2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası · Madde 46
Anayasa Madde 46: Kamulaştırma
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 46. maddesi (Kamulaştırma), bugüne kadar 3.867 mahkeme kararında anıldı. Son değişiklik: 03.10.2001, 4709 sayılı Kanun. Devlet ve kamu tüzel kişileri; kamu yararının gerektirdiği hallerde, gerçek karşılıklarını peşin ödemek şartıyla, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamını veya bir kısmını, kanunla gösterilen esas ve usullere göre, kamulaştırmaya ve bunlar üzerinde idarî irtifaklar kurmaya yetkilidir.
Metin kontrolü: 14.11.2026 · Kaynak: mevzuat.gov.tr
Bu maddeye atıf
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m. 46
Madde metni
(Değişik: 3/10/2001-4709/18 md.)Devlet ve kamu tüzel kişileri; kamu yararının gerektirdiği hallerde, gerçek karşılıklarını peşin ödemek şartıyla, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamını veya bir kısmını, kanunla gösterilen esas ve usullere göre, kamulaştırmaya ve bunlar üzerinde idarî irtifaklar kurmaya yetkilidir. Kamulaştırma bedeli ile kesin hükme bağlanan artırım bedeli nakden ve peşin olarak ödenir. Ancak, tarım reformunun uygulanması, büyük enerji ve sulama projeleri ile iskân projelerinin gerçekleştirilmesi, yeni ormanların yetiştirilmesi, kıyıların korunması ve turizm amacıyla kamulaştırılan toprakların bedellerinin ödenme şekli kanunla gösterilir. Kanunun taksitle ödemeyi öngörebileceği bu hallerde, taksitlendirme süresi beş yılı aşamaz; bu takdirde taksitler eşit olarak ödenir. Kamulaştırılan topraktan, o toprağı doğrudan doğruya işleten küçük çiftçiye ait olanlarının bedeli, her halde peşin ödenir. İkinci fıkrada öngörülen taksitlendirmelerde ve herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedellerinde kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanır.
Değişiklik geçmişi
- 03.10.2001Değişiklik4709 sayılı KanunYürürlük: 17.10.2001
Hangi mahkemeler uyguluyor
Anayasa m. 46 veri tabanımızdaki 3.867 kararda anılıyor; en çok Yargıtay kararlarında (yüzde 80). En çok Yargıtay 5. Hukuk Dairesi (2.880), Anayasa Mahkemesi (411) ve Danıştay 6. Daire (200) uyguluyor. Bilinen ilk karar 1963, en yeni karar 13.05.2026 tarihli.
- Yargıtay3.107
- Anayasa Mahkemesi411
- Danıştay218
- Uyuşmazlık Mahkemesi75
- AİHM48
Birlikte en çok anılan maddeler
Bu maddeyi uygulayan kararlarda en sık şu maddeler de anılıyor:
Sayılar İçtihad AI veri tabanındaki kararlardan hesaplanmıştır (20.11.2026); veri tabanı her mahkemenin bütün kararlarını içermez.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
Anayasa m. 46 bugüne kadar 3.867 kararda anıldı. Sitede yayımlananlardan bazıları:
- Kamulaştırma Kanunu ek 4. maddesinin ikinci fıkrasının Anayasa'ya aykırılığı iddiası
AYM · E. 2026/24 · K. 2026/106 · 13.05.2026
- Kamulaştırma Kanunu'ndaki tescil hükmünün kesin olmasına ilişkin kuralın Anayasa'ya uygunluğu
AYM · E. 2025/190 · K. 2026/38 · 12.02.2026
- Kamulaştırma Kanunu'nun 10. maddesinin (f) bendinin Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla iptali talebi
AYM · E. 2025/161 · K. 2026/12 · 15.01.2026
- Kamulaştırma bedelinin tespiti davalarında temyiz sınırının Anayasa'ya aykırı olup olmadığı
AYM · E. 2025/124 · K. 2025/203 · 08.10.2025
- TMK m. 744/2'deki mecra geçirilmesinin kamulaştırma kurallarına bağlı olması halinde komşuluk hükümlerinin uygulanmayacağı kuralının iptali talebi
AYM · E. 2025/93 · K. 2025/153 · 10.07.2025
- İtiraz konusu kuralın somut uyuşmazlıkta uygulanma imkanının bulunup bulunmadığı ve Anayasa'ya aykırılığı
AYM · E. 2025/118 · K. 2025/106 · 07.05.2025
- Kamulaştırma Kanunu ek 1. maddesinin birinci fıkrasına eklenen üçüncü cümlenin Anayasa'ya uygunluğu
AYM · E. 2024/135 · K. 2025/20 · 16.01.2025
- Kamulaştırmasız el atma tazminatındaki değer kaybının mülkiyet hakkını ihlal edip etmediği
AİHM · E. 56471/21 · 10.12.2024
- Endüstri Bölgeleri Kanunu'ndaki bazı değişikliklerin Anayasa'ya aykırılığı iddiası
AYM · E. 2022/158 · K. 2024/206 · 05.12.2024
- Davalısı harçtan muaf olan davalarda davacıdan peşin karar ve ilam harcı alınmasının Anayasa'ya aykırılığı iddiası
AYM · E. 2024/6 · K. 2024/204 · 04.12.2024
Anayasa m. 46 ile ilgili kendi olayınıza uyan emsalleri bulun
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Madde metni mevzuat.gov.tr'deki güncel metinden alınmıştır; bağlayıcı olan Resmî Gazete'de yayımlanan metindir.