6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu · Madde 140
HMK Madde 140: Ön inceleme duruşması
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 140. maddesi (Ön inceleme duruşması), bugüne kadar 1.827 mahkeme kararında anıldı. Son değişiklik: 22.07.2020, 7251 sayılı Kanun. Hâkim, ön inceleme duruşmasında, dava şartları ve ilk itirazlar hakkında karar verebilmek için gerekli görürse tarafları dinler; daha sonra, tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları tek tek tespit eder.
Metin kontrolü: 14.11.2026 · Kaynak: mevzuat.gov.tr
Bu maddeye atıf
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 140
Madde metni
(1) Hâkim, ön inceleme duruşmasında, dava şartları ve ilk itirazlar hakkında karar verebilmek için gerekli görürse tarafları dinler; daha sonra, tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları tek tek tespit eder.
(2) Uyuşmazlık konularının tespitinden sonra hâkim, tarafları sulh ve arabuluculuğun esasları, süreci ve hukuki sonuçları hakkında aydınlatarak sulhe veya arabuluculuğa teşvik eder; bu konuda sonuç alınacağı kanaatine varırsa, bir defaya mahsus olmak üzere yeni bir duruşma günü tayin eder.
(3) Ön inceleme duruşmasının sonunda, tarafların sulh veya arabuluculuk faaliyetinden bir sonuç alıp almadıkları, sonuç alamadıkları takdirde anlaşamadıkları hususların nelerden ibaret olduğu tutanakla tespit edilir. Bu tutanağın altı, duruşmada hazır bulunan taraflarca imzalanır. Tahkikat bu tutanak esas alınmak suretiyle yürütülür.
(4) Ön inceleme tek duruşmada tamamlanır. Zorunlu olan hâllerde bir defaya mahsus olmak üzere yeni bir duruşma günü tayin edilir.
(5) (Değişik:22/7/2020-7251/14 md.) 139 uncu madde uyarınca yapılan ihtara rağmen dilekçelerinde gösterdikleri belgeleri sunmayan veya belgelerin getirtilmesi için gerekli açıklamayı yapmayan tarafın bu delillere dayanmaktan vazgeçmiş sayılmasına karar verilir.
Değişiklik geçmişi
- 22.07.2020Değişiklik · “sulhe veya arabuluculuğa” ibaresi7251 sayılı KanunYürürlük: 28.07.2020
- 22.07.2020Değişiklik · (5) numaralı fıkra7251 sayılı KanunYürürlük: 28.07.2020
- 07.06.2012Ekleme · ikinci fıkra, “sulhe” ibaresi6325 sayılı KanunYürürlük: 22.06.2013
Hangi mahkemeler uyguluyor
HMK m. 140 veri tabanımızdaki 1.827 kararda anılıyor; en çok İlk derece mahkemeleri kararlarında (yüzde 46). En çok Yargıtay 2. Hukuk Dairesi (104), Yargıtay 1. Hukuk Dairesi (89) ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (82) uyguluyor. Bilinen ilk karar 2012, en yeni karar 08.05.2026 tarihli.
- İlk derece mahkemeleri844
- Yargıtay579
- Bölge adliye mahkemeleri402
- Anayasa Mahkemesi2
Birlikte en çok anılan maddeler
Bu maddeyi uygulayan kararlarda en sık şu maddeler de anılıyor:
Sayılar İçtihad AI veri tabanındaki kararlardan hesaplanmıştır (20.11.2026); veri tabanı her mahkemenin bütün kararlarını içermez.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
HMK m. 140 bugüne kadar 1.827 kararda anıldı. Sitede yayımlananlardan bazıları:
- Muris muvazaası davasında uyuşmazlık konusunun netleştirilmesi ve eksik inceleme ile karar verilmemesi
Yargıtay 1. HD · E. 2025/1508 · K. 2026/2098 · 24.03.2026
- Ön inceleme duruşmasının en çok bir defa ertelenebilmesi kuralının Anayasa'ya aykırılığı iddiası
AYM · E. 2025/102 · K. 2025/182 · 10.09.2025
- İtiraz konusu HMK hükümlerinin somut davada uygulanma imkanının bulunup bulunmadığı ve mahkemenin yetkisi
AYM · E. 2025/159 · K. 2025/144 · 10.07.2025
- Haksız azil ve sulh durumunda Avukatlık Kanunu 165 uyarınca karşı tarafın müteselsil vekalet ücreti sorumluluğunun kapsamı
Yargıtay 3. HD · E. 2020/3190 · K. 2020/4347 · 17.09.2020
- Usulüne uygun ıslah olmadan talep artırımına karar verilemeyeceği
Yargıtay HGK · E. 2017/1288 · K. 2020/143 · 13.02.2020
- Duruşmalı ön inceleme yapılmadan tahkikat aşamasına geçilmesinin usul ekonomisi ve hukuki dinlenilme hakkı bakımından değerlendirilmesi
Yargıtay 4. HD · E. 2016/2811 · K. 2017/7734 · 29.11.2017
- Cevap dilekçesinde dayandığı delil ve tanık isimlerini sunması için tarafa kesin süre verilmeden karar verilmesi
Yargıtay 2. HD · E. 2015/24290 · K. 2017/3274 · 27.03.2017
- Dilekçeler aşaması ve ön inceleme tamamlanmadan tahkikata geçilerek hüküm kurulmasının hukuka aykırılığı
Yargıtay 3. HD · E. 2015/19403 · K. 2016/1232 · 08.02.2016
- Ön inceleme aşaması tamamlanmadan taraflara delil ve tanık bildirmeleri için kesin süre verilmeksizin davanın reddi
Yargıtay 2. HD · E. 2015/24108 · K. 2016/1721 · 03.02.2016
- Ön inceleme duruşması yapılmaksızın esas hakkında karar verilmesinin usule aykırılığı
Yargıtay 7. HD · E. 2014/21711 · K. 2015/22057 · 11.11.2015
HMK m. 140 ile ilgili kendi olayınıza uyan emsalleri bulun
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Madde metni mevzuat.gov.tr'deki güncel metinden alınmıştır; bağlayıcı olan Resmî Gazete'de yayımlanan metindir.