Türk Ceza Kanunu

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu · Madde 53

TCK Madde 53: Belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 53. maddesi (Belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma), bugüne kadar 69.575 mahkeme kararında anıldı. Son değişiklik: 14.04.2020, 7242 sayılı Kanun. Kişi, kasten işlemiş olduğu suçtan dolayı hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak; a) Sürekli, süreli veya geçici bir kamu görevinin üstlenilmesinden; bu kapsamda, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğinden veya Devlet, il, belediye, köy veya bunların denetim ve gözetimi altında bulunan kurum ve kuruluşlarca verilen, atamaya veya seçime tabi bütün memuriyet ve hizmetlerde istihdam edilmekten, b) Seçme ve seçilme ehliyetinden (…)15, c) Velayet hakkından; vesayet veya kayyımlığa ait bir hizmette bulunmaktan, d) Vakıf, dernek, sendika, şirket, kooperatif ve siyasi parti tüzel kişiliklerinin yöneticisi veya denetçisi olmaktan, e) Bir kamu kurumunun veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşunun iznine tabi bir meslek veya sanatı, kendi sorumluluğu altında serbest meslek erbabı veya tacir olarak icra etmekten, yoksun bırakılır.

Metin kontrolü: 14.11.2026 · Kaynak: mevzuat.gov.tr

Bu maddeye atıf

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 53

Madde metni

(1) Kişi, kasten işlemiş olduğu suçtan dolayı hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak;

a) Sürekli, süreli veya geçici bir kamu görevinin üstlenilmesinden; bu kapsamda, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğinden veya Devlet, il, belediye, köy veya bunların denetim ve gözetimi altında bulunan kurum ve kuruluşlarca verilen, atamaya veya seçime tabi bütün memuriyet ve hizmetlerde istihdam edilmekten, b) Seçme ve seçilme ehliyetinden (…)15, c) Velayet hakkından; vesayet veya kayyımlığa ait bir hizmette bulunmaktan, d) Vakıf, dernek, sendika, şirket, kooperatif ve siyasi parti tüzel kişiliklerinin yöneticisi veya denetçisi olmaktan, e) Bir kamu kurumunun veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşunun iznine tabi bir meslek veya sanatı, kendi sorumluluğu altında serbest meslek erbabı veya tacir olarak icra etmekten, yoksun bırakılır.

(2) Kişi, işlemiş bulunduğu suç dolayısıyla mahkûm olduğu hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar bu hakları kullanamaz.

(3) Mahkûm olduğu hapis cezası ertelenen veya denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezası infaz edilen ya da koşullu salıverilen hükümlünün kendi altsoyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri açısından yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanmaz. Mahkûm olduğu hapis cezası ertelenen veya denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezası infaz edilen ya da koşullu salıverilen hükümlü hakkında birinci fıkranın (e) bendinde söz konusu edilen hak yoksunluğunun uygulanmamasına karar verilebilir.

(4) Kısa süreli hapis cezası ertelenmiş veya fiili işlediği sırada onsekiz yaşını doldurmamış olan kişiler hakkında birinci fıkra hükmü uygulanmaz.

(5) Birinci fıkrada sayılan hak ve yetkilerden birinin kötüye kullanılması suretiyle işlenen suçlar dolayısıyla hapis cezasına mahkûmiyet halinde, ayrıca, cezanın infazından sonra işlemek üzere, hükmolunan cezanın yarısından bir katına kadar bu hak ve yetkinin kullanılmasının yasaklanmasına karar verilir. Bu hak ve yetkilerden birinin kötüye kullanılması suretiyle işlenen suçlar dolayısıyla sadece adlî para cezasına mahkûmiyet halinde, hükümde belirtilen gün sayısının yarısından bir katına kadar bu hak ve yetkinin kullanılmasının yasaklanmasına karar verilir. Hükmün kesinleşmesiyle icraya konan yasaklama ile ilgili süre, adlî para cezasının tamamen infazından itibaren işlemeye başlar.

(6) Belli bir meslek veya sanatın ya da trafik düzeninin gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla işlenen taksirli suçtan mahkûmiyet halinde, üç aydan az ve üç yıldan fazla olmamak üzere, bu meslek veya sanatın icrasının yasaklanmasına ya da sürücü belgesinin geri alınmasına karar verilebilir. Yasaklama ve geri alma hükmün kesinleşmesiyle yürürlüğe girer ve süre, cezanın tümüyle infazından itibaren işlemeye başlar.

Değişiklik geçmişi

  1. 14.04.2020Ekleme · “ertelenen veya” ibaresi7242 sayılı KanunYürürlük: 15.04.2020
  2. 08.10.2015Anayasa Mahkemesi iptali · birinci fıkra, “…ve diğer siyasi hakları kullanmaktan” ibaresiAnayasa Mahkemesi kararıYürürlük: 24.11.2015
  3. 08.10.2015Anayasa Mahkemesi iptali · birinci fıkra, “Kişi, kasten işlemiş olduğu suçtan dolayı hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak;…” ibaresiAnayasa Mahkemesi kararıYürürlük: 24.11.2015
  4. 08.10.2015Anayasa Mahkemesi iptali · birinci fıkra, “Kısa süreli hapis cezası ertelenmiş veya…” ibaresiAnayasa Mahkemesi kararıYürürlük: 24.11.2015

Hangi mahkemeler uyguluyor

TCK m. 53 veri tabanımızdaki 69.575 kararda anılıyor; en çok Yargıtay kararlarında (yüzde 97). En çok Yargıtay 3. Ceza Dairesi (8.737), Yargıtay 11. Ceza Dairesi (7.208) ve Yargıtay 1. Ceza Dairesi (6.350) uyguluyor. Bilinen ilk karar 2005, en yeni karar 22.07.2026 tarihli.

  • Yargıtay67.368
  • Danıştay1.748
  • İlk derece mahkemeleri234
  • Anayasa Mahkemesi122
  • Bölge adliye mahkemeleri65

Birlikte en çok anılan maddeler

Bu maddeyi uygulayan kararlarda en sık şu maddeler de anılıyor:

Sayılar İçtihad AI veri tabanındaki kararlardan hesaplanmıştır (20.11.2026); veri tabanı her mahkemenin bütün kararlarını içermez.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

TCK m. 53 bugüne kadar 69.575 kararda anıldı. Sitede yayımlananlardan bazıları:

TCK m. 53 ile ilgili kendi olayınıza uyan emsalleri bulun

12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.

3 gün ücretsiz, kredi kartı istenmez

Bu bir hukuki görüş değildir. Madde metni mevzuat.gov.tr'deki güncel metinden alınmıştır; bağlayıcı olan Resmî Gazete'de yayımlanan metindir.

Haftalık mevzuat bülteni

Resmî Gazete'de yayımlanan kanun değişiklikleri, ekler, mülga ve iptal edilen maddeler haftada bir e-postanızda. Ücretsiz, üyelik istenmez, tek tıkla çıkarsınız.