AİHM Komite · E. 35429/10 · 29.11.2022
Yunan vatandaşlarının mülkiyet hakkının ihlal edilip edilmediği
AİHM Komite, 29.11.2022 tarihli kararında (E. 35429/10) şu meseleyi çözdü: yunan vatandaşlarının mülkiyet hakkının ihlal edilip edilmediği. Mahkeme, başvuranların mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ve en uygun giderim yolunun yargılamanın yenilenmesi olduğuna karar vererek manevi tazminata hükmetmiştir.
Özet güncelleme:
Mahkemenin vardığı sonuç
Mahkeme, başvuranların mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ve en uygun giderim yolunun yargılamanın yenilenmesi olduğuna karar vererek manevi tazminata hükmetmiştir.
Belirleyici olgular
- Yunan vatandaşı başvuranların mülkiyet hakkı şikayeti
- Vasiliki Nacakis yönünden başvurunun kayıttan düşürülmesi
- Diğer başvuranlar yönünden ihlal kararı verilmesi
Karardan
“Sözleşme'ye Ek 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;”
Özet yapay zekâ ile karar metninden çıkarılmıştır; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Bu karara atıf
AİHM Komite, E. 35429/10, T. 29.11.2022
Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Karar metni
Kaynak: AİHM HUDOC veri tabanı
AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
NACAKIS/TÜRKİYE (Başvuru No. 35429/10)
KARAR
STRAZBURG 29 Kasım 2022
İşbu karar kesindir. Şekli düzeltmelere tabi olabilir.
NACAKIS - TÜRKİYE
Nacakis-Türkiye davasında,
Başkan,
Egidijus Kūris,
Hâkimler,
Pauliine Koskelo,
Jovan Ilievski, ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Dorothee von Arnim’in katılımıyla
Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine Üç Yunan vatandaşı ("başvuranlar") başvuranların listesi ve ilgili ayrıntılar ekteki tabloda belirtilmiştirtarafından, 15 Haziran 2010 tarihinde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin
Korunmasına ilişkin Sözleşme'nin ("Sözleşme") 34. maddesi uyarınca
Mahkemeye yapılan başvuruyu (No. 35429/10),
Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Daire Başkanı Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilen Türk Hükümeti'nin ("Hükümet") dikkatine mülkiyete saygı hakkına ilişkin şikâyetin sunulmasına ve başvurunun geri kalanının kabul edilemez ilan edilmesine ilişkin alınan kararı,
Hükümet tarafından sunulan görüşleri ve başvuranlar tarafından cevap olarak sunulan görüşleri,
Bölüm Başkanı tarafından davaya üçüncü taraf olarak müdahil olmasına izin verilen Yunan Hükümeti tarafından sunulan görüşleri,
Mahkemenin, başvurunun bir komite tarafından incelenmesine yönelik
Hükümetin itirazını reddeden kararını dikkate alarak, 8 Kasım 2022 tarihinde toplanıp mütalaada bulunarak,
Söz konusu tarihte aşağıdaki kararı vermiştir:
1
NACAKIS - TÜRKİYE
DAVA KONUSU OLAYLAR 1.
Dava, ulusal yargı makamlarının, Yunanistan ile Türkiye arasında
gayrimenkul
edinme
konusunda
mütekabiliyet
koşulunun
yerine
getirilmediği gerekçesiyle, Yunan vatandaşı olan başvuranların murisinin (de cujus) gayrimenkulleri üzerindeki haklarını tanımayı reddetmesiyle ilgilidir.
2.
Bir Türk vatandaşı olan Sultanya Rodik, doğrudan mirasçısı
olmaksızın 1963 yılında vefat etmiş ve ardında İstanbul'un Beyoğlu ilçesinde bulunan birkaç mülk bırakmıştır.
3.
1964 yılında İstanbul Asliye Hukuk Mahkemesi ("AHM"),
müteveffanın kız kardeşi Evdoksia Nacakis ve erkek kardeşine mirasçılık belgesi vererek onları müteveffanın mirasçıları olarak tayin etmiştir.
4.
Evdoksia Nacakis 10 Mart 1972 tarihinde vefat etmiştir.
5.
Başvuranlar, 2001 yılında, kendilerini müteveffanın hak sahipleri
olarak tayin eden bir mirasçılık belgesi için Asliye Hukuk Mahkemesine başvurmuşlardır.
6.
Başlangıçta davacıların talebini Evdoksia Nacakis'in mirasçıları
olduklarına dayanarak kabul eden mahkeme, birkaç temyiz başvurusunun ardından Aralık 2009 tarihli bir kararla, Tapu Kanunu'nun 35. maddesi uyarınca yabancıların gayrimenkul edinmesinin karşılıklılık şartına bağlı olduğu ve Yunanistan ile Türkiye arasında bu şartın yerine getirilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir. Bu karar Yargıtay tarafından da onanmıştır.
7.
Başvurunun yapılmasının ardından 2012 yılında Hazine, mahkeme
kararıyla düzenlenen mirasçılık belgesinde kendisini Evdoksia Nacakis'in mirasçısı olarak kaydettirmiştir.
8.
Dosyada yer alan Mahkeme kararlarından başvuran Vasiliki
Nacakis'in 2012 yılında vefat ettiği anlaşılmaktadır.
2
NACAKIS - TÜRKİYE
9.
2016 yılında, diğer iki başvuran, Hazine'nin mirasçılık belgesinin iptal
edilmesine ve mirasçı olarak tayin edilmelerine yönelik bir dava açmıştır.
Asliye Hukuk Mahkemesi, iptal talebini kabul etmiş, ancak yeni bir mirasçılık belgesi verilmesinin sulh hukuk mahkemesinin yetki alanına girdiğini değerlendirmiştir.
10. Bu karar İstanbul İstinaf Mahkemesi tarafından bozulmuştur. Söz konusu mahkeme, başvurunun iki bölümünün birbiriyle bağlantılı olduğunu ve birlikte ele alınması gerektiğini değerlendirmiştir. Ayrıca mahkeme,
Sultanya Rodik'in ölümü tarihinde mütekabiliyet koşulunun yerine getirilip getirilmediğinin incelenmesi gerektiğini belirtmiştir.
11. Dava Asliye Hukuk Mahkemesine havale edilmiş olup, tarafların son görüşlerini sundukları tarihte halen görülmekteydi.
12. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından talep edilen bilirkişi raporunda
Evdoksia Nacakis'in Sultanya Rodik'in kız kardeşi ve dolayısıyla mirasçısı olduğunu kanıtlayacak belgelerin dosyada bulunmadığı belirtilmiştir.
13. Başvuranlar, mülkiyetlerine
saygı
1
No.lu
Protokol'ün
gösterilmesi
1.
haklarının,
maddesi ulusal
bağlamında
mahkemelerin,
mütekabiliyet kuralı nedeniyle murislerinin (de cujus) taşınmaz mallarını miras olarak edinme haklarını tanımayı reddetmeleri nedeniyle ihlal edildiğinden şikâyetçi olmuşlardır.
MAHKEME’NİN DEĞERLENDİRMESİ 14. Mahkeme, başvuran Vasiliki Nacakis'in 2012 yılında vefat ettiğini (bk. yukarıdaki 8. paragraf) ve mirasçılarının onun adına davaya devam etme konusunda herhangi bir istek göstermediklerini gözlemlemektedir. Bu nedenle başvurunun Vasiliki Nacakis ile ilgili kısmının kayıttan düşürülmesi uygun olacaktır (bk. Léger / Fransa (kayıttan düşürme) [BD], No. 19324/02,
§§ 44, 50 ve 51, 30 Mart 2009).
3
NACAKIS - TÜRKİYE
15. Hükümet, iç hukuk yollarının tüketilmesi gerektiği kuralına dayanarak başvurunun kabul edilemezliğine ilişkin olarak iki itirazda bulunmuş, ilk olarak bir davanın halen ulusal mahkemeler önünde derdest olduğunu,
ikinci
olarak
da
başvuranların
Anayasa
Mahkemesine
başvurmadıklarını belirtmiştir.
16. Mahkeme, başvuranların mirasçılık belgesi almak ve murislerinin (de cujus) mülkünü miras olarak edinmek için yaptıkları başvurunun ulusal mahkemeler tarafından reddedildiğini ve bu reddin Yargıtay tarafından da onandığını kaydetmektedir.
17. 2016 yılında başlatılan ve hâlihazırda Asliye Hukuk Mahkemesi önünde görülmekte olan yeni yargılamanın amacı, başvuranların 2001 yılında başlatılan ilk yargılamalarla ulaşmaya çalıştıkları amaç ile aynıdır; bu da başvuranların ikinci yargı yolunu tüketme ihtiyacını ortadan kaldırmaktadır (karşılaştırınız Aquilina / Malta [BD], No. 25642/94, § 39, AİHM 1999-III, ve Nicolae Virgiliu Tănase / Malta Romanya [GC], No. 41720/13, § 177, 25
Haziran 2019).
18. Ayrıca Mahkeme, iç hukuk yollarının tüketilmesine ilişkin kural çerçevesinde, ikinci başvurunun uygulamada
yargılamanın
yeniden
başlatılmasına ilişkin bir başvuruya eşdeğer olduğu kanaatindedir. Oysa bu türden yargı yolunun tüketilmesi gerekli değildir (Çınar / Türkiye (karar), No.
28602/95, 13 Kasım 2003).
19. Anayasa Mahkemesine başvuru istisnası ile ilgili olarak Mahkeme, 2001 yılında başlatılan yargılamanın, Eylül 2012'de bu mahkemeye bireysel başvuru
hakkının
tanınmasından
çok
önce
tamamlandığını
gözlemlemektedir. Bu nedenle Hükümet'in iki itirazı da reddedilmelidir.
20. Hükümet'in, bilirkişi raporuna dayanarak (bk. yukarıdaki 12.
paragraf), başvuranların mirasçı oldukları tespit edilmediği müddetçe malik olarak addedilemeyecekleri yönündeki iddiasıyla ilgili olarak, Mahkeme, davayla ilgilenen tüm mahkemelerin, kesinleşen kararlarında, Evdoksia
4
NACAKIS - TÜRKİYE
Nacakis'in Sultanya Rodika'nın mirasçısı olduğunu ve başvuranların da bu ilk mirasçının mirasçıları olduğunu tespit ettiklerini gözlemlemektedir.
Mahkeme, son yargılama kapsamında atanan bilirkişinin, dosyanın mirasçı bağlantısı kurulmasını mümkün kılacak belgeleri içermediğini kaydetmesine rağmen, daha önce mahkemeler tarafından kurulan böyle bir bağlantının mevcut olmadığını iddia etmediğini belirtmektedir. Bu nedenle Mahkeme, ilgili kişilerin, Mahkemenin içtihadı bağlamında, Sultanya Rodika'ya ait olan mülkler üzerinde mülkiyet hakkına sahip olduklarının tanınması yönünde "meşru bir beklenti" içinde oldukları kanaatindedir.
21. Sonuç olarak Mahkeme, Hükümet'in itirazlarını reddetmektedir.
Ayrıca, başvurunun başka herhangi bir kabul edilemezlik gerekçesi içermediğini kaydederek, davanın Argiros Nacakis ve Evdoksia Nacakis (Triyandafilu) ile ilgili olan kısmı bakımından kabul edilebilir olduğuna karar vermiştir.
22. Esasa ilişkin olarak, Mahkeme, mevcut davadakine benzer bir sorunu gündeme
getiren
uygulanmasının
davalarda, başvuranlar
Tapu için
Kanunu'nun yeterince
35.
maddesinin
öngörülebilir
olarak
değerlendirilemeyeceği gerekçesiyle 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğine karar verdiğini hatırlatır (Apostolidi ve Diğerleri / Türkiye, No.
45628/99, §§ 71-78, 27 Mart 2007, Nacaryan ve Deryan / Türkiye, No.
19558/02 ve 27904/02, §§ 45-60, 8 Ocak 2008, Fokas / Türkiye, No.
31206/02, §§ 42-45, 29 Eylül 2009, ve Yianopulu / Türkiye, No. 12030/03,
§§ 40-50, 14 Ocak 2014).
23. Mahkeme, kendisine sunulan bütün verileri inceledikten sonra, bu davada farklı bir sonuca varmak için hiçbir neden görmemektedir.
24. Dolayısıyla, Sözleşme'ye Ek 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesi ihlal edilmiştir.
5
NACAKIS - TÜRKİYE
SÖZLEŞME'NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
HAKKINDA 25. Başvuranlar, uğradıklarını iddia ettikleri maddi zarar için müştereken 2.000.000 Avro ve manevi zarar için ayrı ayrı 100.000 Avro talep etmektedirler. Ayrıca, yapmış olduklarını iddia ettikleri masraf ve harcamalar için 50.000 Avro talep etmektedirler.
26. Hükümet bu taleplere aşırı olduğu gerekçesiyle itiraz etmiştir.
27. Davanın özelliklerini göz önünde bulunduran Mahkeme, tespit edilen ihlalin giderilmesi için en uygun yolun yargılamaların yeniden başlatılması veya İstanbul Asliye Hukuk Mahkemesinde devam etmekte olan yargılamalar bağlamında mevcut kararın dikkate alınması olacağı kanaatindedir. Bu bağlamda, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 375§1 maddesinin, Sözleşme veya Protokollerinin ihlal edildiğine dair bir Mahkeme kararının, yargılamaların yeniden başlatılması için özel bir gerekçe teşkil ettiğini açıkça öngördüğünü
kaydetmektedir.
Bu
nedenle,
maddi
zarar
talebini
reddetmektedir.
28. Manevi tazminata ilişkin olarak, 5.000 Avro ve bu meblağ üzerinden ödenebilecek vergi miktarının ödenmesinin makul olduğuna kanaat getirmiş ve bu meblağın başvuranlar Argiros Nacakis ve Evdoksia Nacakis'e (Triyandafilu) müştereken ödenmesine karar vermiştir.
29. Masraf ve harcamalara ilişkin olarak Mahkeme, bu talebi destekleyici belgelerin sunulmadığını gözlemlemektedir. Dolayısıyla bu talebi reddeder.
BU GEREKÇELERLE, MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE, 1. Başvurunun Vasiliki Nacakis ile ilgili olan kısmının kayıttan düşürülmesine;
6
NACAKIS - TÜRKİYE
2. Başvurunun Argiros Nacakis ve Evdoksia Nacakis (Triyandafilu) ile ilgili olan kısmının kabul edilebilir olduğuna;
3. Sözleşme'ye Ek 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;
4. Savunmacı Devlet'in, başvuranlar Argiros Nacakis ve Evdoksia
Nacakis'e (Triyandafilu) müştereken, üç aylık bir süre içinde, manevi tazminat olarak 5.000 Avro (beş bin Avro) ve ayrıca bu meblağ üzerinden vergi olarak ödenmesi gerekebilecek her türlü meblağı, ödeme tarihinde uygulanabilir olan kur üzerinden Savunmacı Devlet'in para birimine çevrilmek üzere ödemesine ve yukarıda bahsi geçen üç aylık sürenin bittiği tarihten itibaren, ödeme gününe kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranda, yukarıda bahsedilen meblağlara basit faiz uygulanmasına;
5. Adil tatmine ilişkin diğer tüm taleplerin reddine;
Karar vermiştir.
İşbu karar Fransızca olarak tanzim edilmiş ve İçtüzüğü 77 § 2 ve 3.
maddeleri uyarınca 29 Kasım 2022 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Egidijus Kūris
Başkan
Dorothee von Arnim
Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı
7
NACAKIS - TÜRKİYE
EK
Başvuranların listesi:
No Ad SOYAD
Doğum yılı
Uyruğu
İkamet yeri
1.
1954
Yunan
Selanik
1954
Yunan
Selanik
1927
Yunan
Selanik
2.
3.
Argiros NACAKIS
Evdoksia NACAKIS
(TRIYANDAFILU)
Vasiliki NACAKIS
8
Bu konudaki diğer kararlar
- Mülkiyet hakkının ihlal edilip edilmediği ve adil tazminat talebi
AİHM · E. 16743/11 · 08.10.2024
- Başvuranların ifade özgürlüğünün (Sözleşme m. 10) ihlal edilip edilmediği
AİHM · E. 9413/22 · 14.10.2025
- Başvuranların adil yargılanma hakkının ihlal edilip edilmediği
AİHM · E. 3715/17 · 10.02.2026
- Başvuranların Sözleşme'nin 8. maddesi ve Ek 1 No.lu Protokol'ün 2. maddesi kapsamındaki haklarının ihlal edilip edilmediği
AİHM · E. 58806/18 · 30.09.2025
Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Karar metni AİHM HUDOC veri tabanı kaynağındaki anonimleştirilmiş hâliyle verilmiştir; özet ve bağlantılar bilgilendirme amaçlıdır.