2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası · Madde 49
Anayasa Madde 49: Çalışma hakkı ve ödevi
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 49. maddesi (Çalışma hakkı ve ödevi), bugüne kadar 1.588 mahkeme kararında anıldı. Son değişiklik: 03.10.2001, 4709 sayılı Kanun. Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir.
Metin kontrolü: 14.11.2026 · Kaynak: mevzuat.gov.tr
Bu maddeye atıf
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m. 49
Madde metni
Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir. (Değişik fıkra: 3/10/2001-4709/19 md.) Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır. (Mülga fıkra: 3/10/2001-4709/19 md.)
Değişiklik geçmişi
- 03.10.2001Değişiklik · fıkra4709 sayılı KanunYürürlük: 17.10.2001
- 03.10.2001Yürürlükten kaldırma · fıkra4709 sayılı KanunYürürlük: 17.10.2001
Hangi mahkemeler uyguluyor
Anayasa m. 49 veri tabanımızdaki 1.588 kararda anılıyor; en çok Danıştay kararlarında (yüzde 71). En çok Anayasa Mahkemesi (371), Danıştay 8. Daire (353) ve Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu (257) uyguluyor. Bilinen ilk karar 1964, en yeni karar 13.05.2026 tarihli.
- Danıştay1.133
- Anayasa Mahkemesi371
- Yargıtay57
- İlk derece mahkemeleri12
- Bölge adliye mahkemeleri7
Birlikte en çok anılan maddeler
Bu maddeyi uygulayan kararlarda en sık şu maddeler de anılıyor:
Sayılar İçtihad AI veri tabanındaki kararlardan hesaplanmıştır (20.11.2026); veri tabanı her mahkemenin bütün kararlarını içermez.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
Anayasa m. 49 bugüne kadar 1.588 kararda anıldı. Sitede yayımlananlardan bazıları:
- Dışişleri Bakanlığında sözleşmeli uzman istihdamına izin veren CBK kuralının anayasallığı
AYM · E. 2026/41 · K. 2026/107 · 13.05.2026
- İtiraz yoluna başvuran idare mahkemesinin uyuşmazlıkta görevli olup olmadığı ve başvurunun incelenip incelenemeyeceği
AYM · E. 2026/13 · K. 2026/17 · 12.02.2026
- OHAL döneminde TÜBİTAK'taki işten çıkarılmaya ilişkin yargısal denetimin etkililiği ve adil yargılanma hakkı
AİHM · E. 30906/19 · 03.02.2026
- Emekli aylığı davasında müfettiş ek tazminatına ilişkin kuralın davada uygulanabilirliği
AYM · E. 2026/3 · K. 2026/4 · 15.01.2026
- Sürekli işçi kadrosuna geçirilenlerin çalıştırıldıkları teşkilat ve birimde istihdam edilmesinin Anayasa'ya aykırılığı
AYM · E. 2025/100 · K. 2025/242 · 26.11.2025
- Türk Diş Hekimleri Birliği Kanunu'nun disiplin cezalarını düzenleyen 44. maddesinin Anayasa'ya aykırılığı sorunu
AYM · E. 2025/232 · K. 2025/216 · 06.11.2025
- Gümrük Kanunu'ndaki 'gibi yüz kızartıcı suçlar' ibaresinin Anayasa'ya uygunluğu
AYM · E. 2025/136 · K. 2025/200 · 08.10.2025
- Kamu görevlilerinin borçlanılan sürelerle sigortalılık başlangıcını geriye götürememesinin anayasallığı
AYM · E. 2024/51 · K. 2025/138 · 17.06.2025
- Eski hükümlü başvurucunun sürekli işçi kadrosuna geçiş talebinin reddedilmesinin özel hayata saygı hakkını ihlal edip etmediği
AYM · E. 2021/6757 · 29.04.2025
- İtiraz başvurusunda iptali istenen kuralın ve talebin sınırlarının belirsiz olması durumunda yapılacak işlem
AYM · E. 2025/85 · K. 2025/79 · 27.03.2025
Anayasa m. 49 ile ilgili kendi olayınıza uyan emsalleri bulun
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Madde metni mevzuat.gov.tr'deki güncel metinden alınmıştır; bağlayıcı olan Resmî Gazete'de yayımlanan metindir.