2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası · Madde 33
Anayasa Madde 33: Dernek kurma hürriyeti
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 33. maddesi (Dernek kurma hürriyeti), bugüne kadar 840 mahkeme kararında anıldı. Son değişiklik: 03.10.2001, 4709 sayılı Kanun. Herkes, önceden izin almaksızın dernek kurma ve bunlara üye olma ya da üyelikten çıkma hürriyetine sahiptir. Hiç kimse bir derneğe üye olmaya ve dernekte üye kalmaya zorlanamaz.
Metin kontrolü: 14.11.2026 · Kaynak: mevzuat.gov.tr
Bu maddeye atıf
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m. 33
Madde metni
(Değişik: 3/10/2001-4709/12 md.)Herkes, önceden izin almaksızın dernek kurma ve bunlara üye olma ya da üyelikten çıkma hürriyetine sahiptir. Hiç kimse bir derneğe üye olmaya ve dernekte üye kalmaya zorlanamaz. Dernek kurma hürriyeti ancak, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâk ile başkalarının hürriyetlerinin korunması sebepleriyle ve kanunla sınırlanabilir. Dernek kurma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunda gösterilir. Dernekler, kanunun öngördüğü hallerde hâkim kararıyla kapatılabilir veya faaliyetten alıkonulabilir. Ancak, millî güvenliğin, kamu düzeninin, suç işlenmesini veya suçun devamını önlemenin yahut yakalamanın gerektirdiği hallerde gecikmede sakınca varsa, kanunla bir merci, derneği faaliyetten men ile yetkilendirilebilir. Bu merciin kararı, yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, bu idarî karar kendiliğinden yürürlükten kalkar. Birinci fıkra hükmü, Silahlı Kuvvetler ve kolluk kuvvetleri mensuplarına ve görevlerinin gerektirdiği ölçüde Devlet memurlarına kanunla sınırlamalar getirilmesine engel değildir. Bu madde hükümleri vakıflarla ilgili olarak da uygulanır.
Değişiklik geçmişi
- 03.10.2001Değişiklik4709 sayılı KanunYürürlük: 17.10.2001
Hangi mahkemeler uyguluyor
Anayasa m. 33 veri tabanımızdaki 840 kararda anılıyor; en çok Danıştay kararlarında (yüzde 75). En çok Danıştay 5. Daire (602), Anayasa Mahkemesi (180) ve Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu (15) uyguluyor. Bilinen ilk karar 1962, en yeni karar 26.05.2026 tarihli.
- Danıştay634
- Anayasa Mahkemesi180
- Yargıtay22
- AİHM4
Birlikte en çok anılan maddeler
Bu maddeyi uygulayan kararlarda en sık şu maddeler de anılıyor:
Sayılar İçtihad AI veri tabanındaki kararlardan hesaplanmıştır (20.11.2026); veri tabanı her mahkemenin bütün kararlarını içermez.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
Anayasa m. 33 bugüne kadar 840 kararda anıldı. Sitede yayımlananlardan bazıları:
- Ortodoks papazların din adamı sıfatıyla vakıf yönetim kurulu listelerinden çıkarılmasının örgütlenme özgürlüğünü ihlal edip etmediği
AİHM · E. 12549/23 · 26.05.2026
- Bölge adliye mahkemeleri arasındaki içtihat farklılığının adil yargılanma hakkını ihlal edip etmediği
AİHM · E. 51194/19 · 19.11.2024
Anayasa m. 33 ile ilgili kendi olayınıza uyan emsalleri bulun
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Madde metni mevzuat.gov.tr'deki güncel metinden alınmıştır; bağlayıcı olan Resmî Gazete'de yayımlanan metindir.