnayasa Mahkemesi kararıYürürlük: 24.11.2015
Hangi mahkemeler uyguluyor
TCK m. 53 veri tabanımızdaki 69.575 kararda anılıyor; en çok Yargıtay kararlarında (yüzde 97). En çok Yargıtay 3. Ceza Dairesi (8.737), Yargıtay 11. Ceza Dairesi (7.208) ve Yargıtay 1. Ceza Dairesi (6.350) uyguluyor. Bilinen ilk karar 2005, en yeni karar 22.07.2026 tarihli.
- Yargıtay67.368
- Danıştay1.748
- İlk derece mahkemeleri234
- Anayasa Mahkemesi122
- Bölge adliye mahkemeleri65
Birlikte en çok anılan maddeler
Bu maddeyi uygulayan kararlarda en sık şu maddeler de anılıyor:
Sayılar İçtihad AI veri tabanındaki kararlardan hesaplanmıştır (20.11.2026); veri tabanı her mahkemenin bütün kararlarını içermez.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
TCK m. 53 bugüne kadar 69.575 kararda anıldı. Sitede yayımlananlardan bazıları:
- Alkollü araç kullanarak trafik kazasında taksirle öldürmeye sebebiyet verme olayında bilinçli taksir artırımı oranı
Yargıtay 12. CD · E. 2025/8541 · K. 2026/2455 · 10.03.2026
- Kasten öldürme suçunda haksız tahrik indiriminin uygulanıp uygulanmayacağı ve derecesinin belirlenmesi
Yargıtay 1. CD · E. 2024/6303 · K. 2026/1628 · 04.03.2026
- Ankesörlü/sabit hat aramalarına dayalı silahlı terör örgütü üyeliği suçunda eksik incelemeyle hüküm kurulması
Yargıtay 3. CD · E. 2023/1050 · K. 2026/4047 · 26.02.2026
- Ankesör/sabit hat aramalarına dayanan terör örgütü üyeliği yargılamasında eksik araştırma ve HTS incelemesi yetersizliği
Yargıtay 3. CD · E. 2022/38207 · K. 2026/3944 · 26.02.2026
- Müştekinin şüphesi ve teşhisten dönmesi karşısında somut delil yokluğunda sanığın beraat etmesi gerekip gerekmediği
Yargıtay 6. CD · E. 2024/30 · K. 2025/11419 · 17.12.2025
- Neticesi sebebiyle ağırlaşmış kasten yaralama suçuna teşebbüs TCK maddelerinin uygulanması ve direnme kararı
Yargıtay 1. CD · E. 2025/3370 · K. 2025/7832 · 05.11.2025
- Töre saikiyle öldürme suçu ile haksız tahrik hükümlerinin bir arada uygulanıp uygulanamayacağı
Yargıtay 1. CD · E. 2024/8073 · K. 2025/7137 · 15.10.2025
- Ceza davasında esaslı iddiaların karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edilip edilmediği
AYM · E. 2022/47459 · 02.10.2025
- Sadakat yükümlülüğüne aykırı davranış karşısında maktulü eşiyle aynı evde gören sanık lehine haksız tahrik indirimi uygulanmasının gerekliliği
Yargıtay CGK · E. 2024/179 · K. 2025/354 · 24.09.2025
- Örgütsel bağı kanıtlanamayan sanığın silahlı terör örgütü üyeliği suçundan beraati yerine mahkumiyetine karar verilmesi
Yargıtay 3. CD · E. 2022/13197 · K. 2025/16211 · 29.05.2025
TCK m. 53 ile ilgili kendi olayınıza uyan emsalleri bulun
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Madde metni mevzuat.gov.tr'deki güncel metinden alınmıştır; bağlayıcı olan Resmî Gazete'de yayımlanan metindir.