2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası · Madde 15
Anayasa Madde 15: Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 15. maddesi (Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması), bugüne kadar 7.876 mahkeme kararında anıldı. Son değişiklik: 21.01.2017, 6771 sayılı Kanun. Savaş, seferberlik (…) veya olağanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlal edilmemek kaydıyla, durumun gerektirdiği ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir veya bunlar için Anayasada öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınabilir.
Metin kontrolü: 14.11.2026 · Kaynak: mevzuat.gov.tr
Bu maddeye atıf
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m. 15
Madde metni
Savaş, seferberlik (…) veya olağanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlal edilmemek kaydıyla, durumun gerektirdiği ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir veya bunlar için Anayasada öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınabilir. Birinci fıkrada belirlenen durumlarda da, savaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler (…) dışında, kişinin yaşama hakkına, maddi ve manevi varlığının bütünlüğüne dokunulamaz; kimse din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz ve bunlardan dolayı suçlanamaz; suç ve cezalar geçmişe yürütülemez; suçluluğu mahkeme kararı ile saptanıncaya kadar kimse suçlu sayılamaz.
Değişiklik geçmişi
- 21.01.2017Değişiklik · “, sıkıyönetim” ibaresi6771 sayılı Kanun
Hangi mahkemeler uyguluyor
Anayasa m. 15 veri tabanımızdaki 7.876 kararda anılıyor; en çok Danıştay kararlarında (yüzde 83). En çok Danıştay 5. Daire (5.765), Anayasa Mahkemesi (966) ve Danıştay 8. Daire (322) uyguluyor. Bilinen ilk karar 1964, en yeni karar 22.07.2026 tarihli.
- Danıştay6.564
- Anayasa Mahkemesi966
- Yargıtay260
- AİHM29
- Bölge adliye mahkemeleri29
Birlikte en çok anılan maddeler
Bu maddeyi uygulayan kararlarda en sık şu maddeler de anılıyor:
Sayılar İçtihad AI veri tabanındaki kararlardan hesaplanmıştır (20.11.2026); veri tabanı her mahkemenin bütün kararlarını içermez.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
Anayasa m. 15 bugüne kadar 7.876 kararda anıldı. Sitede yayımlananlardan bazıları:
- OHAL Komisyonunun görev süresi bittikten sonraki işlemleri yürütecek kurumları belirleyen kuralın Anayasa'ya uygunluğu
AYM · E. 2023/40 · K. 2025/14 · 16.01.2025
- Güvenlik korucularının toplu şikayette bulunmasının disiplin cezasıyla cezalandırılmasının Anayasa'ya uygunluğu
AYM · E. 2023/25 · K. 2024/139 · 23.07.2024
- Cezaevinde avukatla yapılan görüşmelerin izlenmesi ve kaydedilmesinin özel hayata saygı hakkını ihlal edip etmediği
AİHM · E. 24074/19 · 14.11.2023
- Tutukluların avukatlarıyla görüşmelerinin izlenmesinin AİHS 5/4 maddesini ihlal edip etmediği
AİHM · E. 10207/21 · 06.06.2023
- OHAL KHK'sı ile askeri okul mezununun atamasının iptal edilmesinin adil yargılanma hakkını ihlal edip etmediği
AİHM · E. 35726/20 · 11.04.2023
- Gazetecinin makul şüphe olmaksızın tutuklanmasının özgürlük, güvenlik ve ifade özgürlüğünü ihlal edip etmediği
AİHM · E. 43979/17 · 31.01.2023
- Gözaltı/tutuklama tedbirleri ve soruşturma dosyasına erişimin kısıtlanması nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlali iddiası
AYM · E. 2017/20801 · 19.11.2020
- Terör örgütleriyle iltisaklı/irtibatlı olanların noter, arabulucu ve bilirkişi olamayacağına dair kuralın anayasallığı
AYM · E. 2018/89 · K. 2019/84 · 14.11.2019
Anayasa m. 15 ile ilgili kendi olayınıza uyan emsalleri bulun
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Madde metni mevzuat.gov.tr'deki güncel metinden alınmıştır; bağlayıcı olan Resmî Gazete'de yayımlanan metindir.