Anayasa Mahkemesi · E. 2024/174 · K. 2024/169 · 17.10.2024
TMK m. 734/2'deki önalım bedeli ve tapu giderlerine ilişkin ibarenin Anayasa'ya aykırılığı iddiası
Anayasa Mahkemesi, 17.10.2024 tarihli kararında (E. 2024/174, K. 2024/169) şu meseleyi çözdü: TMK m. 734/2'deki önalım bedeli ve tapu giderlerine ilişkin ibarenin Anayasa'ya aykırılığı iddiası. Başvuru karar tutanağının onaylı örneğinin gönderilmemesi nedeniyle başvurunun yöntemine uygun olmadığı ve ayrıca aynı kural hakkında verilen esastan ret kararının üzerinden on yıl geçmediği gerekçesiyle reddi gerekir.
Özet güncelleme:
Mahkemenin vardığı sonuç
Başvuru karar tutanağının onaylı örneğinin gönderilmemesi nedeniyle başvurunun yöntemine uygun olmadığı ve ayrıca aynı kural hakkında verilen esastan ret kararının üzerinden on yıl geçmediği gerekçesiyle reddi gerekir.
Belirleyici olgular
- İtiraz yoluna başvuran mahkeme başvuru tutanağını onaylı göndermemiştir.
- İtiraz konusu kural hakkında daha önce esastan ret kararı verilmiştir.
- Önceki esastan ret kararının üzerinden on yıllık süre geçmemiştir.
Karardan
“başvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE”
İlgili mevzuat
TMK m. 734 · Anayasa m. 13 · Anayasa m. 17 · Anayasa m. 35 · 6216 sayılı Kanun m. 40
Özet yapay zekâ ile karar metninden çıkarılmıştır; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Bu karardan sonra değişen maddeler
Kararın dayandığı bir madde karar tarihinden (17.10.2024) sonra değişti:
- TMK m. 734: değiştirildi, yürürlük 25.12.2025 (7571 sayılı Kanun)
Kararı emsal olarak kullanmadan önce maddenin güncel metnine bakın.
Bu karara atıf
Anayasa Mahkemesi, E. 2024/174, K. 2024/169, T. 17.10.2024
Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Karar metni
Kaynak: Anayasa Mahkemesi Norm Denetimi Kararlar Bilgi Bankası
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2024/174
Karar Sayısı : 2024/169
Karar Tarihi : 17/10/2024
R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ edildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Antalya 13. Asliye Hukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 734. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “…satış bedeli ile alıcıya düşen tapu giderlerini,…” ibaresinin
Anayasa’nın 13., 17. ve 35. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: Kanuni ön alım hakkına dayanılarak açılan tapu iptal ve tescil davasında itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 734. maddesi şöyledir:
“c. Kullanılması
Madde 734
Önalım hakkı, alıcıya karşı dava açılarak kullanılır.
Önalım hakkı sahibi, adına payın tesciline karar verilmeden önce, satış bedeli ile alıcıya düşen tapu giderlerini, hâkim tarafından belirlenen süre içinde hâkimin belirleyeceği yere nakden yatırmakla yükümlüdür.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü (İçtüzük) hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Elif
ÇELİKDEMİR ANKITCI tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Anayasaya aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem düzenlenmiştir. Söz konusu maddenin (1) numaralı fıkrasında bir davaya bakmakta olan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini
Anayasa’ya aykırı görmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği belirtilmiş; anılan fıkranın (b) bendinde “Başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği”
Anayasa Mahkemesine gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Maddenin (4)
numaralı fıkrasında ise yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının Anayasa
Mahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.
3. İçtüzük’ün 46. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a)
bendinde de “Başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği” Anayasa
Mahkemesine sunulacak belgeler arasında sayılmıştır.
4. Yine İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede başvuruda eksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna ilişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği, (2)
numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın itiraz yoluna başvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir.
5. Yapılan incelemede itiraz yoluna başvuran Mahkemenin gerekçeli kararla itiraz yoluna başvurduğu ancak gönderilen belgeler arasında başvuru kararına ilişkin düzenlenen tutanağın onaylı örneğinin bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla başvurunun yöntemine uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
6. Açıklanan nedenle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendi ile İçtüzük’ün 46. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan başvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından reddi gerekir.
7. Kaldı ki Anayasa’nın “Anayasaya aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi” başlıklı 152. maddesinin dördüncü fıkrasında “Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.” denilmiştir.
6216 sayılı Kanun’un “Başvuruya engel durumlar” başlığını taşıyan 41.
maddesinin (1) numaralı fıkrasında da “Mahkemenin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz başvurusu yapılamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
8. Anayasa Mahkemesinin 8/11/2023 tarihli ve E.2023/77,
K.2023/190 sayılı kararıyla itiraz konusu kuralda yer alan “… satış bedeli…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olmadığına karar verilmiş ve bu karar 12/12/2023 tarihli ve 32397 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Anayasa
Mahkemesince itiraz başvurusu üzerine işin esasına girilerek reddedilen anılan ibare hakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için önceki kararın Resmî
Gazete’de yayımlandığı 12/12/2023 tarihinden başlayarak geçmesi gereken on yıllık süre de henüz dolmamıştır.
III. HÜKÜM
22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 734. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “...satış bedeli ile alıcıya düşen tapu giderlerini,...” ibaresinin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE 17/10/2024 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI
Bu konudaki diğer kararlar
- İtiraz başvurusunda başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneğinin gönderilmemesinin sonucu
AYM · E. 2024/186 · K. 2024/179 · 05.11.2024
- İtiraz başvurusunda ayrıca bir gerekçeli başvuru kararının gönderilmemesinin başvurunun geçerliliğine etkisi
AYM · E. 2025/15 · K. 2025/22 · 11.02.2025
- İtiraz başvurusunda başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneğinin gönderilmemesinin sonucu
AYM · E. 2024/219 · K. 2024/218 · 25.12.2024
- İtiraz başvurusunda usulüne uygun belgelerin sunulmaması nedeniyle başvurunun reddi gerekip gerekmediği
AYM · E. 2025/174 · K. 2025/168 · 10.09.2025
Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Karar metni Anayasa Mahkemesi Norm Denetimi Kararlar Bilgi Bankası kaynağındaki anonimleştirilmiş hâliyle verilmiştir; özet ve bağlantılar bilgilendirme amaçlıdır.