6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu · Madde 320
HMK Madde 320: Ön inceleme ve tahkikat
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 320. maddesi (Ön inceleme ve tahkikat), bugüne kadar 8.018 mahkeme kararında anıldı. Son değişiklik: 07.06.2012, 6325 sayılı Kanun. Mahkeme, mümkün olan hâllerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verir.
Metin kontrolü: 14.11.2026 · Kaynak: mevzuat.gov.tr
Bu maddeye atıf
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 320
Madde metni
(1) Mahkeme, mümkün olan hâllerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verir.
(2) Daha önce karar verilemeyen hâllerde mahkeme, ilk duruşmada dava şartları ve ilk itirazlarla hak düşürücü süre ve zamanaşımı hakkında tarafları dinler; daha sonra tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları tek tek tespit eder. Uyuşmazlık konularının tespitinden sonra hâkim, tarafları sulhe veya arabuluculuğa teşvik eder. Tarafların sulh olup olmadıkları, sulh olmadıkları takdirde anlaşamadıkları hususların nelerden ibaret olduğu tutanağa yazılır; tutanağın altı hazır bulunan taraflarca imzalanır. Tahkikat bu tutanak esas alınmak suretiyle yürütülür.
(3) Mahkeme, tarafların dinlenmesi, delillerin incelenmesi ve tahkikat işlemlerinin yapılmasını yukarıdaki fıkrada belirtilen duruşma hariç, iki duruşmada tamamlar. Duruşmalar arasındaki süre bir aydan daha uzun olamaz. İşin niteliği gereği bilirkişi incelemesinin uzaması, istinabe yoluyla tahkikat işlemlerinin yürütülmesi gibi zorunlu hâllerde, hâkim gerekçesini belirterek bir aydan sonrası için de duruşma günü belirleyebilir ve ikiden fazla duruşma yapabilir.
(4) Basit yargılama usulüne tabi davalarda, işlemden kaldırılmasına karar verilmiş olan dosya, yenilenmesinden sonra takipsiz bırakılırsa, dava açılmamış sayılır.
Önceki metin
22.06.2013 tarihine kadar yürürlükteki metin
(1) Mahkeme, mümkün olan hâllerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verir.
(2) Daha önce karar verilemeyen hâllerde mahkeme, ilk duruşmada dava şartları ve ilk itirazlarla hak düşürücü süre ve zamanaşımı hakkında tarafları dinler; daha sonra tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları tek tek tespit eder. Uyuşmazlık konularının tespitinden sonra hâkim, tarafları sulhe teşvik eder. Tarafların sulh olup olmadıkları, sulh olmadıkları takdirde anlaşamadıkları hususların nelerden ibaret olduğu tutanağa yazılır; tutanağın altı hazır bulunan taraflarca imzalanır. Tahkikat bu tutanak esas alınmak suretiyle yürütülür.
(3) Mahkeme, tarafların dinlenmesi, delillerin incelenmesi ve tahkikat işlemlerinin yapılmasını yukarıdaki fıkrada belirtilen duruşma hariç, iki duruşmada tamamlar. Duruşmalar arasındaki süre bir aydan daha uzun olamaz. İşin niteliği gereği bilirkişi incelemesinin uzaması, istinabe yoluyla tahkikat işlemlerinin yürütülmesi gibi zorunlu hâllerde, hâkim gerekçesini belirterek bir aydan sonrası için de duruşma günü belirleyebilir ve ikiden fazla duruşma yapabilir.
(4) Basit yargılama usulüne tabi davalarda, işlemden kaldırılmasına karar verilmiş olan dosya, yenilenmesinden sonra takipsiz bırakılırsa, dava açılmamış sayılır.
Önceki metin değişiklik kayıtlarından kurulmuştur; bağlayıcı olan Resmî Gazete'de yayımlanan metindir.
Değişiklik geçmişi
- 07.06.2012Ekleme · “tarafları sulhe” ibaresi6325 sayılı KanunYürürlük: 22.06.2013
Hangi mahkemeler uyguluyor
HMK m. 320 veri tabanımızdaki 8.018 kararda anılıyor; en çok İlk derece mahkemeleri kararlarında (yüzde 82). En çok Yargıtay 10. Hukuk Dairesi (168), Yargıtay 9. Hukuk Dairesi (126) ve Yargıtay 22. Hukuk Dairesi (104) uyguluyor. Bilinen ilk karar 2012, en yeni karar 19.08.2026 tarihli.
- İlk derece mahkemeleri6.553
- Yargıtay919
- Bölge adliye mahkemeleri515
- Anayasa Mahkemesi28
- Uyuşmazlık Mahkemesi3
Birlikte en çok anılan maddeler
Bu maddeyi uygulayan kararlarda en sık şu maddeler de anılıyor:
Sayılar İçtihad AI veri tabanındaki kararlardan hesaplanmıştır (20.11.2026); veri tabanı her mahkemenin bütün kararlarını içermez.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
HMK m. 320 bugüne kadar 8.018 kararda anıldı. Sitede yayımlananlardan bazıları:
- Basit yargılama usulünde dosya üzerinden karar verilmesini öngören kuralın Anayasa'ya aykırılığı iddiası
AYM · E. 2025/158 · K. 2025/143 · 10.07.2025
- HMK m. 320/1'deki 'mümkün olan hâllerde' ibaresinin iptali talebiyle yapılan itiraz başvurusunun incelenmesi
AYM · E. 2025/75 · K. 2025/60 · 06.03.2025
- Dilekçeler aşaması ve ön inceleme tamamlanmadan tahkikata geçilerek hüküm kurulmasının hukuka aykırılığı
Yargıtay 3. HD · E. 2015/19403 · K. 2016/1232 · 08.02.2016
- Ön inceleme duruşması yapılmaksızın esas hakkında karar verilmesinin usule aykırılığı
Yargıtay 7. HD · E. 2014/21711 · K. 2015/22057 · 11.11.2015
HMK m. 320 ile ilgili kendi olayınıza uyan emsalleri bulun
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Madde metni mevzuat.gov.tr'deki güncel metinden alınmıştır; bağlayıcı olan Resmî Gazete'de yayımlanan metindir.