2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası · Madde 74
Anayasa Madde 74: Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 74. maddesi (Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı), bugüne kadar 249 mahkeme kararında anıldı. Son değişiklik: 07.05.2010, 5982 sayılı Kanun. Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir.
Metin kontrolü: 14.11.2026 · Kaynak: mevzuat.gov.tr
Bu maddeye atıf
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m. 74
Madde metni
Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir. Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu gecikmeksizin, dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir. (Mülga üçüncü fıkra: 7/5/2010-5982/8 md.) (Ek fıkra: 7/5/2010-5982/8 md.) Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. (Ek fıkra: 7/5/2010-5982/8 md.) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. (Ek fıkra: 7/5/2010-5982/8 md.) Kamu Başdenetçisi Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından gizli oyla dört yıl için seçilir. İlk iki oylamada üye tamsayısının üçte iki ve üçüncü oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu aranır. Üçüncü oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için dördüncü oylama yapılır; dördüncü oylamada en fazla oy alan aday seçilmiş olur. (Ek fıkra: 7/5/2010-5982/8 md.) Bu maddede sayılan hakların kullanılma biçimi, Kamu Denetçiliği Kurumunun kuruluşu, görevi, çalışması, inceleme sonucunda yapacağı işlemler ile Kamu Başdenetçisi ve kamu denetçilerinin nitelikleri, seçimi ve özlük haklarına ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir.
Değişiklik geçmişi
- 07.05.2010Ekleme · fıkra5982 sayılı Kanun
- 07.05.2010Değişiklik · madde5982 sayılı Kanun
- 07.05.2010Yürürlükten kaldırma · üçüncü fıkra5982 sayılı Kanun
- 03.10.2001Ekleme · “sonucu” ibaresi4709 sayılı KanunYürürlük: 17.10.2001
- 03.10.2001Ekleme · “Vatandaşlar” ibaresi4709 sayılı KanunYürürlük: 17.10.2001
Hangi mahkemeler uyguluyor
Anayasa m. 74 veri tabanımızdaki 249 kararda anılıyor; en çok Yargıtay kararlarında (yüzde 50). En çok Yargıtay 8. Ceza Dairesi (96), Anayasa Mahkemesi (65) ve Yargıtay 4. Ceza Dairesi (11) uyguluyor. Bilinen ilk karar 1963, en yeni karar 25.12.2025 tarihli.
- Yargıtay124
- Anayasa Mahkemesi65
- Danıştay47
- İlk derece mahkemeleri5
- AİHM4
Birlikte en çok anılan maddeler
Bu maddeyi uygulayan kararlarda en sık şu maddeler de anılıyor:
Sayılar İçtihad AI veri tabanındaki kararlardan hesaplanmıştır (20.11.2026); veri tabanı her mahkemenin bütün kararlarını içermez.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
Anayasa m. 74 bugüne kadar 249 kararda anıldı. Sitede yayımlananlardan bazıları:
- Kasten yaralama suçunun temel ceza alt ve üst sınırlarının Anayasa'ya aykırı olup olmadığı
AYM · E. 2025/157 · K. 2025/278 · 25.12.2025
- Limited şirket ortağının haklı sebeple çıkarılması için mahkemeye başvurulmasında genel kurul kararı aranması
AYM · E. 2025/128 · K. 2025/273 · 25.12.2025
- Güvenlik korucularının toplu şikayette bulunmasının disiplin cezasıyla cezalandırılmasının Anayasa'ya uygunluğu
AYM · E. 2023/25 · K. 2024/139 · 23.07.2024
- Vicdani retçinin ihtiyatlık askeri hizmetini reddetmesi nedeniyle mahkum edilmesinin din ve vicdan özgürlüğünü ihlal edip etmediği
AİHM · E. 18382/15 · 12.03.2024
- Tanık olarak dinlenen avukatın beyanı ve sahte belge iddiasına ilişkin durumun değerlendirilmesi
Yargıtay 8. CD · E. 2023/1747 · K. 2023/8519 · 07.11.2023
Anayasa m. 74 ile ilgili kendi olayınıza uyan emsalleri bulun
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Madde metni mevzuat.gov.tr'deki güncel metinden alınmıştır; bağlayıcı olan Resmî Gazete'de yayımlanan metindir.