Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi

AİHM Kabul Edilebilirlik (Komite) · E. 63400/16 · 13.12.2022

İç hukuk yollarının tüketilmemesi ve açıkça dayanaktan yoksunluk nedeniyle AİHM başvurusunun kabul edilebilirliği

AİHM Kabul Edilebilirlik (Komite), 13.12.2022 tarihli kararında (E. 63400/16) şu meseleyi çözdü: iç hukuk yollarının tüketilmemesi ve açıkça dayanaktan yoksunluk nedeniyle AİHM başvurusunun kabul edilebilirliği. Mahkeme, başvuranların iç hukuk yollarını usulüne uygun tüketmediklerini ve Anayasa Mahkemesi kararında keyfilik bulunmadığını belirterek başvuruyu kabul edilemez bulmuştur.

Özet güncelleme:

Mahkemenin vardığı sonuç

Mahkeme, başvuranların iç hukuk yollarını usulüne uygun tüketmediklerini ve Anayasa Mahkemesi kararında keyfilik bulunmadığını belirterek başvuruyu kabul edilemez bulmuştur.

Belirleyici olgular

  • Başvuranlar olaydan 5 yıldan uzun süre sonra Komisyona başvurmuştur.
  • Ceza soruşturmasına ilişkin iddialar AİHM önüne taşınmamıştır.
  • Anayasa Mahkemesi kararı yeterince gerekçeli ve makuldür.

Karardan

“Mahkeme, oy birliğiyle, Başvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.”

Özet yapay zekâ ile karar metninden çıkarılmıştır; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

Bu karara atıf

AİHM Kabul Edilebilirlik (Komite), E. 63400/16, T. 13.12.2022

Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün

12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.

3 gün ücretsiz, kredi kartı istenmez

Karar metni

Kaynak: AİHM HUDOC veri tabanı

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR

Başvuru no. 63400/16Feyziye KILIÇ ve diğerleri / Türkiye

Başkan Egidijus Kūris, Hâkimler Pauliine Koskelo, Frédéric Krenc, ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Dorothee von Arnim’in katılımıyla oluşturulan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), 13 Aralık 2022 tarihinde Komite halinde toplanarak,

Batman Barosuna bağlı Avukat F. Bayındır tarafından temsil edilen ve listesi ve ilgili bilgileri ekteki tabloda yer alan 14 Türk vatandaşının (“başvuranlar”), 26 Eylül 2016 tarihinde, Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi uyarınca Mahkemeye yapmış olduğu 63400/16 no.lu başvuruyu,

Başvurunun, Türkiye temsilcisi olan, Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Başkanı Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilen Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmesine ilişkin kararı,

Tarafların görüşlerini dikkate alarak,

Gerçekleştirilen müzakerelerin ardından aşağıdaki kararı vermiştir:

DAVANIN KONUSU

SEQ level0 \*arabic \r1 1. Başvuru, birinci başvuranın eşi ve diğer başvuranların babası olan, başvuranların bir yakınının bilinmeyen bir kişi tarafından öldürülmesiyle ilgilidir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 2. Süleyman Kılıç, 3 Ağustos 1999 tarihinde, Batman’da ateşli silahla vurularak öldürülmüştür.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 3. Cumhuriyet savcısı, düzenlediği iddianameyle, maktulün ödenmemiş bir borç nedeniyle öldürüldüğü kanısına vararak, cinayet işlediklerine dair haklarında şüphelenilen beş kişinin mahkûm edilmesini talep etmiştir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 4. Ağır Ceza Mahkemesi, 23 Mayıs 2000 tarihinde, sanıkların delil yetersizliğinden beraat etmelerine karar vermiştir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 5. Ağır Ceza Mahkemesinin kararına karşı herhangi bir temyiz başvurusunun sunulmaması nedeniyle, söz konusu karar, 13 Eylül 2001 tarihinde kesinleşmiştir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 6. Başvuranlar, 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun’a dayanarak, avukatları aracılığıyla, yakınlarının ölümü nedeniyle maruz kaldıklarını belirttikleri zarara ilişkin tazminat talebiyle, sırasıyla 1 Kasım 2004 ve 1 Haziran 2005 tarihlerinde, Batman Valiliği Zarar Tespit Komisyonuna (“Komisyon”) başvurmuşlardır.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 7. Komisyon, 24 Haziran 2005 tarihinde, tazminat talebinin ileri sürülen Kanun’un uygulama alanına girmediği kanısına vararak, bu talebi reddetmiştir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 8. Başvuranlar tarafından ret kararının iptaline ilişkin talebin sunulduğu, Danıştay da dâhil olmak üzere idare mahkemeleri, 17 Temmuz 2013 tarihinde kesinleşen bir karar çerçevesinde, 5233 sayılı Kanun’un terör eylemleri veya terörle mücadele tedbirlerinden doğan zararların tazmin edilmesiyle ilgili olduğunu hatırlatmışlar ve Süleyman Kılıç’ın öldürülmesinin bir terör eylemine bağlı olduğunun mevcut davada tespit edilmediğini saptamışlardır. Dolayısıyla, idare mahkemeleri, başvuranların talebinin söz konusu Kanun’un uygulama alanına girmemesi nedeniyle reddedilmesi gerektiği kanaatine varmışlardır.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 9. Böylelikle başvuranlar, özellikle bir yandan, idare mahkemeleri tarafından tazminat taleplerinin reddedilmesi ve diğer yandan, kendi ifadelerine göre, Komisyon ve idare mahkemeleri nezdinde yürütülen yargılamanın makul olmayan süresi nedeniyle adil yargılanma gerekliliğinin ihlal edildiğini ileri sürerek, Anayasa Mahkemesi nezdinde bireysel başvuruda bulunmuşlardır.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 10. Anayasa Mahkemesi, 31 Mart 2016 tarihinde, yargılamanın uzunluğuna ilişkin şikâyetle ilgili olarak, başvuranların lehinde bir karar vermiştir. Başvuranlar tarafından ileri sürülen ikinci iddiaya ilişkin olarak, Anayasa Mahkemesi, ilgililerin ceza soruşturmasından şikâyet etmediklerini, ancak yalnızca tazminat taleplerinin Tazminat Komisyonu tarafından reddedilmesinden şikâyet ettiklerini kaydetmiş ve bireysel başvurunun idare mahkemeleri önünde görülen yargılamanın adilliği açısından incelenmesi gerektiği sonucuna varmıştır. Bu bağlamda, Anayasa Mahkemesi bir yandan, idare mahkemelerinin 5233 sayılı Kanun’un hükümlerine ilişkin doğru bir uygulama yaptıkları ve diğer yandan, esasen yalnızca yargılamanın adil olmamasına ilişkin delil sunmaksızın, yargılamanın sonucundan şikâyet eden ilgililerin şikâyetlerinin açıkça dayanaktan yoksun olduğu kanısına varmıştır.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 11. Başvuranlar, yakınları olan Süleyman Kılıç’ın ölüm koşullarını belirlemek için yürütülen soruşturma bağlamında Sözleşme’nin 2 ve 13. maddelerine ilişkin gerekliliklere saygı gösterilmediğini ve kendi ifadelerine göre adil olmayan, Anayasa Mahkemesi tarafından verilen kararın Sözleşme’nin 6. maddesine ihlal teşkil ettiğini iddia etmektedirler.

MAHKEMENİN DEĞERLENDİRMESİ

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 12. Mahkeme, Hükümetin iç hukuk yollarının tüketilmemesi ve altı ay süre kuralına uyulmaması da dâhil olmak üzere, birçok kabul edilemezlik itirazı ileri sürdüğünü gözlemlemektedir. Hükümet ayrıca, yargılamanın adilliğine ilişkin olarak Anayasa Mahkemesi tarafından yapılan incelemenin etkinliğine yönelik herhangi bir eleştirinin bulunmadığını ve dolayısıyla, başvuranların şikâyetlerinin açıkça dayanaktan yoksun olduğunu ileri sürmektedir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 13. Mahkeme, başvuranların şikâyetlerinin, aşağıda belirtilen gerekçelerle her hâlükârda kabul edilemez olduğuna karar verilmesinin gerekmesi nedeniyle, Hükümet tarafından ileri sürülen kabul edilemezlik itirazlarının tamamı hakkında karar vermesinin gerekli olmadığı kanaatine varmaktadır.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 14. Sözleşme’nin 2 ve 13. maddelerine ilişkin iddialarla ilgili olarak, Mahkeme, her şeyden önce, “Hâkim hukuku kendiliğinden uygular” (“jura novit curia”) ilkesi gereğince, Sözleşme ve Protokolleri uyarınca başvuranlar tarafından ileri sürülen hukuki gerekçelere bağlı kalmadığını ve bir şikâyeti, başvuranlar tarafından ileri sürülenler dışındaki Sözleşme maddeleri ya da hükümleri kapsamında inceleyerek, bu şikâyete konu edilen olaylara ilişkin yapılacak hukuki nitelendirme hususunda karar verebileceğini hatırlatarak, başvuranların şikâyetlerinin yalnızca Sözleşme’nin 2. maddesinin usul yönü açısından incelenmesi gerektiği kanısına varmaktadır (Radomilja ve diğerleri/Hırvatistan [BD], no. 37685/10 ve 22768/12, § 126, 20 Mart 2018).

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 15. Bu bağlamda, Mahkeme ardından, başvuran tarafın Ağır Ceza Mahkemesinin 23 Mayıs 2000 tarihli kararına karşı herhangi bir temyiz başvurusunda bulunmadığını tespit etmektedir (yukarıda 5. paragraf).

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 16. Mahkeme, başvuranların yakınlarının öldürülmesi ile herhangi bir terör girişimi arasında herhangi bir bağın tespit edilmemesine rağmen, ihtilaf konusu olayların ardından beş yıldan fazla bir süre sonra, terör eylemlerinden veya terörle mücadele tedbirlerinden doğan zararların tespiti ve tazminine ilişkin Komisyona başvurduklarını kaydetmektedir. İlgililer ayrıca, Komisyona başvurulduğu tarihten önce herhangi bir zamanda bir terör eylemi varsayımını ileri sürmemişlerdir. Yukarıda belirtilen hususlardan, bu hukuk yolunun davanın koşullarında kesinlikle yeterli olmadığı anlaşılmaktadır. Her hâlükârda, bu hukuk yolu mevcut davada, Mahkemeye başvurmak için altı aylık süreyi durduracak nitelikte değildir (Lopes de Sousa Fernandes/Portekiz [BD], no. 56080/13, § 132, 19 Aralık 2017 kararıyla karşılaştırınız).

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 17. Son olarak, Anayasa Mahkemesi gibi, Mahkeme, başvuranların kendisi huzurunda, ceza soruşturmasına ilişkin herhangi bir şikâyet ileri sürmediklerini ve Tazminat Komisyonu tarafından verilen kararı eleştirmekle yetindiklerini gözlemlemektedir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 18. Dolayısıyla, başvurunun bu kısmına ilişkin olarak, başvuranların iç hukuk yollarını tükettikleri kabul edilemez ve bu nedenle, söz konusu kısım, Sözleşme’nin 35. maddesinin 1 ve 4. fıkraları uyarınca reddedilmelidir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 19. Başvuranlar, Sözleşme’nin 6. maddesine ilişkin iddialarla ilgili olarak, Anayasa Mahkemesi nezdinde yürütülen yargılamanın sonucunu eleştirmektedirler. Hâlbuki Mahkeme, söz konusu mahkeme tarafından verilen kararda keyfi veya açıkça makul olmayan herhangi bir unsur görmemektedir. Mahkeme, Anayasa Mahkemesi tarafından verilen kararın, yeterince gerekçeli olduğunu ve başvuranların idare mahkemeleri nezdinde görülen yargılamanın adil olmamasına ilişkin iddialarının reddedilmesinin gerçek nedenlerini kesin olarak belirlemelerine imkân verdiğini gözlemlemektedir. Dolayısıyla, başvuranların şikâyetleri, açıkça dayanaktan yoksundur ve Sözleşme’nin 35. maddesinin 3. fıkrasının a) bendi ve 4. fıkrası uyarınca reddedilmelidir.

Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,

Başvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.

İşbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiş olup, 19 Ocak 2023 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.

Dorothee von Arnim Egidijus KūrisYazı İşleri Müdür Yardımcısı Başkan

EK

Başvuranların Listesi:

No.

Adı SOYADI

Doğum / Kayıt Yılı

Uyruğu

İkamet Yeri 1.

Feyziye KILIÇ 1959

Türk

Batman 2.

Aydın KILIÇ 1976

Türk

Batman 3.

Bahar KILIÇ 1992

Türk

Batman 4.

Fırat KILIÇ 1998

Türk

Batman 5.

Halil KILIÇ 1996

Türk

Batman 6.

Hogir KILIÇ 1993

Türk

Batman 7.

İhsan KILIÇ 1994

Türk

Batman 8.

Mahsum KILIÇ 1991

Türk

Batman 9.

Medet KILIÇ 1986

Türk

Batman 10.

Nimet KILIÇ 1985

Türk

Batman 11.

Özgün KILIÇ 1980

Türk

Batman 12.

Rozelin KILIÇ 1997

Türk

Batman 13.

Ulmiye KILIÇ 1982

Türk

Batman 14.

Vehbi KILIÇ 1977

Türk

Batman

Bu konudaki diğer kararlar

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının tümü →

Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün

12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.

3 gün ücretsiz, kredi kartı istenmez

Bu bir hukuki görüş değildir. Karar metni AİHM HUDOC veri tabanı kaynağındaki anonimleştirilmiş hâliyle verilmiştir; özet ve bağlantılar bilgilendirme amaçlıdır.

Haftalık mevzuat bülteni

Resmî Gazete'de yayımlanan kanun değişiklikleri, ekler, mülga ve iptal edilen maddeler haftada bir e-postanızda. Ücretsiz, üyelik istenmez, tek tıkla çıkarsınız.