AİHM Kabul Edilebilirlik (Komite) · E. 80669/12 · 16.04.2024
Sendika üyeliği sebebiyle işten çıkarma iddiasında Devletin pozitif yükümlülük ihlali bulunup bulunmadığı
AİHM Kabul Edilebilirlik (Komite), 16.04.2024 tarihli kararında (E. 80669/12) şu meseleyi çözdü: sendika üyeliği sebebiyle işten çıkarma iddiasında Devletin pozitif yükümlülük ihlali bulunup bulunmadığı. Başvuranların sendika üyeliği nedeniyle çıkarıldığına dair delil bulunmadığı ve yargılamaların keyfi olmadığı anlaşıldığından pozitif yükümlülük ihlali yoktur.
Özet güncelleme:
Mahkemenin vardığı sonuç
Başvuranların sendika üyeliği nedeniyle çıkarıldığına dair delil bulunmadığı ve yargılamaların keyfi olmadığı anlaşıldığından pozitif yükümlülük ihlali yoktur.
Belirleyici olgular
- İş sözleşmeleri feshedilen başvuranlar yargı yoluna başvurmuştur.
- Yerel mahkemeler tanık dinlemiş, keşif yapmış ve bilirkişi raporu almıştır.
- Sendikal üyelik nedeniyle işten çıkarılmaya dair delil bulunmamaktadır.
Karardan
“Dolayısıyla, başvuru açıkça dayanaktan yoksun olup, Sözleşme’nin 35 §§ 3(a) ve 4. maddeleri uyarınca reddedilmesi gerekmektedir.”
Özet yapay zekâ ile karar metninden çıkarılmıştır; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Bu karara atıf
AİHM Kabul Edilebilirlik (Komite), E. 80669/12, T. 16.04.2024
Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Karar metni
Kaynak: AİHM HUDOC veri tabanı
AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR
Başvuru no. 80669/12Osman GÖNEN ve Diğerleri / Türkiye
Başkan, Frédéric Krenc,Hâkimler,
Diana Sârcu,
Davor Derenčinović, ve Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Dorothee von Arnim’in katılımıyla 16 Nisan 2024 tarihinde Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
İstanbul Barosuna kayıtlı Avukat M.A. Pesok tarafından temsil edilen, ekteki tabloda yer alan beş başvuran tarafından (“başvuranlar”) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (“AİHM” veya “Mahkeme”), İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi uyarınca, 12 Ekim 2012 tarihinde yapılmış olan başvuruyu (no. 80669/12),
Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Başkanı Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilen Türk Hükümetine (“Hükümet”), Sözleşme’nin 11. maddesi kapsamındaki şikâyetin tebliğ edilmesine ve başvurunun geri kalan kısmının kabul edilemez olduğuna dair kararı, ve tarafların beyanlarını dikkate alarak;
Gerçekleştirilen müzakereler sonucunda aşağıdaki kararı vermiştir:
DAVA KONUSU
SEQ level0 \*arabic 1. Somut dava, başvuranların görevlerinden ihraç edilmelerine ilişkindir. Başvuranlara göre görevlerinden ihraç edilmeleri sendikaları tarafından imzalanmış olan toplu sözleşmenin şartlarını ihlal etmekteydi.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 2. Başvuranlar, özel bir şirket olan Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığı (Türk Hava Yolları - “şirket”) tarafından istihdam edilmiş ve Yeşilköy Havalimanı’nda yer hizmetleri bölümünde görevlendirilmişlerdir.
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 3. Başvuranlar Hava İş Sendikası’nın üyeleri olmaları sebebiyle söz konusu şirketle imzalanan toplu iş sözleşmesinin hükümlerine tabidirler. Söz konusu iş sözleşmesinin 8. maddesinde, işyerinin kapanması veya devredilmesi durumunda, bu bölümlerde çalışanların işveren tarafından uygun başka bir bölüme transfer edileceği ve son çare olarak sözleşmelerinin feshedileceği belirtilmiştir. Böyle bir transferi kabul etmeyen bir çalışan altı aylık ücretine eşdeğer bir tazminat alma hakkına sahipti.
SEQ level0 \*arabic 4. Şirket 2010 yılında, aralarında yukarıda bahsedilen hava limanının da bulunduğu altı hava limanının yer hizmetlerini başka bir özel şirkete satmaya karar vermiştir. Sonuç olarak, başvuranların iş sözleşmeleri, Türk Hava Yolları’nın yeniden yapılandırılması nedeniyle feshedilmiştir. Başvuranlar, Türk Hava Yolları tarafından 17 Ağustos 2010 tarihinde gönderilmiş yazıyla, çalışan sayısındaki fazlalık nedeniyle başka bir bölüme nakledilmelerinin mümkün olmadığı ve bu nedenle sözleşmelerinin feshedildiği hususunda bilgilendirilmişlerdir. Bununla birlikte, başvuranlara ihbar ve kıdem tazminatları ödenmiştir.
SEQ level0 \*arabic 5. Başvuranlar, görevlerine geri alınmaları talebiyle dava açmışlardır. İş Mahkemesi tanıkları dinlemiş, yerinde inceleme yapmış ve profesyonel işletme yöneticileri, iş hukuku profesörü ve mali müşavirden oluşan bir bilirkişi heyetine bilirkişi raporu hazırlatmıştır. Raporu hazırlayan bilirkişiler, söz konusu bölümün satışının toplu sözleşme şartlarını bozmak için tasarlanmış bir düzenleme olduğuna dair herhangi bir kanıt bulunmadığı; şirketin başvuranların başka bir bölüme nakledilmesinin imkânsız olduğuna dair kararının mantıklı olduğu ve nihayetinde yeni bir çalışanın işe alınmadığı sonucuna varmışlardır. İş Mahkemesi, bilirkişi raporuna dayanarak, başvuranların işten çıkarılmalarının hukuka uygun olduğuna karar vermiştir. Başvuranlar bu karara itiraz etmiş, ancak Yargıtay, İş Mahkemesinin bulgularını onamıştır.
SEQ level0 \*arabic 6. Başvuranlar, Sözleşme’nin 11. maddesi uyarınca, yukarıda belirtilen toplu sözleşmenin mahkemeler tarafından yorumlanmasının sendika haklarını ihlal ettiğinden şikâyetçi olmuşlardır.
MAHKEMENİN DEĞERLENDİRMESİ
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 7. Mahkeme, içtihadına göre, Sözleşme’nin 11. maddesinin sendika özgürlüğünü örgütlenme özgürlüğünün özel bir yönü olarak tanımlanmakta olduğunu ve bu maddenin ana amacının bireyleri madde kapsamında korunan bu haklarını kullanmalarına karşılık olarak kamu yetkileri tarafından yapılan keyfi müdahalelerden korumak olsa da, bu hakların etkili bir şekilde kullanılmasını güvence altına almak için Devletin ek pozitif yükümlülüklerinin de olduğunu yinelemektedir (bk. Demir ve Baykara / Türkiye [BD], no. 34503/97, §§ 109 ve 110, AİHM 2008). Mahkeme daha önce, Devletin Sözleşme’nin 11. maddesi kapsamındaki pozitif ve negatif yükümlülükleri arasındaki sınırların kesin bir şekilde tanımlanmasalar da, uygulanacak ilkelerin benzer olduğunu belirtmiştir. Davanın ister Devletin pozitif yükümlüğü bakımından ister gerekçelendirilmesi gereken bir kamu makamı müdahalesi bakımından analiz edilmesi, uygulanacak kriterler özünde farklılık göstermemektedir. Her iki bağlamda da, kişinin ve bir bütün olarak toplumun yarışan çıkarları arasında adil bir denge kurulması gerektiği hususuna dikkat edilmesi gerekmektedir (bk. Sindicatul “Păstorul cel Bun” / Romanya [BD], no. 2330/09, § 132, AİHM 2013 (alıntılar) ve Tek Gıda İş Sendikası / Türkiye, no. 35009/05, § 50, 4 Nisan 2017).
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 8. Mahkeme ayrıca, bir çalışanın belirli bir sendikaya üye olması sebebiyle gerçekleştirilen işten çıkarmalarda, özel işverenler tarafından işten çıkarılmaya karşı koruma sağlamak ya da en azından belirli bir davanın tüm koşulları ışığında bu tür bir işten çıkarmanın orantılılığının bağımsız bir şekilde değerlendirilebileceği araçları sağlamak için yetkililer üzerinde pozitif bir yükümlülük bulunduğunu yinelemektedir (bk., bu davaya uygulanabildiği ölçüde, siyasi parti üyeliğine ilişkin olan Redfearn / Birleşik Krallık, no. 47335/06, § 43, 6 Kasım 2012).
SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 9. Somut davada Mahkeme, başvuranların bağlı oldukları sendika tarafından imzalanan toplu sözleşmeden faydalandıklarını gözlemlemektedir. Başvuranlar esasen, toplu iş sözleşmesinin yargı makamları tarafından yorumlanmasına itiraz etmişlerdir.
SEQ level0 \*arabic 10. Başvuranların iş sözleşmelerinin feshedilmesine ilişkin yargılamaları inceleyen Mahkeme, yerel mahkemelerin tanıkları dinlediğini, iş yerini ziyaret ettiğini ve iş hukukuna ilişkin bilirkişilerden oluşan bir heyet tarafından bilirkişi raporu hazırlanmasını talep etiğini kaydetmektedir.
SEQ level0 \*arabic 11. Mahkeme, ulusal makamların vardığı sonuçların keyfi olduğunu veya başvuranların dayandığı toplu sözleşmenin ilgili hükmünün doğru bir şekilde değerlendirilmesine elverişli olmayan yargılamalar sonucunda ortaya çıktığını tespit etmesini sağlayacak hiçbir unsur bulunmadığını kaydetmektedir. Ek olarak, dava dosyasında başvuranların Türk Hava Yolları bünyesinde faaliyet göstermeye devam eden ve toplu iş sözleşmesine taraf olan Hava-İş Sendikası’na üye olmaları nedeniyle işten çıkarıldıklarına dair herhangi bir delil bulunmamaktadır.
SEQ level0 \*arabic 12. Yukarıda belirtilenler ışığında Mahkeme, Devletin başvuranların Sözleşme’nin 11. maddesi tarafından korunan sendika özgürlüğünü güvence altına alma yönündeki pozitif yükümlülüğünü ihlal ettiğini gösteren hiçbir unsur bulunmadığı sonucuna varmıştır.
SEQ level0 \*arabic 13. Dolayısıyla, başvuru açıkça dayanaktan yoksun olup, Sözleşme’nin 35 §§ 3(a) ve 4. maddeleri uyarınca reddedilmesi gerekmektedir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Başvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.
İşbu karar İngilizce olarak tanzim edilmiş olup; 23 Mayıs 2024 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Dorothee von Arnim Frédéric Krenc Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Başkan
Ek
Başvuranların Listesi
No.
Başvuranın adı
Doğum Yılı
İkamet Adresi 1.
Osman GÖNEN 1963
İstanbul 2.
Nihat AKYASAN 1958
Sakarya 3.
Adnan SARIASLAN 1964
İstanbul 4.
Metin SERBEST 1964
Tekirdağ 5.
Rıfat YURTSEVER 1958
İstanbul
Bu konudaki diğer kararlar
- Sendika dışı grev nedeniyle işten çıkarılmanın örgütlenme özgürlüğünü ihlal edip etmediği
AİHM · E. 52051/17 · 28.02.2023
- Kişilik hakları ihlali iddiasında iç hukuk yollarının tüketilip tüketilmediği
AİHM · E. 26053/12 · 10.09.2019
- Kamulaştırma prosedürünün hukuka aykırılığı ve mülkiyet ile adil yargılanma haklarının ihlali iddiası
AİHM · E. 61152/19 · 19.09.2023
- Zorla kaybedilme iddiasına ilişkin başvuruda iç hukuk yollarının tüketilip tüketilmediği
AİHM · E. 26429/19 · 19.09.2023
Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Karar metni AİHM HUDOC veri tabanı kaynağındaki anonimleştirilmiş hâliyle verilmiştir; özet ve bağlantılar bilgilendirme amaçlıdır.