Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi

AİHM Kabul Edilebilirlik (Komite) · E. 40797/20 · 03.02.2026

COVID-19 pandemisi döneminde askıya alma tedbirlerinin altı aylık başvuru süresine etkisi

AİHM Kabul Edilebilirlik (Komite), 03.02.2026 tarihli kararında (E. 40797/20) şu meseleyi çözdü: COVID-19 pandemisi döneminde askıya alma tedbirlerinin altı aylık başvuru süresine etkisi. Başvuru süresinin başlangıç ve bitişi pandemi askıya alma dönemine (16 Mart-15 Haziran 2020) denk gelmeyen başvurularda, 3 aylık istisnai askıya alma süresi uygulanmaz ve süre aşımından başvuru reddedilir.

Özet güncelleme:

Mahkemenin vardığı sonuç

Başvuru süresinin başlangıç ve bitişi pandemi askıya alma dönemine (16 Mart-15 Haziran 2020) denk gelmeyen başvurularda, 3 aylık istisnai askıya alma süresi uygulanmaz ve süre aşımından başvuru reddedilir.

Belirleyici olgular

  • Nihai karar başvurana 10 Şubat 2020'de tebliğ edilmiştir.
  • Başvuru 4 Eylül 2020 tarihinde yapılmıştır.
  • Başvuru süresi askıya alma dönemi dışındadır.

Karardan

“mevcut başvuru, altı aylık süre kuralına uyulmadığı gerekçesiyle Sözleşme’nin 35 § 1 maddesi uyarınca kabul edilemezdir.”

Özet yapay zekâ ile karar metninden çıkarılmıştır; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

Bu karara atıf

AİHM Kabul Edilebilirlik (Komite), E. 40797/20, T. 03.02.2026

Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün

12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.

3 gün ücretsiz, kredi kartı istenmez

Karar metni

Kaynak: AİHM HUDOC veri tabanı

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR

Başvuru No. 40797/20Nuh UZUN / Türkiye

Başkan Jovan Ilievski,

HâkimlerGediminas Sagatys,

Hugh Mercer

Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Dorothee von Arnim’in katılımıyla 3 Şubat 2026 tarihinde Komite hâlinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), 1988 doğumlu, Kahramanmaraş’ta ikamet eden ve Mahkeme önünde Diyarbakır Barosuna kayıtlı Avukat H. Kaynar tarafından temsil edilen Türk vatandaşı Nuh Uzun (“başvuran”) tarafından 4 Eylül 2020 tarihinde İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi uyarınca Türkiye Cumhuriyeti aleyhine yapılan başvuruyu (No. 40797/20);

Sözleşme’nin 3. maddesi bağlamında tutukluluk koşullarına ilişkin şikâyetlerin, söz konusu dönemde kendi görevlisi olan, Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi eski Başkanı Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilen Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmesine ve başvurunun geri kalan kısmının kabul edilemez ilan edilmesine ilişkin kararı;

Tarafların görüşlerini dikkate alarak;

Gerçekleştirilen müzakerelerin ardından, aşağıdaki kararı vermiştir:

DAVANIN KONUSU

SEQ level0 \*arabic \r1 1. Başvuru, Sözleşme’nin 3. maddesi uyarınca, başvuranın tutukluluk koşullarının, özellikle aşırı kalabalık bakımından, elverişsiz olduğu iddiasına ilişkindir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 2. Söz konusu dönemde tutuklu bulunan başvuran, tutukluluk koşullarıyla ilgili olarak Gaziantep İnfaz Hâkimliğine başvurmuştur; İnfaz Hâkimliği, 11 Ağustos 2017 tarihli kararıyla başvuranın şikâyetlerini reddetmiştir. 14 Eylül 2017 tarihinde, başvuran tarafından yapılan itirazı inceleyen Gaziantep Ağır Ceza Mahkemesi, İnfaz Hâkimliğinin gerekçesini yerinde bularak kararı onamıştır.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 3. Başvuran, 25 Ekim 2017 tarihinde tutukluluk koşullarına ilişkin olarak Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 4. Anayasa Mahkemesi, başvurana 10 Şubat 2020 tarihinde tebliğ edilen 28 Ocak 2020 tarihli kararıyla, söz konusu bireysel başvuruyu reddetmiştir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 5. Başvuran, Sözleşme’nin 3. maddesine dayanarak, tutulduğu ceza infaz kurumlarındaki aşırı kalabalıktan ve hijyen koşullarının yetersizliğinden şikâyetçi olmuştur.

MAHKEMENİN DEĞERLENDİRMESİ

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 6. Mahkeme, Sözleşme’nin 35 § 1 maddesi anlamında, söz konusu yargılamadaki nihai iç hukuk kararının 28 Ocak 2020 tarihinde verildiğini ve 10 Şubat 2020 tarihinde başvurana tebliğ edildiğini (bk. yukarıda 4. paragraf); buna karşın başvuranın Mahkemeye yaptığı başvuruyu 4 Eylül 2020 tarihinde – yani altı aydan daha uzun bir süre sonra – sunduğunu kaydetmektedir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 7. Hükümet, söz konusu tarihte geçerli olan altı aylık süre kuralına uyulmadığına dair bir itirazda bulunmamış olsa da Mahkeme, bu konunun kendisi tarafından resen incelenmesi gereken bir mesele olduğunu yinelemektedir (bk. örnek olarak, Fu Quan, s.r.o. / Çek Cumhuriyeti [BD], no. 24827/14, § 168, 1 Haziran 2023 ve burada atıf yapılan kararlar).

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 8. Mahkeme, küresel COVID-19 pandemisi nedeniyle, 16 Mart ve 9 Nisan 2020 tarihlerinde, Mahkeme Başkanı tarafından (altı aylık sürenin hesaplanmasına ilişkin hususlar da dahil olmak üzere) olağanüstü tedbirlerin ilan edildiğini dikkate almaktadır (bk. daha fazla ayrıntı için, Saakashvili / Gürcistan (k.k.), no. 6232/20 ve 22394/20, §§ 46-59, 1 Mart 2022). Mahkeme, söz konusu tedbirlerin, takvim bazındaki altı aylık sürenin 16 Mart ile 15 Haziran 2020 tarihleri arasında herhangi bir zamanda işlemeye başlamış veya sona ermiş olması gereken başvurular için geçerli olduğuna karar vermiştir; bu tür durumlarda, Sözleşme’nin 35 § 1 maddesi kapsamındaki altı aylık süre kuralının, istisnai olarak toplamda üç takvim ayı süreyle askıya alınmış sayılması gerekmektedir (ibid., § 58; ayrıca bk. Kitanovska ve Barbulovski / Kuzey Makedonya, no. 53030/19, § 40, 9 Mayıs 2023 ve Masse / Fransa (k.k.), no. 47506/20, §§ 23-29, 25 Mart 2025).

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 9. Başvuranın davasında, altı aylık süre 10 Şubat 2020 tarihinde işlemeye başlamış ve 10 Ağustos 2020 tarihinde sona ermiştir. Bu tarihler, pandeminin en kritik aşamasına tekabül eden ve yukarıda belirtilen (16 Mart ile 15 Haziran 2020 arasındaki) döneme denk gelmemektedir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 10. Buna göre, üç aylık istisnai askıya alma uygulaması başvuranın durumuna uygulanmamaktadır (bk. her ikisi de yukarıda anılan, Masse, §§ 30-32 ve Kitanovska ve Barbulovski, § 40).

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 11. Buradan hareketle, başvuranın özel durumuna ilişkin istisnai koşulların bulunmaması göz önüne alındığında (bk. yukarıda anılan Masse, § 31), mevcut başvuru, altı aylık süre kuralına uyulmadığı gerekçesiyle Sözleşme’nin 35 § 1 maddesi uyarınca kabul edilemezdir. Bu nedenle, Sözleşme’nin 35 § 4 maddesi uyarınca başvuru reddedilmelidir.

Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,

Başvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.

İşbu karar, İngilizce olarak tanzim edilerek 5 Mart 2026 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.

Dorothee von Arnim Jovan Ilievski Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Başkan

Bu konudaki diğer kararlar

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının tümü →

Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün

12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.

3 gün ücretsiz, kredi kartı istenmez

Bu bir hukuki görüş değildir. Karar metni AİHM HUDOC veri tabanı kaynağındaki anonimleştirilmiş hâliyle verilmiştir; özet ve bağlantılar bilgilendirme amaçlıdır.

Haftalık mevzuat bülteni

Resmî Gazete'de yayımlanan kanun değişiklikleri, ekler, mülga ve iptal edilen maddeler haftada bir e-postanızda. Ücretsiz, üyelik istenmez, tek tıkla çıkarsınız.