Anayasa Mahkemesi

Anayasa Mahkemesi · E. 2025/169 · K. 2025/157 · 22.07.2025

Belirsiz alacak davasında kısmi davaya ilişkin HMK m. 109 hükümlerinin uygulanıp uygulanamayacağı sorunu

Anayasa Mahkemesi, 22.07.2025 tarihli kararında (E. 2025/169, K. 2025/157) şu meseleyi çözdü: belirsiz alacak davasında kısmi davaya ilişkin HMK m. 109 hükümlerinin uygulanıp uygulanamayacağı sorunu. Belirsiz alacak davası olarak açılan davada, kısmi davaya ilişkin kuralların uygulanma imkanı bulunmadığından, başvurunun mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.

Özet güncelleme:

Mahkemenin vardığı sonuç

Belirsiz alacak davası olarak açılan davada, kısmi davaya ilişkin kuralların uygulanma imkanı bulunmadığından, başvurunun mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.

Belirleyici olgular

  • İşçilik alacağı davası belirsiz alacak davası olarak açılmıştır.
  • Yerel mahkeme HMK m. 109'un iptali için AYM'ye başvurmuştur.
  • AYM, kuralların davada uygulanma imkanı olmadığını tespit etmiştir.

Karardan

“başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 22/7/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.”

İlgili mevzuat

HMK m. 109 · HMK m. 107 · Anayasa m. 2 · Anayasa m. 5 · Anayasa m. 10 · Anayasa m. 13 · Anayasa m. 35 · Anayasa m. 36

Özet yapay zekâ ile karar metninden çıkarılmıştır; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

Bu karardan sonra değişen maddeler

Kararın dayandığı 2 madde karar tarihinden (22.07.2025) sonra değişti:

  • HMK m. 109: ekleme yapıldı, yürürlük 31.07.2026 (7589 sayılı Kanun)
  • HMK m. 107: yürürlükten kaldırıldı, yürürlük 31.07.2026 (7589 sayılı Kanun)

Kararı emsal olarak kullanmadan önce maddenin güncel metnine bakın.

Bu karara atıf

Anayasa Mahkemesi, E. 2025/169, K. 2025/157, T. 22.07.2025

Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün

12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.

3 gün ücretsiz, kredi kartı istenmez

Karar metni

Kaynak: Anayasa Mahkemesi Norm Denetimi Kararlar Bilgi Bankası

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2025/169

Karar Sayısı : 2025/157

Karar Tarihi : 22/7/2025

R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ edildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 73. İş Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU: 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 109. maddesinin;

A. Başlığının,

B. (1) numaralı fıkrasının,

C. (3) numaralı fıkrasında yer alan “…kısmi…” ibaresinin,

Anayasa’nın 2., 5., 10., 13., 35., 36., 40. ve 141. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir.

OLAY: İşçilik alacağı davasında itiraz konusu kuralların Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur.

I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ

Kanun’un itiraz konusu kuralların da yer aldığı 109. maddesi şöyledir:

“Kısmi dava

MADDE 109- (1) Talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu durumlarda, sadece bir kısmı da dava yoluyla ileri sürülebilir.

(2) (Mülga: 1/4/2015-6644/4 md.)

(3) Dava açılırken, talep konusunun kalan kısmından açıkça feragat edilmiş olması hâli dışında, kısmi dava açılması, talep konusunun geri kalan kısmından feragat edildiği anlamına gelmez.”

II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Muhammed Nuri ÖZGÜR tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükümleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına giren bir davanın bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte kurallardır.

3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 6100 sayılı Kanun’un 109. maddesinin başlığının, (1) numaralı fıkrasının ve (3) numaralı fıkrasında yer alan “…kısmi…” ibaresinin iptallerini talep etmiştir.

4. “Kısmi dava” başlıklı anılan maddenin itiraz konusu (1) numaralı fıkrasında talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu durumlarda, sadece bir kısmının da dava yoluyla ileri sürülebileceği, itiraz konusu ibarenin de yer aldığı (3) numaralı fıkrasında da dava açılırken, talep konusunun kalan kısmından açıkça feragat edilmiş olması hâli dışında, kısmi dava açılmasının, talep konusunun geri kalan kısmından feragat edildiği anlamına gelmeyeceği hükme bağlanmıştır.

5. Bakılmakta olan dava 6100 sayılı Kanun’un 107. maddesi kapsamında belirsiz alacak davası olarak açılmıştır. Bu itibarla kısmi davaya ilişkin düzenlemeler içeren itiraz konusu kuralların bakılmakta olan davada uygulanma imkânı bulunmamaktadır.

6. Açıklanan nedenle kuralların itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.

III. HÜKÜM 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 109. maddesinin;

A. Başlığının,

B. (1) numaralı fıkrasının,

C. (3) numaralı fıkrasında yer alan “…kısmi…” ibaresinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 22/7/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

Kadir ÖZKAYA

Başkanvekili

Hasan Tahsin GÖKCAN

Başkanvekili

Basri BAĞCI

Üye

Engin YILDIRIM

Üye

Rıdvan GÜLEÇ

Üye

Recai AKYEL

Üye

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Üye

Yıldız SEFERİNOĞLU

Üye

Selahaddin MENTEŞ

Üye

İrfan FİDAN

Üye

Kenan YAŞAR

Üye

Muhterem İNCE

Üye

Yılmaz AKÇİL

Üye

Ömer ÇINAR

Üye

Metin KIRATLI

Bu konudaki diğer kararlar

Anayasa Mahkemesi kararlarının tümü →

Bu konudaki tüm kararları ve kendi olayınıza uyan emsalleri görün

12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.

3 gün ücretsiz, kredi kartı istenmez

Bu bir hukuki görüş değildir. Karar metni Anayasa Mahkemesi Norm Denetimi Kararlar Bilgi Bankası kaynağındaki anonimleştirilmiş hâliyle verilmiştir; özet ve bağlantılar bilgilendirme amaçlıdır.

Haftalık mevzuat bülteni

Resmî Gazete'de yayımlanan kanun değişiklikleri, ekler, mülga ve iptal edilen maddeler haftada bir e-postanızda. Ücretsiz, üyelik istenmez, tek tıkla çıkarsınız.