2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası · Madde 36
Anayasa Madde 36: Hak arama hürriyeti
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 36. maddesi (Hak arama hürriyeti), bugüne kadar 26.275 mahkeme kararında anıldı. Son değişiklik: 03.10.2001, 4709 sayılı Kanun. Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz.
Metin kontrolü: 14.11.2026 · Kaynak: mevzuat.gov.tr
Bu maddeye atıf
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m. 36
Madde metni
Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz.
Önceki metin
17.10.2001 tarihine kadar yürürlükteki metin
Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma hakkına sahiptir. Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz.
Önceki metin değişiklik kayıtlarından kurulmuştur; bağlayıcı olan Resmî Gazete'de yayımlanan metindir.
Değişiklik geçmişi
- 03.10.2001Ekleme · “savunma” ibaresi4709 sayılı KanunYürürlük: 17.10.2001
Hangi mahkemeler uyguluyor
Anayasa m. 36 veri tabanımızdaki 26.275 kararda anılıyor; en çok Anayasa Mahkemesi kararlarında (yüzde 34). En çok Anayasa Mahkemesi (9.063), Danıştay 5. Daire (4.544) ve Yargıtay 9. Hukuk Dairesi (645) uyguluyor. Bilinen ilk karar 1962, en yeni karar 08.09.2026 tarihli.
- Anayasa Mahkemesi9.063
- Yargıtay7.708
- Danıştay7.137
- Bölge adliye mahkemeleri1.567
- İlk derece mahkemeleri721
Birlikte en çok anılan maddeler
Bu maddeyi uygulayan kararlarda en sık şu maddeler de anılıyor:
Sayılar İçtihad AI veri tabanındaki kararlardan hesaplanmıştır (20.11.2026); veri tabanı her mahkemenin bütün kararlarını içermez.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
Anayasa m. 36 bugüne kadar 26.275 kararda anıldı. Sitede yayımlananlardan bazıları:
- Sanık lehine istinaf başvurusunda ceza miktarının aleyhe değiştirilememesi güvencesinin kapsamı
AYM · E. 2026/71 · K. 2026/148 · 25.06.2026
- Değişiklik öncesi CMK m.280/1-e'deki istisna ibaresinin Anayasa'ya aykırılığı iddiası
AYM · E. 2025/247 · K. 2026/147 · 25.06.2026
- Subayların uyarma ve kınama disiplin cezalarının yargı denetimi dışında bırakılmasının Anayasa'ya uygunluğu
AYM · E. 2025/212 · K. 2026/127 · 04.06.2026
- Miktar veya değeri bir milyon TL'yi geçmeyen ticari davalarda basit yargılama usulü uygulanmasının Anayasa'ya aykırılığı
AYM · E. 2025/274 · K. 2026/113 · 13.05.2026
- Kamulaştırma Kanunu ek 4. maddesinin ikinci fıkrasının Anayasa'ya aykırılığı iddiası
AYM · E. 2026/24 · K. 2026/106 · 13.05.2026
- Nitelikli dolandırıcılık suçunun ağır ceza mahkemesi görev alanından çıkarılmasının Anayasa'ya uygunluğu
AYM · E. 2026/10 · K. 2026/111 · 13.05.2026
- Harçlar Kanunu'nun 30. maddesindeki noksan harcın tamamlanmasına ilişkin ibarelerin Anayasa'ya aykırılığı iddiası
AYM · E. 2025/246 · K. 2026/108 · 13.05.2026
- Mal bildiriminde bulunmamanın disiplin cezasıyla yaptırıma bağlanmasının Anayasa'ya uygunluğu
AYM · E. 2025/265 · K. 2026/84 · 16.04.2026
- Dava dilekçesinde davalının adresinin gösterilmemesi halinde davanın açılmamış sayılmasının Anayasa'ya aykırılığı
AYM · E. 2025/272 · K. 2026/80 · 16.04.2026
- Yurt dışı eğitim borçlarının yapılandırılmasında yargılama giderlerinden vazgeçilmesinin Anayasa'ya uygunluğu
AYM · E. 2025/208 · K. 2026/69 · 26.03.2026
Anayasa m. 36 ile ilgili kendi olayınıza uyan emsalleri bulun
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Madde metni mevzuat.gov.tr'deki güncel metinden alınmıştır; bağlayıcı olan Resmî Gazete'de yayımlanan metindir.