6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu · Madde 36
HMK Madde 36: Ret sebepleri
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 36. maddesi (Ret sebepleri), bugüne kadar 847 mahkeme kararında anıldı. Son değişiklik: 22.07.2020, 7251 sayılı Kanun. Hâkimin tarafsızlığından şüpheyi gerektiren önemli bir sebebin bulunması hâlinde, taraflardan biri hâkimi reddedebileceği gibi hâkim de bizzat çekilebilir.
Metin kontrolü: 14.11.2026 · Kaynak: mevzuat.gov.tr
Bu maddeye atıf
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 36
Madde metni
(1) Hâkimin tarafsızlığından şüpheyi gerektiren önemli bir sebebin bulunması hâlinde, taraflardan biri hâkimi reddedebileceği gibi hâkim de bizzat çekilebilir. Özellikle aşağıdaki hâllerde, hâkimin reddi sebebinin varlığı kabul edilir:
a) Davada, iki taraftan birine öğüt vermiş ya da yol göstermiş olması.
b) Davada, iki taraftan birine veya üçüncü kişiye kanunen gerekmediği hâlde görüşünü açıklamış olması.
c) Davada, tanık veya bilirkişi olarak dinlenmiş veya hâkim ya da hakem sıfatıyla hareket etmiş olması; uyuşmazlıkta arabuluculuk veya uzlaştırmacılık yapmış bulunması.
ç) Davanın, dördüncü derece de dâhil yansoy hısımlarına ait olması.
d) Dava esnasında, iki taraftan birisi ile davası veya aralarında bir düşmanlık bulunması.
Önceki metin
28.07.2020 tarihine kadar yürürlükteki metin
(1) Hâkimin tarafsızlığından şüpheyi gerektiren önemli bir sebebin bulunması hâlinde, taraflardan biri hâkimi reddedebileceği gibi hâkim de bizzat çekilebilir. Özellikle aşağıdaki hâllerde, hâkimin reddi sebebinin varlığı kabul edilir:
a) Davada, iki taraftan birine öğüt vermiş ya da yol göstermiş olması.
b) Davada, iki taraftan birine veya üçüncü kişiye kanunen gerekmediği hâlde görüşünü açıklamış olması.
c) Davada, tanık veya bilirkişi olarak dinlenmiş veya hâkim ya da hakem sıfatıyla hareket etmiş olması.
ç) Davanın, dördüncü derece de dâhil yansoy hısımlarına ait olması.
d) Dava esnasında, iki taraftan birisi ile davası veya aralarında bir düşmanlık bulunması.
Önceki metin değişiklik kayıtlarından kurulmuştur; bağlayıcı olan Resmî Gazete'de yayımlanan metindir.
Değişiklik geçmişi
- 22.07.2020Değişiklik · “etmiş olması.” ibaresi7251 sayılı KanunYürürlük: 28.07.2020
Hangi mahkemeler uyguluyor
HMK m. 36 veri tabanımızdaki 847 kararda anılıyor; en çok Bölge adliye mahkemeleri kararlarında (yüzde 51). En çok Yargıtay 20. Hukuk Dairesi (119), Yargıtay 9. Hukuk Dairesi (32) ve Danıştay 8. Daire (30) uyguluyor. Bilinen ilk karar 2011, en yeni karar 29.04.2026 tarihli.
- Bölge adliye mahkemeleri430
- Yargıtay227
- Danıştay138
- İlk derece mahkemeleri47
- Anayasa Mahkemesi5
Birlikte en çok anılan maddeler
Bu maddeyi uygulayan kararlarda en sık şu maddeler de anılıyor:
Sayılar İçtihad AI veri tabanındaki kararlardan hesaplanmıştır (20.11.2026); veri tabanı her mahkemenin bütün kararlarını içermez.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
HMK m. 36 bugüne kadar 847 kararda anıldı. Sitede yayımlananlardan bazıları:
- Trafik kazası tazminatı davasında sigortacıya karşı Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli ve yetkili yargı yeri olarak belirlenmesi
Yargıtay 5. HD · E. 2023/11047 · K. 2024/1418 · 12.02.2024
- Zorunlu koltuk ferdi kaza sigortasına dayalı tazminat davasında görevli ve yetkili mahkemenin belirlenmesi
Yargıtay 5. HD · E. 2022/16675 · K. 2023/3609 · 10.04.2023
- Cevap süresi içinde yapılmayan ilk itiraz mahiyetindeki yetki itirazının geçerliliği ve yargı yeri belirlenmesi
Yargıtay 5. HD · E. 2022/14084 · K. 2022/17985 · 12.12.2022
- ZMSS sigorta şirketine karşı açılan tazminat davasında görevli ve yetkili mahkemenin belirlenmesi
Yargıtay 20. HD · E. 2019/3093 · K. 2019/4871 · 17.09.2019
HMK m. 36 ile ilgili kendi olayınıza uyan emsalleri bulun
12.000.000+ karar arasında olayınızı anlatarak arayın, kararın kimin lehine olduğunu ve sonraki sürecini görün, dilekçenize ekleyin.
Bu bir hukuki görüş değildir. Madde metni mevzuat.gov.tr'deki güncel metinden alınmıştır; bağlayıcı olan Resmî Gazete'de yayımlanan metindir.