Anayasa Mahkemesi

Anayasa Mahkemesi · E. 2025/158 · K. 2025/143 · 10.07.2025

Basit yargılama usulünde dosya üzerinden karar verilmesini öngören kuralın Anayasa'ya aykırılığı iddiası

Anayasa Mahkemesi, 10.07.2025 tarihli kararında (E. 2025/158, K. 2025/143) şu meseleyi çözdü: basit yargılama usulünde dosya üzerinden karar verilmesini öngören kuralın Anayasa'ya aykırılığı iddiası. İtiraz konusu kural, yerel mahkemece duruşma günü belirlenerek taraflar davet edildiğinden davada uygulanacak kural niteliğinde değildir; bu nedenle başvuru yetkisizlikten reddedilmelidir.

Özet güncelleme:

Mahkemenin vardığı sonuç

İtiraz konusu kural, yerel mahkemece duruşma günü belirlenerek taraflar davet edildiğinden davada uygulanacak kural niteliğinde değildir; bu nedenle başvuru yetkisizlikten reddedilmelidir.

Belirleyici olgular

  • Yerel mahkeme tensip tutanağıyla duruşma günü belirlemiştir.
  • İtiraz konusu kural dosya üzerinden karar vermeyi düzenler.
  • Kuralın bakılmakta olan davada uygulanma imkanı kalmamıştır.

Karardan

“başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 10/7/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.”

İlgili mevzuat

HMK m. 320 · Anayasa m. 2 · Anayasa m. 5 · Anayasa m. 13 · Anayasa m. 36 · Anayasa m. 40 · Anayasa m. 141 · 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun m. 40

Özet yapay zekâ ile karar metninden çıkarılmıştır; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

Bu karara atıf

Anayasa Mahkemesi, E. 2025/158, K. 2025/143, T. 10.07.2025

Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün

12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.

3 gün ücretsiz, kredi kartı istenmez

Karar metni

Kaynak: Anayasa Mahkemesi Norm Denetimi Kararlar Bilgi Bankası

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2025/158

Karar Sayısı : 2025/143

Karar Tarihi : 10/7/2025

R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ edildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 73. İş Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU: 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 320. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan “…mümkün olan hâllerde...” ibaresinin Anayasa’nın 2., 5., 13., 36., 40. ve 141. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.

OLAY: İşçilik alacağının tahsili talebiyle açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMÜ

Kanun’un 320. maddesinin itiraz konusu kuralın da yer aldığı (1) numaralı fıkrası şöyledir:

“(1) Mahkeme, mümkün olan hâllerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verir.”

II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Özge ULUKAYA tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına giren bir dava bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.

3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 6100 sayılı Kanun’un 320. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan “…mümkün olduğu hâllerde…” ibaresinin iptalini talep etmiştir. Söz konusu maddede basit yargılama usulünün uygulandığı davalarda ön inceleme ve tahkikat aşamalarına ilişkin düzenlemelere yer verilmiş, anılan fıkrada mahkemenin mümkün olan hâllerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar vereceği hükme bağlanmıştır.

4. Bakılmakta olan davada Mahkeme, tensip tutanağında duruşma günü belirleyerek tarafların duruşmaya davet edilmesine karar vermiştir. Bu itibarla tarafların mümkün olan hâllerde duruşmaya davet edilmeden dosya üzerinden karar verilebileceğini düzenleyen kuralın yargılamanın geldiği aşama itibarıyla bakılmakta olan davada uygulanma imkânı bulunmamaktadır.

5. Açıklanan nedenle kuralın itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.

III. HÜKÜM 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 320. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan “…mümkün olan hâllerde...” ibaresinin itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 10/7/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

Kadir ÖZKAYA

Başkanvekili

Hasan Tahsin GÖKCAN

Başkanvekili

Basri BAĞCI

Üye

Engin YILDIRIM

Üye

Rıdvan GÜLEÇ

Üye

Recai AKYEL

Üye

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Üye

Yıldız SEFERİNOĞLU

Üye

Selahaddin MENTEŞ

Üye

İrfan FİDAN

Üye

Muhterem İNCE

Üye

Yılmaz AKÇİL

Üye

Ömer ÇINAR

Üye

Metin KIRATLI

Bu konudaki diğer kararlar

Anayasa Mahkemesi kararlarının tümü →

Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün

12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.

3 gün ücretsiz, kredi kartı istenmez

Bu bir hukuki görüş değildir. Karar metni Anayasa Mahkemesi Norm Denetimi Kararlar Bilgi Bankası kaynağındaki anonimleştirilmiş hâliyle verilmiştir; özet ve bağlantılar bilgilendirme amaçlıdır.

Haftalık mevzuat bülteni

Resmî Gazete'de yayımlanan kanun değişiklikleri, ekler, mülga ve iptal edilen maddeler haftada bir e-postanızda. Ücretsiz, üyelik istenmez, tek tıkla çıkarsınız.