AİHM Kabul Edilebilirlik (Komite) · E. 52051/17 · 28.02.2023
Sendika dışı grev nedeniyle işten çıkarılmanın örgütlenme özgürlüğünü ihlal edip etmediği
AİHM Kabul Edilebilirlik (Komite), 28.02.2023 tarihli kararında (E. 52051/17) şu meseleyi çözdü: sendika dışı grev nedeniyle işten çıkarılmanın örgütlenme özgürlüğünü ihlal edip etmediği. Sendika tarafından organize edilmeyen grevler Sözleşme'nin 11. maddesi korumasından yararlanamaz; başvuranların sendikal faaliyet nedeniyle işten çıkarılmadığı anlaşıldığından başvuru kabul edilemezdir.
Özet güncelleme:
Mahkemenin vardığı sonuç
Sendika tarafından organize edilmeyen grevler Sözleşme'nin 11. maddesi korumasından yararlanamaz; başvuranların sendikal faaliyet nedeniyle işten çıkarılmadığı anlaşıldığından başvuru kabul edilemezdir.
Belirleyici olgular
- Başvuranlar bir grev sebebiyle işten çıkarılmışlardır.
- Grev bir sendika tarafından organize edilmemiştir.
- İşten çıkarma sendikal üyelik veya baskı nedeniyle değildir.
Karardan
“Mahkeme, oy birliğiyle, Başvuruların birleştirilmesine; Başvuruların kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.”
Özet yapay zekâ ile karar metninden çıkarılmıştır; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Bu karara atıf
AİHM Kabul Edilebilirlik (Komite), E. 52051/17, T. 28.02.2023
Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Karar metni
Kaynak: AİHM HUDOC veri tabanı
AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR
Başvuru no. 52051/17Sabri Alparslan ATEŞ / Türkiyeve diğer 2 başvuru(ekteki listeye bakınız)
BaşkanEgidijus Kūris,HâkimlerPauliine Koskelo,Frédéric Krenc, ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Dorothee von Arnim’in katılımıyla 28 Şubat 2023 tarihinde Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine, ekteki tabloda yer alan başvuranlar tarafından (“başvuranlar”) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (“AİHM” veya “Mahkeme”), İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi uyarınca, belirtilen tarihte yapılmış başvuruları;
Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Başkanı Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilen Türk Hükümetine (“Hükümet”), Sözleşme’nin 11. maddesi kapsamındaki şikâyetin bildirilmesi ve başvurunun geri kalan kısmının kabul edilmez olduğunun beyan edilmesi kararını;
ve tarafların beyanlarını dikkate alarak;
Gerçekleştirilen müzakereler sonucunda aşağıdaki kararı vermiştir:
DAVA KONUSU
SEQ level0 \*arabic \r1 1. Başvurular, başvuranların kendi seçtikleri sendikada örgütlenme ve istedikleri sendikaya üye olma haklarının tanınmaması ve bu bağlamda işverenin kendilerine uyguladığı baskıyı protesto etmelerinden dolayı işten çıkarıldıkları ve ulusal mahkemelerin işe iade ve tazminat taleplerini reddettikleri iddialarına ilişkindir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 2. Başvuranlar bir fabrikada işçi olarak çalışmakta ve Türk Metal İş Sendikası (“işçi sendikası”) adındaki işçi sendikasının üyesiydiler. 25 Mayıs 2015 ve 1 Haziran 2015 tarihleri arasında, başvuranlar dahil birçok üye sendikadan ayrılmıştır.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 3. Başvuranlara göre, sendikadan ayrıldıktan sonra kendileri ve iş arkadaşları sendika ve işverenlerinin baskısına maruz kaldılar. 2 Temmuz 2015 sabahı, aralarında başvuranların da bulunduğu sabah vardiyasında çalışan birçok işçi, fabrika yöneticilerinden sendika tarafından maruz bırakıldıkları baskıya bir son verilmesini, sendika ofislerinin kapatılmasını ve çalışma koşullarının iyileştirilmesini talep ettiler. Yönetimden olumlu bir cevabın gelmemesi üzerine, işçiler iş bırakma kararı aldı ve fabrikayı işgal ederek taleplerinin yerine getirilmesini beklediler.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 4. Ertesi gün fabrika yönetimi, fabrikayı işgal eden işçilere, fabrikayı terk etmemeleri halinde işten çıkarılacaklarını söylemiştir. 3 Temmuz 2015 tarihinde yönetim, başvuranlar Hasan Uzun ve Murat Tıngöz’e işten çıkarma bildirimlerini göndermiştir. Ayrıca, fabrikayı işgal eden diğer iş arkadaşları da işten çıkarılmış ve onlara üretimin bir gün süreyle askıya alınmasına karar verildiği söylenmiştir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 5. 4 Temmuz 2015 tarihinde üretim bir gün için daha durdurulmuş ve fabrikayı işgal edenlere 6 Temmuz 2015 tarihinde işe devam etmeleri halinde işten çıkarılmayacakları bildirilmiştir. 5 Temmuz 2015 tarihinde polis güç kullanmadan kalanları fabrikadan tahliye etmiştir. Bu sebeple eylem 3 gün boyunca devam etmiş ve başvuranlar dahil olmak üzere işçilerin işe gelmemelerinden ötürü üretim faaliyeti sekteye uğramıştır. Fabrika yönetimi işçilere fabrikanın 6 Temmuz 2015 tarihinde yeniden kapatılacağını bildirmiştir. O gün yönetim, başvuranlar da dahil, 2 Temmuz ile 5 Temmuz 2015 tarihleri arasında fabrika içinde ve önünde bulunan işçilerin işine kesin olarak son vermiştir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 6. Sabri Ateş’in işten çıkarılma gerekçeleri hakkında, işveren genel olarak başvuranın işçileri eylemlerine devam etmeleri konusunda teşvik ve tahrik ettiğini, şirketin itibarını zedeleyen sloganlar attığını ve şirketin gösterdiği tüm çabalar ve uyarılara rağmen eylemlerine devam ettiğini ileri sürmüştür. Diğer iki başvuran hakkında, işveren, işbaşı yapmaları ve dahil oldukları yasa dışı eylemi sona erdirmeleri için yapılan yazılı ve sözlü uyarılara rağmen işe dönmediklerini ve yasa dışı eylemlerine devam ettiklerini ileri sürmüştür.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 7. Bunun üzerine başvuranlar iş mahkemesi nezdinde işe iade davası açmışlar ayrıca sendikal faaliyetleri yüzünden işlerine son verildiğinin ve iş sözleşmelerinin haklı bir gerekçe olmaksızın sona erdirildiğinin tespit edilmesini talep etmişlerdir. İş mahkemesi, fabrikanın üretiminin işçiler tarafından değil doğrudan işverenin kararıyla durdurulduğunu dikkate alarak başvuranların işe iadesine hükmetmiştir. Bununla birlikte, iş mahkemesi, başvuranların sendikal faaliyetleri sebebiyle işten çıkarıldıklarına dair herhangi bir bulgu tespit etmemiştir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 8. Tarafların temyiz başvurusu üzerine, Yargıtay 29 Haziran 2016 tarihinde iş mahkemesinin kararını bozmuştur. İş mahkemesi, işçilerin söz konusu eyleminin zamanı, süresi ve eyleme katılan çok sayıda işçinin olmasını göz önünde bulundurulduğunda orantılı olmadığına hükmetmiştir. Dahası, toplanma özgürlüğü ve grev hakkının Anayasa ve Türkiye’nin onayladığı uluslararası anlaşmalar tarafından tanındığını vurgulamıştır. Bununla birlikte, bu özgürlüğün işverenin faaliyetlerine zarar verme amacıyla kullanılamayacağını değerlendirmiştir. Ayrıca, başvuranların eylemlerinin işverene karşı değil ayrıldıkları sendikaya karşı olduğunu, çünkü başvuranların bu sendika tarafından imzalanan toplu sözleşmeye karşı çıktıklarını vurgulamıştır. Son olarak, toplu iş sözleşmesinin yürürlükte olduğu ve söz konusu sendikanın sendika faaliyetlerini yürütme yetkisinin bulunduğu bir iş yerinde, sendika temsilcilerinin dışlanarak diğer temsilcilerin tanınması gibi taleplerin mümkün olmadığından bahsetmiştir. Tüzel kişiliği olmayan ve hukuki bir dayanağı bulunmayan bir grubun temsilcilerinin işveren tarafından işçilerin temsilcisi olarak tanınması mümkün değildi.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 9. Dava dosyasındaki belgelerden anlaşılacağı üzere, başvuranlar yerel mahkemeler nezdinde yalnızca örgütlenme özgürlüğü haklarının ihlal edildiği iddiası ile şikâyette bulunmuşlardır.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 10. 23 Kasım 2016 tarihinde Anayasa Mahkemesi, başvuranların adil yargılanma ve örgütlenme özgürlüğü haklarının ve ayrımcılık yasağının ihlal edildiği iddiasıyla yaptıkları bireysel başvurularını açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle reddetmiştir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 11. Başvuranlar, Sözleşme’nin 11. maddesine dayanarak, örgütlenme ve barışçıl toplanma özgürlüğü haklarının ihlal edilmesinden şikâyette bulunmuşlardır. Başvuranlar, örgütlenme ve istedikleri sendikaya üye olma haklarının anlamlı bir şekilde tanınmamasını ve bu bağlamda işverenin kendilerine uyguladığı baskıyı protesto ettikleri için işten çıkarıldıklarını iddia etmektedirler.
MAHKEME’NİN DEĞERLENDİRMESİ
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 12. Mahkeme, başvuruların konuları bakımından benzer olduklarını göz önünde bulundurarak, bunları tek bir kararda birlikte incelemeyi uygun görmektedir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 13. Başvuranlar, istedikleri sendikaya üye olma ve örgütlenme haklarının anlamlı bir şekilde tanınmamasını protesto ettikleri için ve bu bağlamda işverenin kendilerine uyguladığı baskıya karşı çıktıkları için işten çıkarıldıkları iddiasıyla, Sözleşme’nin 11. maddesi anlamında örgütlenme özgürlüğü ve barışçıl toplanma özgürlüğü haklarının ihlal edildiğinden şikayetçi olmuşlardır. Mahkeme, başvuran tarafından Mahkeme nezdinde öne sürülen şikayetlerin, yalnızca başvuranın örgütlenme özgürlüğü hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği kanısındadır (bk. yukarıda 9. paragraf).
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 14. Yerel mahkemelerin ortaya koyduğu olaylardan anlaşıldığı üzere, başvuranlar bir grev sebebiyle işten çıkarılmışlardır. Mahkeme, Barış ve Diğerleri / Türkiye (no. 66828/16, 14 Aralık 2021) kararında, grevin, ilke olarak, yalnızca bir sendika tarafından başlatıldığı ve sendikal faaliyetlerin bir parçası olarak kabul edildiği sürece, Sözleşme’nin 11. maddesi tarafından korunduğu tespitlerini yinelemektedir. Mahkeme, bir sendika tarafından değil de söz konusu sendikanın üyeleri, ya da üye olmayanlar, tarafından yaptırılan bir grevin Sözleşme’nin 11. maddesinin öngördüğü korumadan yararlanabileceğini hiçbir zaman kabul etmemiştir (aynı yerde, § 45). Mahkeme, bu bağlamda, Avrupa Sosyal Haklar Komitesinin uygulamalarına göre, sendika kurmanın aşırı formaliteye tabi olmaması koşuluyla, grev hakkının sendikalara bırakılmasının Avrupa Sosyal Şartı’nın 6 § 4 maddesi ile uyumlu olduğunu da kaydeder (ayrıca karşılaştırın, aynı yerde § 46).
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 15. Mahkeme, dava dosyasındaki belge ve bilgilere dayanarak, mevcut davada başvuranların, eylemlerinden önce ayrıldıkları, bir sendika tarafından organize edilen bir gösteriye katılmaları veya sendikanın faaliyetleri bağlamında mesleki haklarını talep etmeleri sebebiyle işten çıkarılmadıklarını gözlemlemektedir. Ayrıca, elindeki belgelere dayanarak, Mahkeme başvuranların belirli bir sendikadan ayrıldıkları veya belirli bir sendikaya üye olmamaya karar verdikleri veya bu bağlamda işverenin kendilerine uyguladığı herhangi bir baskıdan dolayı da işten çıkarılmadıklarını tespit etmektedir. Dolayısıyla başvuranlar Sözleşme’nin 11. maddesi tarafından korunan sendikalar kurma ve sendikalara üye olma haklarına dayanamazlar (ayrıca karşılaştırın, yukarıda anılan, Barış ve Diğerleri / Türkiye, §§ 53-54).
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 16. Dolayısıyla, mevcut başvuru konu bakımından Sözleşme hükümleri ile bağdaşmamaktadır ve Sözleşme’nin 35 §§ 3 (a) ve 4 maddeleri uyarınca reddedilmelidir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Başvuruların birleştirilmesine;
Başvuruların kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.
İşbu karar İngilizce olarak tanzim edilmiş olup; 23 Mart 2023 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Dorothee von Arnim Egidijus Kūris Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Başkan
EK
Başvuruların listesi:
Sıra
Başvuru no.
Başvuru tarihi
Başvuran
Doğum tarihi
İkamet yeri
Temsilci
52051/17 10.05.2017
Sabri Alparslan ATEŞ 22.03.1979
Kocaeli
Meryem ASIL
52053/17 10.05.2017
Hasan UZUN 5.05.1984
Kocaeli
Meryem ASIL
52054/17 10.05.2017
Murat TINGÖZ 10.10.1981
Kocaeli
Meryem ASIL
Bu konudaki diğer kararlar
- Cezaevindeki başvurana dini kitapların teslim edilmemesinin din özgürlüğünü ihlal edip etmediği
AİHM · E. 52537/21 · 20.01.2026
- Ek tazminat davasının reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edilip edilmediği
AİHM · E. 66261/17 · 12.03.2024
- Sendika üyesi kamu görevlisinin naklen atanmasının örgütlenme özgürlüğünü ihlal edip etmediği
AİHM · E. 80858/12 · 01.10.2024
- Cezaevinde bulunan başvuranın elindeki belgeye el konulmasının ifade özgürlüğünü ihlal edip etmediği
AİHM · E. 55644/19 · 14.03.2023
Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Karar metni AİHM HUDOC veri tabanı kaynağındaki anonimleştirilmiş hâliyle verilmiştir; özet ve bağlantılar bilgilendirme amaçlıdır.