AİHM Kabul Edilebilirlik (Komite) · E. 43307/20 · 02.09.2025
Süre aşımı nedeniyle başvurunun kabul edilebilirliği meselesi
AİHM Kabul Edilebilirlik (Komite), 02.09.2025 tarihli kararında (E. 43307/20) şu meseleyi çözdü: süre aşımı nedeniyle başvurunun kabul edilebilirliği meselesi. Pandemi dönemindeki istisnai askıya alma süresi kapsamına girmeyen ve nihai karardan itibaren altı aylık süre geçtikten sonra yapılan başvuru süre aşımı nedeniyle kabul edilemezdir.
Özet güncelleme:
Mahkemenin vardığı sonuç
Pandemi dönemindeki istisnai askıya alma süresi kapsamına girmeyen ve nihai karardan itibaren altı aylık süre geçtikten sonra yapılan başvuru süre aşımı nedeniyle kabul edilemezdir.
Belirleyici olgular
- Nihai karar başvurana 30 Aralık 2019 tarihinde tebliğ edilmiştir.
- Başvuru 17 Eylül 2020 tarihinde Mahkemeye sunulmuştur.
- Altı aylık sürenin bitişi pandemi askıya alma dönemi dışındadır.
Karardan
“Mevcut başvuru, altı aylık süre kuralına uyulmaması nedeniyle Sözleşme’nin 35 § 1 maddesi uyarınca kabul edilemez ilan edilmelidir.”
Özet yapay zekâ ile karar metninden çıkarılmıştır; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Bu karara atıf
AİHM Kabul Edilebilirlik (Komite), E. 43307/20, T. 02.09.2025
Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Karar metni
Kaynak: AİHM HUDOC veri tabanı
İKİNCİ BÖLÜM
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR
Başvuru no. 43307/20Zehra DOĞAN / Türkiye
Başkan Tim Eicke, HâkimlerJovan Ilievski,Oddný Mjöll Arnardóttir, ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Dorothee von Arnim’in katılımıyla 2 Eylül 2025 tarihinde Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), 1989 doğumlu ve Mardin’de ikamet eden, İstanbul Barosuna kayıtlı Avukat O. Olgun tarafından temsil edilen bir Türk vatandaşı olan Zehra Doğan (“başvuran”) tarafından 17 Eylül 2020 tarihinde İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi uyarınca Türkiye Cumhuriyeti aleyhine Mahkemeye yapılan başvuruyu (no. 43307/20);
Çekişmeli yargılama hakkına ilişkin olarak Sözleşme’nin 6. maddesi kapsamında ve ceza infaz kurumu yetkililerinin başvurana bir kitap vermeyi reddetmesine ilişkin olarak Sözleşme’nin 10. maddesi kapsamında dile getirilen şikayetlerin Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi eski Başkanı Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilen Türk Hükümetine (“Hükümet”) tebliğ edilmesine ve başvurunun geri kalan kısmının kabul edilemez olduğuna dair kararı;
tarafların beyanlarını göz önüne alarak;
Gerçekleştirilen müzakereler sonucunda aşağıdaki kararı vermiştir:
DAVA KONUSU
SEQ level0 \*arabic \r1 1. Dava, silahlı terör örgütü lehine propaganda yaymak suçundan Tarsus Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu bulunan başvurana, posta yoluyla gönderilen bir kitabın ceza infaz kurumu yetkilileri tarafından teslim edilmemesi ve başvuranın buna itiraz ettiği yargılamada savcı mütalaasının kendisine bildirilmemesi ile ilgilidir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 2. Tarsus Ceza İnfaz Kurumu Eğitim Kurulu, 18 Aralık 2018 tarihli kararıyla, Ceza İnfaz Kurumlarında Bulundurulabilecek Eşya Ve Maddeler Hakkında Yönetmelik’in 8. maddesine dayanarak (“ceza infaz kurumlarında bulundurulabilecek eşya ve maddeler hakkında yönetmelik”; hükmün metni için bk. Mehmet Çiftci / Türkiye, no. 53208/19, § 13, 16 Kasım 2021), başvurana posta yoluyla gönderilen Yüksel Arslan: İlişki, Davranış, Sıkıntılara Övgü’den Arture’lere (1955-1970) adlı kitabı kendisine teslim etmeme kararı almıştır. Kurul, kitabın genel içeriğinin, özellikle 41, 47, 49 ve 71. sayfalarda insan figürlerini tasvir eden resimlerin müstehcen nitelikte olduğuna karar vermiştir. Bu bağlamda, Kurul kitabın ceza infaz kurumu içindeki güvenliğe yönelik potansiyel bir tehdit oluşturduğu sonucuna varmıştır.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 3. Tarsus infaz hâkimi, başvuranın ceza infaz kurumu idaresinin kararına karşı itirazını söz konusu kararın kanun ve usule uygun olduğu gerekçesiyle reddetmiştir. Tarsus 1. Ağır Ceza Mahkemesi, infaz hakiminin kararının kanun ve usule uygun olduğunu ve verilen gerekçenin ayrıntılı ve yeterli olduğunu tespit etmiştir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 4. Başvuran, 8 Mart 2019 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur. 20 Aralık 2019 tarihinde Anayasa Mahkemesi, yargılama sırasında savcı mütalaasının bildirilmemesi ile ilgili olarak Sözleşme’nin 6. maddesi kapsamında yapılan şikâyeti önemli bir dezavantaj bulunmaması nedeniyle reddetmiş ve kitabın teslim edilmemesi ile ilgili olarak Sözleşme’nin 10. maddesi kapsamındaki şikâyeti ise açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle reddetmiştir. Anayasa Mahkemesi kararı 30 Aralık 2019 tarihinde başvuranın avukatına tebliğ edilmiştir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 5. Başvuran, Sözleşme’nin 10. maddesine dayanarak, ceza infaz kurumu idaresinin kendisine posta ile gönderilen kitabı vermeme kararından şikayetçi olmuştur. Ayrıca, Sözleşme’nin 6. maddesi kapsamında, infaz hakimliği ve ağır ceza mahkemesi nezdinde yapılan itiraz işlemleri sırasında savcı mütalaasının kendisine bildirilmediğinden şikayetçi olmuştur.
MAHKEME’NİN DEĞERLENDİRMESİ
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 6. Mahkeme, şikâyet edilen yargılamada Sözleşme’nin 35 § 1 maddesi anlamı dahilinde nihai iç hukuk kararının 20 Aralık 2019 tarihinde verildiğini ve 30 Aralık 2019 tarihinde başvuranın avukatına tebliğ edildiğini (bk. § REF paragraph00004 \h \* CharFormat \* MERGEFORMAT 4) ancak başvuranın başvuruyu 17 Eylül 2020 tarihinde, yani altı aydan fazla bir süre sonra Mahkemeye sunduğunu kaydetmiştir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 7. Hükümet söz konusu tarihte geçerli olan altı aylık süre kuralına uyulmaması gerekçesiyle itirazda bulunmamış olsa da, Mahkeme bu konunun kendi inisiyatifiyle incelemesi gereken bir konu olduğunu yinelemektedir (örneğin, bk. Fu Quan, s.r.o. / Çek Cumhuriyeti [BD], no. 24827/14, § 168, 1 Haziran 2023 ve burada atıf yapılan kararlar).
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 8. Mahkeme, 16 Mart ve 9 Nisan 2020 tarihlerinde, küresel Covid-19 salgını nedeniyle, Mahkeme Başkanı tarafından olağanüstü tedbirlerin (altı aylık sürenin hesaplanması da dahil olmak üzere) ilan edildiğini dikkate almaktadır (daha fazla ayrıntı için bk. Saakashvili / Gürcistan (k.k.), no. 6232/20 ve 22394/20, §§ 46-59, 1 Mart 2022). Mahkeme, bu tedbirlerin, 16 Mart ile 15 Haziran 2020 tarihleri arasında herhangi bir zamanda altı aylık (takvim) süresinin başlamış veya sona ermiş olduğu başvurular için geçerli olduğuna karar vermiştir; bu durumda, Sözleşme’nin 35 § 1 maddesinde yer alan altı aylık kuralın, istisnai olarak toplam üç (takvim) ay süreyle askıya alınmış sayılması gerekmektedir (agy., § 58; Kitanovska ve Barbulovski / Kuzey Makedonya, no. 53030/19, § 40, 9 Mayıs 2023; ve Masse / Fransa (k.k.), no. 47506/20, §§ 23-29, 25 Mart 2025).
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 9. Başvuranın durumunda, altı aylık süre 30 Aralık 2019 tarihinde başlamış ve 30 Haziran 2020 tarihinde sona ermiştir. Bu tarihler, pandeminin en kritik aşamasına denk gelen yukarıda belirtilen dönem (16 Mart - 15 Haziran 2020) kapsamında değildir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 10. Bu nedenle, istisnai üç aylık askıya alma uygulaması, başvuranın durumu için geçerli değildir (bk., yukarıda anılan, Masse, §§ 30-32 ve, yukarıda anılan, Kitanovska ve Barbulovski, § 40).
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 11. Sonuç olarak, başvuranın durumunda istisnai tedbirler geçerli olmadığından (bk., yukarıda anılan, Masse, yukarıda atıfta bulunulan, § 31), mevcut başvuru, altı aylık süre kuralına uyulmaması nedeniyle Sözleşme’nin 35 § 1 maddesi uyarınca kabul edilemez ilan edilmelidir. Bu nedenle, başvuru Sözleşme’nin 35 § 1 maddesi uyarınca reddedilmelidir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Başvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.
İşbu karar İngilizce dilinde tanzim edilmiş olup, 25 Eylül 2025 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Dorothee von Arnim Tim Eicke Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Başkan
Bu konudaki diğer kararlar
- COVID-19 pandemisi döneminde askıya alma tedbirlerinin altı aylık başvuru süresine etkisi
AİHM · E. 40797/20 · 03.02.2026
- AİHM başvuru süresi olan 6 aylık kurala uyulup uyulmadığının tespiti
AİHM · E. 21184/14 · 28.03.2023
- Bireysel başvuruda altı aylık başvuru süresine uyulup uyulmadığının tespiti
AİHM · E. 40796/19 · 28.02.2023
- Daimi arama kararı verilen ceza soruşturmasında AİHM'e başvuru süresinin başlangıcı ve aşılması
AİHM · E. 53933/11 · 21.11.2023
Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Karar metni AİHM HUDOC veri tabanı kaynağındaki anonimleştirilmiş hâliyle verilmiştir; özet ve bağlantılar bilgilendirme amaçlıdır.