Anayasa Mahkemesi · E. 2025/158 · K. 2025/143 · 10.07.2025
Basit yargılama usulünde dosya üzerinden karar verilmesini öngören kuralın Anayasa'ya aykırılığı iddiası
Anayasa Mahkemesi, 10.07.2025 tarihli kararında (E. 2025/158, K. 2025/143) şu meseleyi çözdü: basit yargılama usulünde dosya üzerinden karar verilmesini öngören kuralın Anayasa'ya aykırılığı iddiası. İtiraz konusu kural, yerel mahkemece duruşma günü belirlenerek taraflar davet edildiğinden davada uygulanacak kural niteliğinde değildir; bu nedenle başvuru yetkisizlikten reddedilmelidir.
Özet güncelleme:
Mahkemenin vardığı sonuç
İtiraz konusu kural, yerel mahkemece duruşma günü belirlenerek taraflar davet edildiğinden davada uygulanacak kural niteliğinde değildir; bu nedenle başvuru yetkisizlikten reddedilmelidir.
Belirleyici olgular
- Yerel mahkeme tensip tutanağıyla duruşma günü belirlemiştir.
- İtiraz konusu kural dosya üzerinden karar vermeyi düzenler.
- Kuralın bakılmakta olan davada uygulanma imkanı kalmamıştır.
Karardan
“başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 10/7/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.”
İlgili mevzuat
HMK m. 320 · Anayasa m. 2 · Anayasa m. 5 · Anayasa m. 13 · Anayasa m. 36 · Anayasa m. 40 · Anayasa m. 141 · 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun m. 40
Özet yapay zekâ ile karar metninden çıkarılmıştır; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Bu karara atıf
Anayasa Mahkemesi, E. 2025/158, K. 2025/143, T. 10.07.2025
Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Karar metni
Kaynak: Anayasa Mahkemesi Norm Denetimi Kararlar Bilgi Bankası
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2025/158
Karar Sayısı : 2025/143
Karar Tarihi : 10/7/2025
R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ edildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 73. İş Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 320. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan “…mümkün olan hâllerde...” ibaresinin Anayasa’nın 2., 5., 13., 36., 40. ve 141. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: İşçilik alacağının tahsili talebiyle açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMÜ
Kanun’un 320. maddesinin itiraz konusu kuralın da yer aldığı (1) numaralı fıkrası şöyledir:
“(1) Mahkeme, mümkün olan hâllerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verir.”
II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Özge ULUKAYA tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü.
2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına giren bir dava bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.
3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 6100 sayılı Kanun’un 320. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan “…mümkün olduğu hâllerde…” ibaresinin iptalini talep etmiştir. Söz konusu maddede basit yargılama usulünün uygulandığı davalarda ön inceleme ve tahkikat aşamalarına ilişkin düzenlemelere yer verilmiş, anılan fıkrada mahkemenin mümkün olan hâllerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar vereceği hükme bağlanmıştır.
4. Bakılmakta olan davada Mahkeme, tensip tutanağında duruşma günü belirleyerek tarafların duruşmaya davet edilmesine karar vermiştir. Bu itibarla tarafların mümkün olan hâllerde duruşmaya davet edilmeden dosya üzerinden karar verilebileceğini düzenleyen kuralın yargılamanın geldiği aşama itibarıyla bakılmakta olan davada uygulanma imkânı bulunmamaktadır.
5. Açıklanan nedenle kuralın itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
III. HÜKÜM 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 320. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan “…mümkün olan hâllerde...” ibaresinin itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 10/7/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI
Bu konudaki diğer kararlar
- CMK m. 280/1-e hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla yapılan itiraz başvurusunun incelenmesi
AYM · E. 2024/167 · K. 2024/158 · 24.09.2024
- İtiraz konusu basit yargılama usulüne ilişkin kuralın somut davada uygulanma imkanının bulunup bulunmadığı
AYM · E. 2025/95 · K. 2025/92 · 22.04.2025
- İtiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla iptali talebi
AYM · E. 2025/129 · K. 2025/112 · 03.06.2025
- İskân Kanunu'ndaki yönetmelik düzenleme yetkisine ilişkin ibarenin Anayasa'ya aykırılığı iddiası
AYM · E. 2025/270 · K. 2025/267 · 25.12.2025
Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Karar metni Anayasa Mahkemesi Norm Denetimi Kararlar Bilgi Bankası kaynağındaki anonimleştirilmiş hâliyle verilmiştir; özet ve bağlantılar bilgilendirme amaçlıdır.