Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi

AİHM Komite · E. 64140/19 · 19.03.2024

Cezaevindeki başvuranların yazışmalarının UYAP bilişim sistemine kaydedilmesinin özel hayata saygı hakkını ihlal edip etmediği

AİHM Komite, 19.03.2024 tarihli kararında (E. 64140/19) şu meseleyi çözdü: cezaevindeki başvuranların yazışmalarının UYAP bilişim sistemine kaydedilmesinin özel hayata saygı hakkını ihlal edip etmediği. Başvuranların yazışmalarının UYAP sistemine kaydedilmesi, Sözleşme'nin 8. maddesinde güvence altına alınan özel hayata ve haberleşmeye saygı hakkını ihlal etmektedir.

Özet güncelleme:

Mahkemenin vardığı sonuç

Başvuranların yazışmalarının UYAP sistemine kaydedilmesi, Sözleşme'nin 8. maddesinde güvence altına alınan özel hayata ve haberleşmeye saygı hakkını ihlal etmektedir.

Belirleyici olgular

  • Başvuranların cezaevindeki yazışmaları UYAP sistemine kaydedilmiştir.
  • Başvuranlar bu uygulamanın hak ihlali olduğunu ileri sürmüştür.
  • AYM ve AİHM içtihatlarında bu durum haberleşme özgürlüğü ihlali sayılmıştır.

Karardan

“Sözleşme’nin 8. maddesinin ihlal edildiğine; İhlal tespitinin, başvuranlar İsmail Demir ve Necmi Tekelioğlu’nun maruz kaldığı manevi zarar için tek başına yeterli adil tazmin teşkil ettiğine”

Özet yapay zekâ ile karar metninden çıkarılmıştır; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

Bu karara atıf

AİHM Komite, E. 64140/19, T. 19.03.2024

Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün

12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.

3 gün ücretsiz, kredi kartı istenmez

Karar metni

Kaynak: AİHM HUDOC veri tabanı

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

TOPLA VE DİĞERLERİ / TÜRKİYE DAVASI (Başvuru No. 64140/19 ve diğer 6 başvuru bk. ekli liste)

KARAR

STRAZBURG 19 Mart 2024

İşbu karar kesinleşmiştir. Bazı şekli düzeltmelere tabi tutulabilir.

Topla ve diğerleri / Türkiye davasında,

BaşkanJovan Ilievski

Hâkimler

Lorraine Schembri Orland,

Diana Sârcu ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Dorothee von Arnim’in katılımıyla komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan davaların temelinde bulunan ve isimleri ile diğer bilgileri ekteki tabloda yer alan yedi Türk vatandaşının (“başvuranlar”) tabloda belirtilen tarihlerde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi uyarınca Mahkemeye yapmış oldukları başvuruları,

Başvuranların yazışmalarının UYAP bilişim sistemine kaydedilmesiyle ilgili olan, Sözleşme’nin 8. maddesi bağlamındaki şikâyeti, Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Başkanı Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilen Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmesine ve başvuruların geri kalan kısmının kabul edilemez olarak beyan edilmesine ilişkin kararı,

Tarafların görüşlerini,

Mahkemenin, Hükümetin, başvuruların bir komite tarafından incelenmesine ilişkin itirazını reddettiği kararı dikkate alarak, 13 Şubat 2024 tarihinde kapalı oturumda gerçekleştirilen müzakerelerin ardından,

Söz konusu tarihte aşağıdaki kararı vermiştir:

DAVANIN KONUSU

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 1. Mevcut başvurular, başvuranların yazışmalarının, tutuklulukları süresince UYAP bilişim sistemine (“Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi”) kaydedilmesi ile ilgilidir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 2. Başvuranlar, olayların meydana geldiği dönemde, Türkiye’de farklı ceza infaz kurumlarında tutuklu bulunmaktaydılar.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 3. Başvuranlar, tutuklu bulundukları sırada, -hem göndermek istedikleri hem de kendilerine gönderilen- yazışmalarının UYAP sistemine sistematik olarak kaydedilmesine yönelik uygulamaya son verilmesi amacıyla yetkili adli makamlara (infaz hâkimliği ve ağır ceza mahkemesi) başvuruda bulunmuşlardır (bk. bu uygulama hakkında daha fazla bilgi için, Nuh Uzun ve diğerleri/Türkiye, no. 49341/18 ve diğer 13 başvuru, §§ 11-26, 29 Mart 2022).

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 4. Ulusal mahkemeler, başvuranların taleplerini reddetmiştir. Daha sonrasında, Anayasa Mahkemesi, özellikle, başvuranların, özel ve/veya aile hayatına ve/veya haberleşmesine saygı gösterilmesi hakkı bağlamındaki şikâyetlerinin açıkça dayanaktan yoksun olduğu değerlendirmesinde bulunarak bireysel başvurularının reddine karar vermiştir.

MAHKEMENİN DEĞERLENDİRMESİ

BAŞVURULARIN BİRLEŞTİRİLMESİ

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 5. Mahkeme, başvuruların konularının benzerliğini dikkate alarak, bunların tek bir karar altında birlikte incelenmesini uygun görmektedir.

SÖZLEŞME’NİN 8. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA

SEQ level0 \*arabic 6. Başvuranlar, yazışmalarının UYAP sistemine kaydedilmesi nedeniyle Sözleşme’nin 8. maddesiyle güvence altına alınan haklarının ihlal edildiğini iddia etmektedirler.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 7. Hükümet, Nuh Uzun ve diğerleri (yukarıda anılan, §§ 29-34) ve Dağlı ve diğerleri/Türkiye ([komite], no. 25820/18 ve diğer 89 başvuru, §§ 78, 26 Eylül 2023) davalarında sunmuş olduğu ilk itirazların aynısını ileri sürmektedir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 8. Ayrıca, başvuruların, Türkiye tarafından 21 Temmuz 2016 tarihinde Sözleşme’nin 15. maddesi bağlamında iletilen derogasyon bildirimi dikkate alınarak incelenmesi gerektiğini de belirtmektedir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 9. Mahkeme, Hükümetin ilk itirazları ile ilgili olarak, yukarıda atıf yapılan Nuh Uzun ve diğerleri (yukarıda anılan, §§ 40-44 ve 82) ile Dağlı ve diğerleri (yukarıda anılan, §§ 1013 ve burada atıf yapılan davalar) davalarında aynı itirazları reddettiğini hatırlatmaktadır. Mevcut davada, Mahkeme, yukarıda anılan davalarda vardığı sonuçlardan ayrılmak için herhangi bir neden görmemektedir. Mahkeme, Hükümetin ilk itirazlarını reddetmektedir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 10. Öte yandan, başvuruların açıkça dayanaktan yoksun olmadığını ve Sözleşme’nin 35. maddesi kapsamında başkaca herhangi bir kabul edilemezlik gerekçesiyle bağdaşmadığını tespit ederek, kabul edilebilir olduğuna karar vermektedir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 11. Esasa ilişkin olarak, Mahkeme, daha önce, tutukluların yazışmalarının UYAP sistemine kaydedilmesinin, Sözleşme’nin 8. maddesi anlamında “yasayla öngörülmüş” olarak kabul edilemeyeceği gerekçesiyle bu maddenin ihlal edildiği sonucuna vardığını hatırlatmaktadır (Nuh Uzun ve diğerleri, yukarıda anılan, §§ 79 ila 99). Mahkeme, kendi değerlendirmesine sunulan bütün unsurları inceledikten sonra, mevcut davada farklı bir sonuca ulaşmak için herhangi bir sebep görmemektedir. Son olarak, Hükümetin, Sözleşme’nin 15. maddesi uyarınca yapılan derogasyon bildirimi bağlamındaki argümanıyla ilgili olarak, Mahkeme, “yasayla öngörülmemiş” olan ihtilaf konusu tedbirin, olağanüstü halin özel koşulları bakımından haklı olmadığı kanaatindedir (bk. bu davaya uygulanabildiği ölçüde (mutatis mutandis), Baş/Türkiye, no. 66448/17, § 161, 3 Mart 2020, ve Pişkin/Türkiye, no. 33399/18, § 229, 15 Aralık 2020).

SEQ level0 \*arabic 12. Dolayısıyla, Sözleşme’nin 8. maddesi ihlal edilmiştir.

SÖZLEŞME’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 13. Başvuranlar İsmail Demir ve Necmi Tekelioğlu (başvuru no. 20545/20 ve 37272/20), maruz kaldıklarını düşündükleri manevi zarar bağlamında sırasıyla 12.000 avro (EUR) ve 250.000 avro talep etmektedirler. Başvuran İsmail Demir ayrıca, Mahkeme önündeki yargılamayla ilgili olarak yapmış olduğunu iddia ettiği masraf ve giderler için 1.500 avro talep etmektedir. Bu bağlamda özellikle temsilcisiyle imzaladığı sözleşmenin bir nüshasını sunmaktadır. Öte yandan, başvuran Necmi Tekelioğlu, herhangi bir meblağ belirtmeksizin ve kanıtlayıcı belge sunmaksızın, yargılama giderlerinin Hükümete yüklenmesini talep etmektedir. Diğer başvuranlar, esasa ilişkin görüşlerini sunmaları için kendilerine tanınan süre içerisinde adil tazmin talebinde bulunmamışlardır.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 14. Hükümet, yukarıda anılan iki başvuranın taleplerine itiraz etmektedir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 15. Bu iki başvuranın talepleriyle ilgili olarak, Mahkeme, mevcut karardaki ihlal tespitinin tek başına, yeterli adil tazmin teşkil ettiği değerlendirmesinde bulunarak, manevi zarar bağlamındaki talepleri reddetmektedir (bk. ayrıca, Nuh Uzun ve diğerleri, yukarıda anılan, § 111). Öte yandan, elindeki belgeleri göz önünde bulunduran Mahkeme, başvuran İsmail Demir’e (başvuru no. 20545/20) ödenmesi gereken her türlü vergi tutarı hariç olmak üzere, masraf ve giderler bağlamında 500 avro (EUR) ödenmesinin makul olduğuna karar vermektedir (bk. ayrıca, ibid., § 114). Ayrıca, başvuran Necmi Tekelioğlu’nun (başvuru no. 37272/20) masraf ve giderlere ilişkin taleplerini, ilgili kanıtlayıcı belgeler bulunmaması sebebiyle reddetmektedir.

SEQ level0 \*arabic \* MERGEFORMAT 16. Adil tazmin talebinde bulunmayan başvuranlarla ilgili olarak, Mahkeme, bu bağlamda kendilerine herhangi bir ödeme yapılmasına gerek olmadığı kanaatindedir.

BU GEREKÇELERLE, MAHKEME, OY BİRLİĞİYLE,

Başvuruların birleştirilmesine;

Başvuruların kabul edilebilir olduğuna;

Sözleşme’nin 8. maddesinin ihlal edildiğine;

İhlal tespitinin, başvuranlar İsmail Demir ve Necmi Tekelioğlu’nun maruz kaldığı manevi zarar için tek başına yeterli adil tazmin teşkil ettiğine;

a) Davalı Devlet tarafından, üç ay içerisinde, ödeme tarihindeki geçerli döviz kuru üzerinden davalı Devletin para birimine çevrilmek üzere, masraf ve giderler için, ödenmesi gereken her türlü vergi tutarı hariç olmak üzere, başvuran İsmail Demir’e (başvuru no. 20545/20) 500 avro (beş yüz avro) ödenmesine;

b) Söz konusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödeme tarihine kadar, bu meblağa, Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli olan marjinal kredi faiz oranının üç puan fazlasına eşit oranda basit faiz uygulanmasına;

6. Başvuranlar İsmail Demir ve Necmi Tekelioğlu’nun adil tazmine ilişkin kalan talebinin reddine karar vermiştir.İşbu karar Fransızca dilinde tanzim edilmiş olup, Mahkeme İç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2 ve 3. fıkraları gereğince 19 Mart 2024 tarihinde bildirilmiştir.

Dorothee von Arnim Jovan Ilievski Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Başkan

EK

Başvuranların Listesi

No.

Başvuru No.

Davanın Adı

Başvuru Tarihi

BaşvuranınDoğum Tarihiİkâmet Yeri

Temsilcisi 1.

64140/19

Topla/Türkiye 29.11.2019

Ali TOPLA1976Osmaniye

B. DİNÇER 2.

4516/20

Esgiyer/Türkiye 6.01.2020

Hacı Mustafa ESGİYER1981Basselland

K. ÖZTÜRK 3.

17230/20

Peksak/Türkiye 3.04.2020

Ali Efendi PEKSAK1969Istanbul

T. ÖNAY 4.

20545/20

Demir/Türkiye 29.04.2020

İsmail DEMİR1990Gaziantep

K. ÖZTÜRK 5.

37272/20

Tekelioğlu c. Türkiye 29.07.2020

Necmi TEKELİOĞLU1982Kahramanmaraş

6.

55569/20

Metin/Türkiye 13.11.2020

Selahaddin METİN1984Afyonkarahisar

L. ADSOY 7.

21872/21

Yılmaz/Türkiye 17.03.2021

Kerem YILMAZ1987Kocaeli

E. YILMAZ

Bu konudaki diğer kararlar

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının tümü →

Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün

12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.

3 gün ücretsiz, kredi kartı istenmez

Bu bir hukuki görüş değildir. Karar metni AİHM HUDOC veri tabanı kaynağındaki anonimleştirilmiş hâliyle verilmiştir; özet ve bağlantılar bilgilendirme amaçlıdır.

Haftalık mevzuat bülteni

Resmî Gazete'de yayımlanan kanun değişiklikleri, ekler, mülga ve iptal edilen maddeler haftada bir e-postanızda. Ücretsiz, üyelik istenmez, tek tıkla çıkarsınız.